Στο πλαίσιο του φετινού 18ου κινηματογραφικού αφιερώματος του κλάδου «Τέχνη και Ψυχιατρική» της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας θα προβληθεί η ταινία «Ανωτέρα Βία» γνωστή σαν “Turist ή Force Majeure” του Ruben Östlund που εμπεριέχει την έννοια του Ξενισμού, και της Αποξένωσης σε ένα ζευγάρι μετά από ένα αιφνίδιο και απειλητικό γεγονός.
Η ταινία αυτή είναι ένα ψυχολογικό δράμα που εξετάζει την ανθρώπινη συμπεριφορά σε στιγμές απειλής και το πώς αυτή επηρεάζει την ταυτότητα, τον ρόλο του φύλου και τη δυναμική μιας οικογένειας.
Η πλοκή είναι απλή: μια οικογένεια κάνει διακοπές σε χιονοδρομικό κέντρο στις Άλπεις, όταν μια ελεγχόμενη χιονοστιβάδα φαίνεται ότι διαφεύγει τον έλεγχο και απειλεί τους τουρίστες προκαλώντας πανικό λόγω άμεσης και σοβαρής απειλής για την ζωή τους.
Ο πατέρας και η μητέρα αυτής της οικογένειας επιδεικνύουν διαφορετική συμπεριφορά την στιγμή της απειλής με αποτέλεσμα την πρόκληση αισθήματος ξενισμού και αποξένωσης μεταξύ των κυριότερων μελών αυτής της οικογένειας. Ο πατέρας, αντί να προστατεύσει την οικογένεια, τρέχει να σωθεί μόνος του, ενώ η μητέρα παραμένει και προσπαθεί με το σώμα της να καλύψει τα παιδιά τους. Αυτό το στιγμιαίο γεγονός αποδομεί όλη την οικογενειακή ισορροπία.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Η χιονοστιβάδα λειτουργεί ως ψυχολογικό πείραμα όπου το πρωτόγονο ένστικτο επιβίωσης “fight or flight”, συγκρούεται με την κοινωνική ταυτότητα (πατέρας, σύζυγος, προστάτης) και ανατρέπει την εικόνα που έχει αυτός ο άνδρας για τον εαυτό του δημιουργώντας μία «Γνωστική Ασυμφωνία» (cognitive dissonance).
Στην επεξεργασία για την μείωση αυτής της ασυμφωνίας ο Tomas (πατέρας) αρχικά αρνείται το γεγονός, μετά ανακατασκευάζει την πραγματικότητα και τελικά καταρρέει συναισθηματικά επειδή η πράξη του προκαλεί σύγκρουση και κρίση στην ανδρική του ταυτότητα και στη παραδοσιακή κοινωνικά απαιτούμενη αρρενωπότητα. Από την άλλη πλευρά η σύζυγος (Ebba) θυμώνει όχι μόνο επειδή φοβήθηκε, αλλά γιατί ο άντρας της δεν ήταν αυτός που νόμιζε και αποξενώνεται υπαρξιακά από αυτόν. Στο τέλος της ταινίας υπάρχει μια ενδιαφέρουσα αντιστροφή όπου σε μία στιγμή προσωπικού φόβου για ένα κίνδυνο και όχι πραγματικής απειλής της ζωής η μητέρα Ebba πανικοβάλλεται ενώ ο πατέρας Tomas εμφανίζεται πιο σταθερός.
Στη συζήτηση με το κοινό που θα ακολουθήσεις θα παρατεθούν βέβαια με σύντομο και συνοπτικό τρόπο τόσο οι νευροφυσιολογικές διαφορές της συμπεριφοράς μεταξύ των δύο φύλων, όσο και οι κοινωνικοπολιτισμικές και ψυχαναλυτικές διαστάσεις αυτής της πρωτότυπης ταινίας.
Συζητούν:
- Ρόμπυ Εκσιέλ, Κριτικός κινηματογράφου.
- Βενετσάνος Μαυρέας, Ομ. Καθηγητής Ψυχιατρικής Παν. Ιωαννίνων.
- Νάντια Μπεργιαννάκη – Δερμιτζάκη, Αφ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ.
Ταυτότητα ταινίας:
Ανωτέρα Βία / Turist/Force Majeure (2014)
- Σουηδία, Γαλλία, Νορβηγία, Δανία, Ιταλία
- Διάρκεια: 119’
- Γλώσσα: Σουηδικά, Νορβηγικά, Αγγλικά, Γαλλικά, Ιταλικά
- Σκηνοθεσία: Ruben Östlund
