Σε μια εποχή όπου η εικόνα καταναλώνεται ολοένα και πιο αποσπασματικά, το Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου έχει διαμορφώσει, από το 2000 μέχρι σήμερα, μια διακριτή και συνεκτική ταυτότητα στο ελληνικό πολιτιστικό τοπίο. Συνδέει το κοινό με τις σύγχρονες τάσεις της γαλλόφωνης κινηματογραφικής παραγωγής, λειτουργώντας όχι μόνο ως πεδίο προβολών, αλλά ως χώρος ανταλλαγής, συνάντησης και διαλόγου.
Η Maria Wadjinny, με τη διπλή της ιδιότητα ως Προέδρου του Φεστιβάλ και Διευθύντριας του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδος, μίλησε στο CultureNow και αναδεικνύει την πολυμορφία που διατρέχει τη φετινή διοργάνωση: αισθητική, γεωγραφική, αλλά και πολιτισμική. Με επίκεντρο τη Μεσόγειο και τις τέχνες, το πρόγραμμα επιχειρεί να αποτυπώσει τις σύγχρονες μετατοπίσεις του κινηματογράφου, διατηρώντας σταθερό τον βασικό του άξονα: τη συλλογική εμπειρία της κινηματογραφικής αίθουσας.
Τοποθετώντας το φεστιβάλ στο σημείο όπου τέχνη, πολιτική και κοινωνία τέμνονται, επαναφέρει τον κινηματογράφο ως χώρο στοχασμού και διαλόγου. Και, τελικά, υπενθυμίζει το ουσιώδες: ότι η εικόνα αποκτά πραγματικό νόημα μόνο όταν μοιράζεται.
Συνέντευξη στον Γιάννη Ασδραχά
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
***
-Κυρία Maria Wadjinny έχετε πει πρόσφατα σε μία συνέντευξή σας ότι, στην Ελλάδα, τα γαλλικά θεωρούνται συχνά «επιλογή καρδιάς». Πιστεύετε ότι το ίδιο ισχύει και για τον γαλλικό κινηματογράφο;
Απολύτως! Ο γαλλικός κινηματογράφος τυγχάνει ευρείας προβολής στην Ελλάδα, τόσο στις κινηματογραφικές αίθουσες όσο και στις πολυάριθμες κινηματογραφικές λέσχες της χώρας ή στα πολιτιστικά και εκπαιδευτικά δίκτυα. Προφανώς, αυτό εξηγείται από τη γαλλοφωνία και τη γαλλοφιλία μίας σημαντικής μερίδας Ελλήνων, οι οποίοι, εδώ και γενιές, δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον για τη γαλλική γλώσσα και το γαλλικό πολιτισμό.
-Μετά από 26 διοργανώσεις, πώς ορίζετε σήμερα την ταυτότητα του Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου;
Η Πρεσβεία της Γαλλίας και το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος διοργανώνουν από το 2000 το Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου Ελλάδος, το οποίο αναδείχθηκε με την πάροδο του χρόνου, σε κορυφαίο πολιτιστικό γεγονός της ελληνικής άνοιξης. Το Φεστιβάλ, που διοργανώνεται κάθε χρόνο με την υποστήριξη της Unifrance και του Institut français (Παρίσι), αποτελεί πολύτιμο εργαλείο προώθησης των γαλλικών ταινιών στην Ελλάδα αλλά και μια ανεπανάληπτη γιορτή για το ελληνικό κοινό. Πέρα από τον καθαρά πολιτιστικό σκοπό του, το Φεστιβάλ συμβάλλει επίσης στην ενθουσιώδη υποδοχή των γαλλικών και γαλλόφωνων ταινιών στην Ελλάδα, οι οποίες καταλαμβάνουν τη δεύτερη θέση στο ελληνικό box-office.
-Ποιες θεματικές ή αισθητικές τάσεις θεωρείτε ότι αναδεικνύονται μέσα από το φετινό πρόγραμμα;
Όπως κάθε χρόνο, το Φεστιβάλ περιλαμβάνει τέσσερις βασικές ενότητες, οι οποίες πλαισιώνονται από προβολές για παιδιά και νέους, συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης και ειδικές εκδηλώσεις:
– το Διαγωνιστικό τμήμα περιλαμβάνει 9 ταινίες που θα κάνουν πρεμιέρα στις ελληνικές αίθουσες στο πλαίσιο του Φεστιβάλ·
– το Πανόραμα που θα παρουσιάσει για πρώτη φορά στην Ελλάδα 17 ταινίες μεγάλου μήκους και 1 ταινία μικρού μήκους, που ενδεχομένως δεν πρόκειται να κυκλοφορήσουν ποτέ στις κινηματογραφικές αίθουσες της χώρας·
– τη θεματική ενότητα «Οι τέχνες στην 7η τέχνη», που διοργανώνεται σε συνεργασία με το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή και το Flux Laboratory·
– και τη Λευκή κάρτα στο φεστιβάλ Cinemed του Montpellier, που αποτελεί κορυφαίο κινηματογραφικό γεγονός για τους δημιουργούς της Μεσογείου εδώ και σχεδόν πενήντα χρόνια.
Με αφορμή την Πολιτιστική Σεζόν της Μεσογείου που διεξάγεται φέτος στη Γαλλία, το 26ο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου Ελλάδος θα εστιάσει στους δύο αυτούς κόσμους: στις τέχνες, μέσα από την πολυμορφία που τις χαρακτηρίζει, και στο μεσογειακό χώρο, ως σταυροδρόμι ανθρώπινων μετακινήσεων, μνήμης και δημιουργίας
-Πώς αντανακλάται η έννοια της «γαλλοφωνίας» στις διάφορες εθνικές κινηματογραφικές παραγωγές που συμμετέχουν στο πρόγραμμα;
Όλες οι ταινίες του Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου Ελλάδος αποτελούν παραγωγές ή συμπαραγωγές χωρών του γαλλόφωνου κόσμου, οι οποίες χαρακτηρίζονται από την πολυγλωσσία και τη γλωσσική ποικιλομορφία τους. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι τα γαλλικά δεν είναι η μόνη γλώσσα που ακούγεται στις ταινίες που θα προβληθούν. Επιπλέον, τη φετινή διοργάνωση του Φεστιβάλ στήριξαν οι Πρεσβείες της Αρμενίας, του Βελγίου, του Καναδά, της Πολωνίας, της Ρουμανίας και του Μεγάλου Δουκάτου του Λουξεμβούργου, τις οποίες και ευχαριστώ θερμά για τη συμμετοχή τους σε όλα τα στάδια της προετοιμασίας του φεστιβάλ. Μέσα από αυτή τη συλλογική προσπάθεια αποτυπώνονται έμπρακτα οι αξίες που πρεσβεύει η γαλλόφωνη κοινότητα.
– Από performances σύγχρονου χορού μέχρι ζωντανές ραδιοφωνικές εκπομπές, σε συνεργασία με τη «Φωνή της Ελλάδος», το φεστιβάλ υπερβαίνει την κινηματογραφική αίθουσα. Πώς διαμορφώνεται αυτή η πολυμορφία χωρίς να χάνεται η κινηματογραφική του ταυτότητα; Τι εξακολουθεί να καθιστά αναντικατάστατη την εμπειρία ενός φεστιβάλ κινηματογράφου;
Η συλλογική εμπειρία της θέασης μιας ταινίας στη σκοτεινή αίθουσα και σε μεγάλη οθόνη, είναι ανεπανάληπτη! Το 26ο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου εμπλουτίζει την εμπειρία της κινηματογραφικής αίθουσας με διάφορες ειδικές εκδηλώσεις ανοιχτές στο κοινό: μια ειδική εκπομπή του παγκόσμιου ραδιοφώνου της ΕΡΤ «Η Φωνή της Ελλάδας», μία θεματική ξενάγηση στις συλλογές του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, ένα πάρτι με τους DJ Retrocassetta και Giulia Giu στο Romantso και, φυσικά, συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης, εκ των οποίων μία με θέμα τη γεωπολιτική του σινεμά σήμερα με τίτλο «Από την παγκοσμιοποίηση στην εποχή της πλατφόρμας». Ανακαλύψεις, ανταλλαγή απόψεων, στοχασμό αλλά και γιορτή για όλους: όλα αυτά επιδιώκει να προσφέρει ένα φεστιβάλ κινηματογράφου!
-Η «Λευκή Κάρτα» στη φετινή διοργάνωση δίνεται στο Διεθνές Φεστιβάλ Μεσογειακού Κινηματογράφου CINEMED. Πόσο σημαντικές είναι για εσάς αυτές οι διεθνείς συνεργασίες στη διαμόρφωση του προγράμματος;
Κάθε χρόνο, το Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου δίνει «Λευκή Κάρτα» σε γαλλικούς ή γαλλόφωνους συνεργάτες, όπως σχολές κινηματογράφου (ENS Louis-Lumière στο 24ο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου), ταινιοθήκες (Cinémathèque Afrique στο 25ο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου) ή ακόμη, φεστιβάλ – φέτος το Cinemed. Με αυτό τον τρόπο, αναδεικνύονται οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εκάστοτε φορείς, εμπλουτίζοντας παράλληλα το φεστιβάλ μέσα από το πρόγραμμα προβολών και ειδικών εκδηλώσεων που επιμελείται κάθε χρόνο ο συνεργαζόμενος φορέας γύρω από θέματα ειδικού ενδιαφέροντος. Φέτος, η «Λευκή Κάρτα» που δίνεται στο φεστιβάλ Cinemed περιλαμβάνει μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με θέμα τις κινηματογραφικές συμπαραγωγές στην περιοχή της Μεσογείου, που διοργανώνεται σε συνεργασία με την Creative Europe Media Desk.
-Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται και η συζήτηση «Γεωπολιτική του σινεμά σήμερα. Από την παγκοσμιοποίηση στην εποχή της πλατφόρμας», με τη Chloé Delaporte, τη Delphyne Besse και την Ιωάννα Βώβου. Πιστεύετε ότι ο κινηματογράφος μπορεί να λειτουργήσει ως χώρος διαλόγου σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης, όπως η σημερινή;
Οι μεγάλες παγκόσμιες τάσεις της εποχής μας αντικατοπτρίζονται, φυσικά, στις δυναμικές που αναπτύσσονται στον κόσμο του κινηματογράφου, που ως γνωστό, βρίσκεται στο επίκεντρο των καλλιτεχνικών, βιομηχανικών, κοινωνικών και πολιτικών προκλήσεων. Η συζήτηση αυτή έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον για εμένα, λόγω της ιδιότητας μου ως διπλωμάτης, καθώς φέρνει σε διάλογο ακαδημαϊκούς (Chloé Delaporte και Ιωάννα Βώβου), επαγγελματίες (Delphyne Besse, εκπρόσωπο της Unifrance) και το κοινό του φεστιβάλ, γύρω από τις μεγάλες τάσεις που παρατηρούνται σήμερα στον κινηματογράφο σε παγκόσμιο επίπεδο.
-Η φετινή οπτική ταυτότητα, που υπογράφει το δημιουργικό γραφείο The Birthdays Design, μιλά για «αποτυπώματα». Ποιο αποτύπωμα θα θέλατε να αφήσει αυτή η διοργάνωση στο κοινό;
Η εξαιρετική οπτική ταυτότητα που σχεδίασε φέτος το δημιουργικό γραφείο The Birthdays Design παραπέμπει στα ίχνη που αφήνουν όλοι οι καλλιτέχνες, στην προσωπικότητα και στις ζωές μας. Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη θέτει πολλές προκλήσεις, θεωρήσαμε ότι σήμερα είναι πιο σημαντικό από ποτέ να αναδείξουμε τη μοναδικότητα, τη δημιουργικότητα και τη γονιμότητα του ανθρώπινου πνεύματος. Εύχομαι το κοινό να απολαύσει το φεστιβάλ όσο απολαύσαμε και εμείς την προετοιμασία του, και να έχουμε την ευκαιρία να μοιραστούμε αξέχαστες στιγμές συλλογικότητας. Αυτό είναι πιο απαραίτητο από ποτέ σε μια εποχή όπου, δυστυχώς, ο εγωκεντρισμός και η μισαλλοδοξία κερδίζουν έδαφος.
-Βρίσκεστε σχεδόν έξι μήνες στην Ελλάδα, Τι έχετε αποκομίσει μέχρι τώρα; Τι σας έκανε εντύπωση στη σύγχρονη ελληνική πολιτιστική σκηνή; Υπάρχει κάτι που η Γαλλία θα μπορούσε να «μάθει» σήμερα από την Ελλάδα;
Οι πρώτοι αυτοί έξι μήνες στην Ελλάδα ήταν ιδιαίτερα έντονοι. Το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος είναι ένας θεσμός με ισχυρή παρουσία στο ελληνικό πολιτιστικό γίγνεσθαι, που αποτελεί γέφυρα συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών μας. Όλοι οι πολιτιστικοί παράγοντες και καλλιτέχνες που είχα την ευκαιρία να συναντήσω μέχρι σήμερα, αναφέρθηκαν στους στενούς δεσμούς που διατηρούν με το ίδρυμα αυτό και στον ιστορικό του ρόλο, σε μερικές από τις πιο δύσκολες περιόδους της ελληνικής ιστορίας. Τον περασμένο Δεκέμβριο, για παράδειγμα, γιορτάσαμε τα 80 χρόνια από το ταξίδι του «Ματαρόα», το πλοίο που ναύλωσαν οι Octave Merlier και Roger Milliex για να φυγαδέψουν νέους Έλληνες διανοούμενους και καλλιτέχνες στη Γαλλία το 1945. Πέρα όμως από αυτούς τους ιστορικούς δεσμούς, ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε η ζωτικότητα της σύγχρονης ελληνικής σκηνής, η ενέργεια και η ικανότητά της να δημιουργεί ελεύθερα, συχνά υπό δύσκολες συνθήκες. Υπάρχει μεγάλη εφευρετικότητα, ανεμπόδιστη επικοινωνία ανάμεσα στις διάφορες μορφές τέχνης και ενεργή ενασχόληση με τα σύγχρονα ζητήματα. Η πολιτιστική σκηνή της χώρας επηρεάζεται αναμφίβολα από τη γεωγραφική της θέση, στο σταυροδρόμι της Ευρώπης, των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου. Ο πολιτισμός της σχηματίστηκε μέσα από πολλαπλές επιρροές, κάτι που είναι ιδιαίτερα οικείο για μένα ως Γαλλο-Μαροκινή. Αυτός ο ανοικτός ορίζοντας στη Μεσόγειο αποτελεί αναπόφευκτα πηγή έμπνευσης για τη Γαλλία, η οποία γιορτάζει το 2026 την Πολιτιστική Σεζόν της Μεσογείου.
-Πέρα από το Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου, θα θέλατε να μας πείτε λίγα λόγια για τα μελλοντικά σας σχέδια για το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδας;
Το 2027, το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος θα διοργανώσει με τη σειρά του, μία μεγάλη γιορτή με αφορμή τη συμπλήρωση 120 χρόνων από την ίδρυσή του. Αυτή η χρονιά ευελπιστώ να είναι μια γιορτή της ελληνογαλλικής φιλίας που θα αναδείξει όχι μόνο την κοινή μας ιστορία αλλά και τους ισχυρούς δεσμούς που εξακολουθούν να ενώνουν σήμερα τις σύγχρονες καλλιτεχνικές σκηνές των χωρών
*Maria WADJINNY
Πρόεδρος του 26ου Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου
Σύμβουλος Συνεργασίας και Μορφωτικής Δράσης της Πρεσβείας της Γαλλίας στην Ελλάδα και Διευθύντρια του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδος
Διαβάστε επίσης:
Highlights και πρώτες πληροφορίες για το 26ο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου Ελλάδος
26ο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου Ελλάδος: Οι ταινίες και το πρόγραμμα προβολών στην Αθήνα
