Η Πτεριστέρα (Üvercinka) μπορεί να περιγραφεί μόνο ως έκρηξη χρωματική και γλωσσική, που χτυπάει κατ’ ευθείαν στις αισθήσεις. Ερωτική και αφαιρετική, γλωσσοπλαστική και απλή, χιουμοριστική και σπαραχτική, η συλλογή αυτή συγκρούστηκε απ’ ευθείας με το πολιτικό αλλά και το ποιητικό κατεστημένο, αφού άνοιξε άβατους, μέχρι τότε, δρόμους κι έσπασε τα δεσμά με την προηγούμενη γενιά.
Η έκδοσή της στην Τουρκία το 1958 αποτέλεσε μείζον ποιητικό γεγονός και το βιβλίο συγκαταλέγεται μέχρι σήμερα στα πενήντα καλύτερα της οθωμανικής και τουρκικής λογοτεχνίας.
ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ, ΔΙΚΗ ΣΑΣ ΔΗΛΑΔΗ
Σ’ εκεινών, στη δική σας ζωή δηλαδή,
Εισβάλανε τραγούδια, δεν κάνετε χωρίς τραγούδια
Τραγούδια, ειρήνη δηλαδή, ουρανός δηλαδή
Τραγούδια δηλαδή που τα πετύχατε σε σταυροδρόμια
Που αργά-αργά και σιγαλά τα χάσατε κατόπι
Φίλοι κι αγάπες έρχονται και φεύγουν δηλαδή
Τραγούδια δηλαδή που στη ζωή ταιριάζουν Τα δικά σας τα λάθη δηλαδή…
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Στη δική σας, δηλαδή σ’ εκεινών τις ζωές
Εισέβαλαν θεοί, κι από αυτούς δεν ξεφεύγουν
Στο παζάρι θεοί, στην αγορά δηλαδή, στο σπίτι δηλαδή
Δηλαδή στις λεωφόρους, όπου φορτώνουν χαλίκι
στα καρότσια
Ενώ στη θάλασσα τραβούν κουπί και στο κουπί ένα ξεροκόμματο
Δηλαδή κάτι που ακόμη εντός τους τους πονάει
Δηλαδή θεοί που τη σκιά τους τη φοβούνται λες κι έχουν δει
Το θάνατο, τα δικά τους τα λάθη πάλι δηλαδή…
Τζεμάλ Σουρέγια
Έχοντας χάσει το ένα από τα δύο y του επωνύμου του μετά από ένα στοίχημα με τον ομότεχνό του Σεζάι Καρακότς για το ποιος θα βγάλει πρώτος ραντεβού μια συμφοιτήτριά τους στο πανεπιστήμιο της Άγκυρας όπου σπούδαζε Πολιτικές Επιστήμες, ο κουρδικής καταγωγής Cemâl Süreya (Ερζίντζαν 1931-Ιστάνμπουλ 1990) πέρασε στην ιστορία της λογοτεχνίας ως ο μεγάλος αγαπημένος των αναγνωστών της ποίησης στη γειτονικής μας χώρας. Σε ηλικία επτά ετών εκτοπίστηκε με την οικογένειά του στο Μπίλετζικ της Δυτικής Τουρκίας, μετά την αιματηρή κατάπνιξη από το στρατό της εξέγερσης του Ντέρσιμ (1937-8), που στρεφόταν κατά της κυβέρνησης και των επιλογών της. Αν και είναι, κατά βάθος, πολιτικός ποιητής, κεντρικό θέμα της δουλειάς του αποτελεί ο έρωτας που εκφράζεται με καλειδοσκοπική φαντασμαγορία και δύναμη όχι μόνο στην Πτεριστέρα (Üvercinka) του 1958 αλλά και στα κατοπινά βιβλία του, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν τα Φίλα με κι ύστερα γέννησέ με (1973) και Ζεστό πέταλο (1988). Η ποίησή του είναι θυελλώδης, ορμητική και οραματική, συνομιλεί συχνά με τη ζωγραφική που ο ποιητής αγαπούσε ιδιαίτερα και κινείται σε όλο το συναισθηματικό φάσμα: από την άκρα τρυφερότητα έως την τραχύτητα. Το στίγμα της παραμένει αναλλοίωτο στο χρόνο, έχοντας εμπνεύσει ώς τις μέρες μας μια χορεία ολόκληρη επιγόνων.
