Η Βασιλική Νίκα στο βιβλίο «Μιλώντας στους μεγάλους για τα βιβλία των μικρών» προσφέρει ένα εγχειρίδιο μύησης των παιδιών στην ανάγνωση

Η τεχνολογική εξέλιξη και η επέλαση των κινητών και άλλων συσκευών είναι αλήθεια πως έχει επιφέρει ένα τεράστιο πλήγμα στη διαδικασία της ανάγνωσης τουλάχιστον τα τελευταία δέκα χρόνια. Κοινωνικά δίκτυα, ηλεκτρονικά παιχνίδια και κάθε λογής τεχνολογικές εφευρέσεις έχουν μειώσει δραστικά και άκρως επικίνδυνα την απόλαυση ενός βιβλίου τόσο για τους ενήλικες όσο όμως και για τα παιδιά. Ο Γκυστάβ Φλωμπέρ, συγγραφέας της Μαντάμ Μποβαρί, της Αισθηματικής αγωγής και τόσων άλλων βιβλίων είχε πει πως διαβάζω για να ζω. Αυτή είναι και η πεμπτουσία της φιλοσοφίας γύρω από το διάβασμα, το οποίο πολλά τεχνολογικά μέσα θα προσπαθήσουν να το εκδιώξουν από τη θέση του για να πάρουν αυτά την σκυτάλη. Τα θεμέλια της ανάγνωσης και της αναγνωσιμότητας χτίζονται από τις πολύ μικρές ηλικίες, είναι εκείνα τα χρόνια που το βιβλίο γίνεται δεύτερη φύση για το παιδί και ο γονέας σε αυτό διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο καθώς διαμορφώνει τις αναγνωστικές προτιμήσεις του παιδιού του.

Διαμορφώνοντας τους αναγνώστες του αύριο μέσα από τα βιβλία, μια αποστολή καθοριστικής σημασίας

Η Βασιλική Νίκα έχει γράψει ένα βιβλίο/εγχειρίδιο για γονείς και ενήλικες για τον τρόπο που οφείλουν να προσεγγίζουν το διάβασμα, για τον τρόπο που ένα παιδί μπορεί να μαγευτεί από τον κόσμο της λογοτεχνίας και να καταστεί το βιβλίο προέκταση τόσο του χεριού όσο και του μυαλού του. Ειδικά η λογοτεχνία έχει τον τρόπο να οδηγήσει το παιδί σε ταξίδια μακρινά και φανταστικά, μέσα από χαρακτήρες και ήρωες που θα του εξάψουν την φαντασία και θα καταστούν η απόλυτη παρέα και συντροφιά του τις ώρες που έχει ελεύθερες και πέρα από το σχολικό περιβάλλον. Η λογοτεχνία είναι ικανή να αλλάξει άρδην τη ζωή ενός παιδιού και να μετατραπεί σε ένα εφόδιο για όλη του τη ζωή, δεν είναι ένα βιβλίο απλά, είναι ένας ολόκληρος κόσμος που θα ξεδιπλωθεί μπροστά του και αυτή η συνήθεια θα γίνει τρόπος ζωής και στα υπόλοιπα χρόνια, ειδικά όταν θα ενηλικιωθεί και θα επιλέγει εκείνος ή εκείνη τα βιβλία που θα διαβάσει. Το διάβασμα και ειδικά η λογοτεχνία, όπως το εξηγεί η Βασιλική Νίκα, θα ανοίξει νέους ορίζοντες κριτικής σκέψης και έκφρασης, θα είναι το βασικό όπλο ανάπτυξης του νου του παιδιού.

Στο βιβλίο αυτό, η συγγραφέας με πολύ εύληπτο τρόπο, διότι απευθύνεται σε ευρύ φάσμα κόσμου και όχι σε ειδικούς, μας εξηγεί πώς οφείλουμε να απευθυνόμαστε σε κάθε ηλικιακή ομάδα ξεχωριστά και με ποιο τρόπο να καθοδηγούμε τα παιδιά στην προσπάθεια να αγαπήσουν το διάβασμα. Αναφέρεται στην εισαγωγή της στην ψυχίατρο και ψυχαναλύτρια Μαρία Μποναφέ, η οποία αναφέρει πως τα βιβλία είναι καλό να υπάρχουν από νωρίς στη ζωή των παιδιών, ως πηγή χαράς και απόλαυσης γιατί χωρίς αυτά, τα παιδιά θα στερηθούν το παιχνίδι της φαντασίας και μαζί του ένα μέρος του πλούτου της εσωτερικής ζωής. Και πράγματι αυτό είναι ιδιαίτερα κομβικό και πρωταρχικό για ένα παιδί στην ηλικία των 3 ή 4 ετών, τότε που ακόμα σμιλεύεται ο ψυχικός του κόσμος και το βιβλίο θα έρθει να εμπλουτίσει σιγά σιγά τις προσλαμβάνουσές του. Είναι λοιπόν ιδιαίτερα καθοριστικό στο ποια βιβλία θα κοσμήσουν αυτόν τον κόσμο, γιατί τα βιβλία δεν είναι απλά βιβλία, είναι εργαλεία μάθησης και πάνω από όλα είναι τα μέσα εκείνα που θα γεμίσουν χαρά και αγάπη, τρυφερότητα την ψυχή ενός παιδιού. Άρα το τι βιβλία προσφέρουμε στα παιδιά είναι εκ των ων ουκ άνευ.

«Βάλτε στη ρουτίνα της ημέρας την ανάγνωση και αφήστε το παιδί να αλληλεπιδράσει με το βιβλίο και τις εικόνες του. Στην αρχή θα το δαγκώνει, θα το σκίζει ή θα το πετάει. Αργότερα θα το ξεφυλλίσει μόνο του ή θα του δώσει φωνή, θα το εξερευνήσει με τον τρόπο του. Η ώρα του ύπνου είναι ίσως η πιο κατάλληλη. Οι περισσότεροι γονείς την επιλέγουν για να πουν μια ωραία ιστορία και να το βοηθήσουν να κοιμηθεί – αυτό είναι εξαιρετική ιδέα» γράφει στο πρώτο κεφάλαιο η Βασιλική Νίκα αναφερόμενη στα βιβλία των πρώτων ηλικιών, τότε που το παιδί πολύ μικρό ακόμα έρχεται σε επαφή με κάτι που ουσιαστικά του είναι εντελώς νέο και πρωτόγνωρο. Στην πορεία, το παιδί σχεδόν θα ταυτιστεί με το βιβλίο, θα ταυτιστεί με τον ήρωα του βιβλίου, αν για παράδειγμα μιλάει για τον γκρινιάρη Αρκούδο ή για τον καλό λύκο, τότε το παιδί θα μυηθεί στον κόσμο των ζώων με έναν πολύ ήπιο τρόπο κατανοώντας πως τα ζώα δεν είναι από την φύση τους κακά ή ανήθικα. Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο των βιβλίων είναι η κατάλληλη και αισθητικά όμορφη εικονογράφηση καθώς εκτός από την ιστορία το παιδί μέσα από τις εικόνες του βιβλίου φτιάχνει και δημιουργεί τις δικές του εικόνες και εκεί κανείς δεν μπορεί να πει τι πραγματικά κατασκευάζει στο μυαλό του.

Ο ρόλος των γονέων είναι ιδιαίτερα βασικός σε όλο αυτό το ταξίδι προς τον κόσμο των βιβλίων καθώς οι γονείς είναι οι συνδιαμορφωτές, είναι εκείνοι που οδηγούν το όχημα των παιδιών με προορισμό την ανάγνωση. Η Βασιλική Νίκα εξηγεί πως οι γονείς οφείλουν να μοιράζονται τις δικές τους αναγνωστικές εμπειρίες από όταν ήταν εκείνοι μικροί, να συνομιλούν με το παιδί και να του προτείνουν ή να του παρουσιάζουν τα βιβλία που εκείνοι αγάπησαν και λάτρεψαν καθώς όλο αυτό θα λειτουργήσει ως φάρος μέσα στον κυκεώνα των βιβλίων, καθώς όπως σε όλους τους τομείς όλα τα βιβλία δεν είναι καλά ή κατάλληλα, άρα οφείλει να γίνει ένας αυστηρός έλεγχος και μια διαλογή. Πολλές φορές, ο τρόπος αφήγησης των ιστοριών είναι το κερασάκι στην τούρτα, είναι αυτό που μπορεί να απογειώσει μια ιστορία και ο γονιός εκεί έρχεται να συμβάλλει με το δικό του ιδιαίτερο τρόπο. «Οι προσωπικές ιστορίες ανάγνωσης είναι κάτι περισσότερο από αναμνήσεις, είναι παράθυρα στην ψυχή των γονιών, που αποκαλύπτουν πάθη, αγώνες και στιγμές βαθιάς αυτογνωσίας. Καθώς αφηγείστε τις ιστορίες των βιβλίων που σας άφησαν ανεξίτηλο το σημάδια τους, προσφέρετε στα παιδιά σας όχι απλώς μια λίστα ανάγνωσης, αλλά μια ματιά στο συναισθηματικό και πνευματικό τοπίο της δικής σας ζωής». Συμπερασματικά, αυτός ο οδηγός μύησης στον κόσμο του βιβλίου είναι μια πολύ καλή βάση για τον κάθε γονιό που πολλές φορές αδυνατεί να περάσει το μήνυμα στο παιδί.

Απόσπασμα από το βιβλίο:

«Μην πέσετε στην παγίδα να σταματήσετε να υπενθυμίζετε με τις πράξεις και τα λόγια σας την αξία της ανάγνωσης, θεωρώντας ότι, αφού τα παιδιά έμαθαν να διαβάζουν, θα αποκτήσουν τη συνήθεια της ανάγνωσης έτσι κι αλλιώς»

Διαβάστε επίσης:

Μιλώντας στους μεγάλους για τα βιβλία των μικρών: Ένας ιδιαίτερος αναγνωστικός οδηγός