Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2016

Ο Ερωτικός Λόγος από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου στη Στέγη

Ο Ερωτικός Λόγος από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου στη Στέγη

Ο «Ερωτικός Λόγος» του Γιώργου Σεφέρη γίνεται σημείο αναφοράς για το νέο συμφωνικό έργο του Δημήτρη Παπαδημητρίου αποκαλύπτοντας έναν ποιητικό μουσικό κόσμο μέσα από τη δημιουργική φαντασία του.

Στις 18 και 19 Οκτωβρίου 2016, παρουσιάζεται σε πρώτη εκτέλεση στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση το νέο συμφωνικό έργο του συνθέτη Δημήτρη Παπαδημητρίου, Ερωτικός Λόγος. Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου, με αναφορά το ομώνυμο έργο του ποιητή Γιώργου Σεφέρη, προχωρά σε μια απόπειρα μεταφοράς της ποιητικής φόρμας σε μουσική . Μέσα σε μόλις τρία χρόνια, ο συνθέτης συνέθεσε και παρουσίασε 4 μεγάλης φόρμας συμφωνικά έργα: Μύθοι του Αισώπου, Μέρες Επιταφίου, Σατυρικόν και Το χρονικό ενός πρώιμου φθινοπώρου. Τα έργα, διαφορετικά μεταξύ τους σε φόρμα και περιεχόμενο, δημιούργησαν νέο ρεπερτόριο για σολίστες, διευθυντές ορχήστρας, χορωδίες και για τις δύο σημαντικότερες ορχήστρες στην Ελλάδα, την Καμεράτα και την ΚΟΑ-Κρατική Ορχήστρα Αθηνών.

Με το νέο συμφωνικό έργο του, ο συνθέτης εξερευνά ερωτήματα φόρμας για να αποκαλύψει ακόμα ένα κομμάτι της δημιουργικής φαντασίας του και της αντίληψης για τον κόσμο και την τέχνη μέσα από τη μουσική του.

Καλλιτεχνική επιμέλεια: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ
Σύνθεση: Δημήτρης Παπαδημητρίου
Διεύθυνση: Μιχάλης Οικονόμου
Αφήγηση: Νίκος Καραθάνος
Ορχήστρα: Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ

Σημείωμα του συνθέτη

Ο «Ερωτικός Λόγος» του Γιώργου Σεφέρη με στοιχειώνει από την πρώιμη εφηβεία μου. Βέβαια, τότε νόμιζα πως αντιλαμβανόμουν απόλυτα όσα σήμερα θεωρώ απολύτως δισυπόστατα και αινιγματικά...

Παράδειγμα, ο ίδιος ο τίτλος. Ο «Λόγος», ως κείμενο , πάει καλά. Ως λογική, όμως; Πόσο αντέχει ο Λόγος απέναντι στην έννοια ερωτικός; Και άλλο τόσο, το αντίθετο. Είναι ένας πόλεμος διαρκής. Ύστερα υπάρχει και ο Λόγος στην έννοια της αρμονίας, κι αυτό αίτημα σε μια σχέση. Αλλά και ο λόγος ως «η αιτία».

Το μεγάλο πνεύμα του Σεφέρη, νέο ακόμα όταν έγραφε αυτό το έμμετρο και ομοιοκατάληκτο ποίημα , έδινε στον έρωτα το... αιώνιο ποιητικό βραβείο της ματαιότητας και της θνησιγένειας, έναντι όμως μιας διαρκούς αναγέννησης δεμένης στο άρμα της ενστικτώδους επιθυμίας που αναζητά πάντα αυτό που δεν έχει. Σκληρή αντινομία για μένα, τον ρομαντικό έφηβο. Τοπίο γνωστό για όλους μας τώρα.

Έζησα στη σκιά του Ρόδου της Μοίρας πολλά χρόνια. Μελοποίησα αρκετά ποιήματα του Σεφέρη, όχι όμως τον «Ερωτικό Λόγο»! Το νεανικό αυτό ποίημα με ενθουσιάζει τόσο που δεν τόλμησα μέχρι τώρα να επιχειρήσω να το αιχμαλωτίσω, ντράπηκα να πιάσω στα δάχτυλά μου το σώμα του.

Ώσπου είδα μουσική να τρέχει ακατάστατη σαν υπόγειος χείμαρρος από κάτω από το ποίημα. Μια άλλη μουσική, υποσυνείδητα αντιστικτική και πολυδιάστατη. Με έκανε να υποψιαστώ τα μουσικά ακούσματα του Γιώργου Σεφέρη –απίστευτα βαθύς φιλόμουσος– και να υποθέσω τη χρήση μουσικής σαν καμβά στο έργο του.

Έτσι, ένα μουσικό επίστρωμα στο σιωπηλό, υπόγειο μουσικό του χείμαρρο άρχισε να μορφοποιείται. Το περίεργο ταξίδι άρχισε γράφοντας ένα μουσικό έργο δεμένο στη μορφολογία και το περιεχόμενο του ποιήματος «Ερωτικός Λόγος», σαν τρίτη επίστρωση επάνω από το ποίημα που είναι πάνω από την υπόγεια εκκωφαντική, σιωπηρή μουσική του που άκουσα από παιδί.

Κάτι σαν τα παλίμψηστα στην αρχαιολογία, όπου με ακτίνες ανακαλύπτουμε τρία και τέσσερα κείμενα από κάτω από την τελευταία γραφή, και γι’ αυτό ονομάζω αυτή τη συνθετική διαδικασία «Μουσικό παλίμψηστο».

Δημήτρης Παπαδημητρίου

Σχετικές ειδήσεις
Στο κατώφλι του 20ου αιώνα ΙΙΙ - Κύκλος Μάλερ II από την ΚΟΑ στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
27.05.2016 12:37
Έργο απέραντης ομορφιάς, η Πέμπτη Συμφωνία του Γκούσταβ Μάλερ ανταποκρίνεται στην πεποίθησή του ότι, καθώς μία Συμφωνία είναι σαν τον κόσμο, οφείλει να εμπεριέχει τα πάντα. Και, πράγματι, στη δημοφιλέστερη ίσως Συμφωνία του ευφυούς Αυστριακού συνυπάρχουν ο ερωτικός πόθος με την τραγικότητα του θανάτου, ο ορθολογισμός με το ρομαντισμό και την σχεδόν εξωφρενική φαντασία, ο ψίθυρος με τη θριαμβική ιαχή. Με αυτό το εμβληματικό και πλήρες συμβολισμών έργο επέλεξε, λοιπόν, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών να κλείσει το φετινό χειμερινό κύκλο των τακτικών της συναυλιών, στη συναυλία που θα δώσει την Παρασκευή 3 Ιουνίου, στις 21.00, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, υπό τη μουσική διεύθυνση του Στέφανου Τσιαλή.
Να πλημμυρίσει ο κόσμος φως: Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου και η Φωτεινή Δάρρα στο Παλλάς
25.04.2016 15:31
Την Παρασκευή 13 Μαΐου, ο μεγάλος συνθέτης Δημήτρης Παπαδημητρίου και η σύγχρονη ερμηνεύτρια Φωτεινή Δάρρα θα βρεθούν στο θέατρο Παλλάς για να παρουσιάσουν μαζί σε το μουσικό έργο «Η Παγωμένη Θεατρίνα» σε στίχους Νίκου Γκάτσου αλλά και τραγούδια τους που έχουν αγαπηθεί από το κοινό, σε μία μουσική παράσταση με τον τίτλο «Να πλημμυρίσει ο κόσμος φως».
Μουσική για το νέο κόσμο από το ARTéfacts Ensemble και τους Όχι Παίζουμε στη Στέγη
04.04.2016 16:40
Ένα καινούριο μουσικό πείραμα γεννιέται στη φιλόξενη γειτονιά της Στέγης με ξεχωριστό ρυθμό από το μουσικό σύνολο ARTéfacts, την ομάδα παραστατικών τεχνών Όχι Παίζουμε και αληθινά βιώματα.
Μετασχηματισμοί: Ο Νίκος Ξυδάκης, ο Δημήτρης Παπαδημητρίου και ο Τάσος Ρωσόπουλος στη Στέγη
07.03.2016 17:06
Στην τρίτη συναυλία του κύκλου Μετασχηματισμοί και σε συνέχεια της παρουσίασης του Χειμωνιάτικου ταξιδιού του Σούμπερτ με τους στίχους στα ελληνικά, οι Νίκος Ξυδάκης , Δημήτρης Παπαδημητρίου και Τάσος Ρωσόπουλος θα παρουσιάσουν νέα τραγούδια, μελοποιώντας ποιήματα του Wilhelm Müller, από τον κύκλο Winterreise, σε μετάφραση του Διονύση Καψάλη.
Το χρονικό ενός πρώιμου Φθινοπώρου, του Δημήτρη Παπαδημητρίου στη Στέγη
16.02.2016 13:38
Το Ελληνικό Σχέδιο και η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, στο πλαίσιο της δημιουργίας ρεπερτορίου μεγάλων έργων, παρουσιάζουν ένα νέο συμφωνικό έργο από τον συνθέτη Δημήτρη Παπαδημητρίου, με τίτλο Το Χρονικό ενός πρώιμου φθινοπώρου, στις 4 και 5 Μαρτίου 2016, στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης.