Τετάρτη, 7 Δεκεμβρίου 2016

Κωνσταντία Σωτηρίου: Καϊλές

Κωνσταντία Σωτηρίου: Καϊλές

Το θυμάμαι σαν σήμερα, τρίτη Δημοτικού, η δασκάλα να μου επιστρέφει την έκθεση που έγραψα για την πρώτη μέρα στο σχολείο. Από διορθώσεις ανέγγιχτη. Δεν είναι λάθος, μου είπε. Αλλά ούτε και σωστά αυτά που έγραψες. Το μη σωστό και μη λάθος ήταν η σύνταξη του κειμένου στη διάλεκτο. Αλλιώς γράφουμε, αλλιώς μιλάμε, μου είπε. Να την κάνεις ξανά.

Η γλωσσική διγλωσσία με κυνηγά από τότε, τη βρίσκω μπροστά σε όλη μου τη ζωή. Σκέφτομαι στη διάλεκτο, μιλώ κυπριακά με τα παιδιά και τους φίλους μου και μη με ακούσετε να μιλώ με την μάνα μου. Τα παχιά σίγμα και τα τζι κάνουν γιορτή! Στη δουλειά μου όμως, ενδύομαι την κοινή ελληνική. Και στις επίσημες εκδηλώσεις. Και στον γραπτό λόγο. Όπως τώρα που γράφω. Επειδή, όπως είχε πει και η δασκάλα μου τότε, δεν υπάρχει ακριβώς σωστό ή λάθος, απλώς αλλιώς μιλάμε και αλλιώς γράφουμε. Αρχή που προφανώς έκανα αποδεκτή.

Αλλά τι γίνεται όταν γράφουμε λογοτεχνία; Τι γίνεται όταν αυτό που θέλεις να πεις πηγάζει από το βαθύτερο είναι σου και αυτό που πραγματικά είσαι; Αυτό που δεν μπορείς να ντύσεις με κανόνες και ευπρεπισμούς και παραδείγματα; Δεν είναι καθόλου τυχαίο που τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια στροφή στην ελληνική πεζογραφία στις τοπικές ντοπιολαλιές. Με αρχή τα υπέροχα κείμενα του Σωτήρη Δημητρίου , που έκανε ηχηρή εντύπωση με το «Ν’ ακούω καλά το όνομα σου» (Κέδρος 1993) οι νεότεροι πεζογράφοι στρέφονται πλέον στις γλωσσικές τους ταυτότητες για να εκφράσουν αυτό που πάντα καταγράφει η λογοτεχνία: Αυτά που αλλάζουν, αυτά που πάντα μένουν τα ίδια. Σε ένα κόσμο που κλυδωνίζεται, η λογοτεχνία εκφράζει με τον τρόπο της τη δική της αντίσταση, έρχεται να εκφράσει την κοινωνική τάση της αμφισβήτησης της πάλαι πότε κραταιάς Αρχής, στην προκειμένη περίπτωση του Γλωσσικού Έθνους, του αδιαίρετου της γλωσσικής επικράτειας, της Γλωσσικής Αλήθειας που επέβαλε η Αθήνα για να είσαι «σωστός». Η τοπική γλώσσα που εκπροσωπεί την αγνότητα της επαρχίας, την πραγματική ταυτότητα, τη στροφή στην ιδιαιτερότητα του δικού σου εαυτού έρχεται να αμφισβητήσει τη γλωσσική ισοπέδωση του Κράτους. Και σε συνάρτηση, την όποια άλλη ισοπέδωση επιβάλλει το Μεγάλο ενάντια στο Μικρό. Επειδή δεν υπάρχει σωστό και λάθος. Υπάρχει αυτό που η μάνα μου θα έλεγε στην γλώσσα της καϊλές. Που αν και δεν μπορεί να αποδοθεί ακριβώς στην κοινή ελληνική θα έλεγα πως σημαίνει βαθιά έγνοια. Ανησυχία.

Info: Η Κωνσταντία Σωτηρίου γεννήθηκε το 1975 στην Λευκωσία. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου και κάτοχος μεταπτυχιακού στην Ιστορία της Μέσης Ανατολής από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ. Εργάζεται ως Λειτουργός Τύπου στο Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η νουβέλα της «Η Αϊσέ πάει διακοπές», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Τα θεατρικά της έργα «Σπασμένα» και «Τζεμαλιγιέ» παρουσιάστηκαν σε ανεξάρτητες σκηνές στην Κύπρο. Γράφει στην κοινή ελληνική και στα ελληνικά της Κύπρου.

* Αναδημοσίευση από το περιοδικό Culturenow Mag, τεύχος 35

Σχετικές ειδήσεις
Βάγια Κάλφα: Η περίφημη απουσία των ποιητών (και) σήμερα. Δύο σκέψεις
18.11.2016 17:12
Λέγεται πάλι τελευταία ότι αυτό που λείπει σήμερα είναι οι μεγάλοι ποιητές και ότι ποτέ δεν ηταν πιο δύσκολο να βρούμε αυτόν τον ένα που θα γράψει και θα ταράξει την εποχή του. Με άλλα λόγια, έχουμε πολλούς γραφιάδες, αλλά όχι πνεύματα. Παρα-λογοτεχνία ας πούμε παρά λογοτεχνία. Τι συμβαίνει όμως με την παρα-κριτική; Αυτή την κριτική που διαπιστώνει ότι εκδίδονται καμιά χιλιάδα συλλογές τον χρόνο και ότι καμιά δεν αξίζει το χρόνο της; Από την κριτική που έχει θέσει ένα κριτήριο από πριν (αν το έχει θέσει) και ακυρώνει ό,τι δεν ανταποκρίνεται σε αυτό;
Γιώργος Κ. Ψάλτης: Στο καφέ Ombre
11.03.2016 13:18
Στα δάχτυλά μου
μυρίζω από το πρωί 
τον ύπνο μίας Μαρίας.
 Γράφω στο κινητό
 "Πόσο ωραία που δεν έχω πλύνει ..."
 και σβήνει. Ξαφνικά,
 μ' ένα goodbye στην οθόνη.

Ευτυχία Παναγιώτου: Περιοχή κινδύνου
12.02.2016 13:07
Η δουλειά του ποιητή είναι δύσκολη, μα δεν το ξέρεις ακόμη. Μια ενστικτώδης πράξη σε ωθεί να περισώσεις λέξεις. Μα, όταν ακούγεται φρικτή μια μουσική, κουνάς δεξιά κι αριστερά το κεφάλι: δεν είμαι εγώ αυτό. Ανοίκεια, ακατοίκητη, αυτή η νέα γλώσσα σε καλωσορίζει σε μια περιοχή κινδύνου.
Δημήτρης Σωτάκης: Λογοτεχνικός αυτισμός
13.01.2016 13:04
Εγκλωβισμένοι σε μια ταχύτητα χωρίς συνοχή και έναν ολοένα ασαφέστερο ρυθμό, η λογοτεχνική σοδειά του πραγματικού χρόνου που διανύουμε και εν τέλει η ζωή ενός συγγραφέα, μού μοιάζει σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, με μια αρένα μιας αδιευκρίνιστης κοσμικής μάχης.
Ρέα Βιτάλη: Ενδιαφέρουσες χώρες οι άνθρωποι
17.12.2015 17:06
Τήνος. Πού ακριβώς; Αδύνατο να θυμηθώ. Ίσως γιατί οι λέξεις που ακολούθησαν, διέγραψαν τον τόπο. Άλλωστε ότι ακολούθησε ήταν εξω-στεριανό, ήταν ουράνιο. Όπως οι μοιραίες συναντήσεις. «Να δω, εσάς, ποιος θα σας γράψει τη βιογραφία σας;» τον ρώτησα ενώ μέσα μου αναρωτιόμουν πώς πήρα αυτό το θάρρος. Κι ήρθε ένα «Εσύ» που με εξανάγκασε να ανοιγοκλείσω τα βλέφαρα των ματιών μου σαν εκείνες τις πορσελάνινες κούκλες που κατοικούν πια σκονισμένες μόνο σε καταστήματα με αντίκες. Άκουσα καλά; Το εννοούσε; Πώς το χειρίζομαι; «Πότε ξεκινάμε;», «Αύριο».