Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2016
Σκιά Γυναίκα - Χρήστος Α. Μιχαήλ: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Δευτέρα, 12 Ιανουαρίου 2015 12:15
Σκιά Γυναίκα - Χρήστος Α. Μιχαήλ: Κριτική βιβλίου

Στην ποιητική σύνθεση Σκιά Γυναίκα ο Χρήστος Α. Μιχαήλ σκια-γραφεί τη γυναικεία υπόσταση της Ελλάδας και την σχεδόν ερωτική μας σχέση με αυτήν. Κινείται σε πολλά ιστορικά επίπεδα και πειραματίζεται έντονα σε επίπεδο σκέψης και γλώσσας.


Επιτυχώς συσχετίζει την Ελλάδα με γυναίκα δίνοντάς της ομιλούντες στον αναγνώστη χαρακτηρισμούς: «μια θεατρίνα που ξεχνά τον προβολέα/ κι όλο πεθαίνει σφίγγοντας τα μάτια ηρωικά». Η Ελλάδα ως γυναίκα στερεοτυπικά απατά ξενιτευόμενη: «Όρκος βαρύς και γνώριμος/ μιας άλλης ξενιτιάς αιώνιο βέλος.» Αυτό, όμως, που εφαρμόζεται ιδιαίτερα εύστοχα είναι η πάγια παρομοίωσή της με ακυβέρνητο πλοίο.


Είναι πολύ θετικό νεοελληνικές ποιητικές σκέψεις να συναντώνται με αντίστοιχες θεμελιωμένες στην αρχαία λυρική ποίηση. Συγκεκριμένα, οι στίχοι: «Πλέεις αδιάκοπα/ δίχως το πέλαγος να βλέπεις πως βαθαίνει....Τα κύματα βαραίνουν/ κι εσύ γυρεύεις μοναχή το χείμαρρο του αιθέρα» συνομιλούν δημιουργικά με τον Αλκαίο στους εξαιρετικούς στίχους: «τὸ μὲν γὰρ ἔνθεν κῦμα κυλίνδεται͵/τὸ δ΄ ἔνθεν͵ ἄμμες δ΄ ὂν τὸ μέσσον /νᾶϊ φορήμμεθα σὺν μελαίναι/χείμωνι μόχθεντες μεγάλωι μάλα·» (=το ένα κύμα από τη μια κυλά,/ και τ' άλλο από την άλλη, κι εμείς στη μέση/ πάμε όπου μας πάει το πλοίο το μαύρο,/ μοχθώντας με τη μεγάλη θύελλα·). Επίσης, ο ποιητής δοκιμάζει απρόσμενα σχήματα («ανάσες που ξανοίγονται σαν βάρκες πριν χαράξει», «Μια ματιά που αγωνιά καπνίζοντας την ίδια ελπίδα») που δηλώνουν ποιητική ετοιμότητα απέναντι σε φαινομενικά ασύνδετες εμπειρίες. Μέρος των στίχων αυτών μου θύμισαν Ελύτη. Παραθέτω δύο ζεύγη συγκριτικά: «σκέπασε αρμύρα το γυμνό κορμί σου» με τον στίχο «Έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη» (Μαρίνα των Βράχων , Ελύτης) και «Παρόμοια οξειδώνομαι κι εγώ» με τον στίχο «Στη συνείδησή μου έσταξα λεμόνι» (Άξιον εστί, Ελύτης).


Ενδιαφέρον παρουσιάζουν, έπειτα, τα πεζά που παρεμβάλλονται μεταξύ των ποιημάτων· μάλιστα θεωρώ πως ο ποιητικός ρεαλισμός και ο ρυθμός που επιτυγχάνει ο Μιχαήλ στο πεζό ξεπερνά εκείνη των ποιητικών κειμένων. Σε ένα από αυτά, μάλιστα, μαρτυρείται μια ωραία ανάπλαση του αρχαιοελληνικού σχήματος της ύβρεως («Την τιμωρία εισπράξαμε χρόνια πολλά πριν πλάσουμε την αμαρτία»). Από άποψη στιχουργικής, επιτυχημένη ήταν η τεχνική ομοιοκαταληξίας του ποιητή που δεν ήταν εμφανής στον διαχωρισμό των στίχων (με άλλα λόγια, όταν η ομοιοκαταληξία εμφανίζεται σε λέξη εντός του επόμενου στίχου).

 

Ωστόσο, σε λεξιλογικό επίπεδο θεωρώ πως σε αρκετά σημεία το ποιητικό εγχείρημα απέπνεε μια υπερπροσπάθεια. Όχι μόνο στην καθαυτή επιλογή των λέξεων, αλλά και στον συνδυασμό ασύμβατων λογικά λέξεων, που τελικά δεν ανάγονταν σε ένα «άλλο» επίπεδο. Πιο συγκεκριμένα, αν και η σκέψη ήταν σε πολλά σημεία ποιητικά πρωτότυπη, η πολυπλοκότητα των συνειρμών (έτσι όπως αποτυπώνονταν στη γλώσσα) δεν είχε ως αποτέλεσμα μια τελική αιχμηρή απλότητα αλλά μια δυσνόητη συνθετότητα που δυστυχώς είχε και αρνητικό ρυθμικό αντί-κτυπο.

 

Αποφθεγματικά στιγμιότυπα («μήτε στο θάνατο μήτε εδώ/ μήτε αλλού θα βρεις μια τάξη»)  και άλλοι ακόμη στίχοι όπου ο ποιητής πετυχαίνει αξιόλογη λιτότητα («Ρίζωσα εδώ για μιαν αχτίδα/ μα εσύ αρνείσαι κάθε κρίκο της γενιάς σου/ τόσο που λέω αλίμονο») αναδεικνύουν πως ο ποιητής  μπορεί να περάσει στην αντίπερα όχθη και να δώσει μελλοντικά ακόμη καλύτερα ποιητικά δείγματα.


Εν γένει, πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα ποιητική συλλογή από έναν υποσχόμενο ποιητή. Τέτοιες προσπάθειες, κατά τη γνώμη μου, επιζητεί η σύγχρονη νεοελληνική ποίηση. Αυτό που μου μένει από τη Σκιά Γυναίκα είναι μια άρτια ποιητική σκέψη που περιμένει να βρει το καθρέφτισμά της στη λεξική αποτύπωση.


Η ποιητική σύνθεση του Χρήστου Α. Μιχαήλ με τίτλο, Σκιά γυναίκα, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μετρονόμος.


Εκτύπωση
Περισσότερα
Μάνα λησμονιά - Βαγγέλης Ασημένιος: Κριτική βιβλίου
26.10.2016 11:45
Η ποιητική συλλογή «Μάνα λησμονιά» του Βαγγέλη Ασημένιου αποτελεί παράδειγμα μιας ενδιαφέρουσας και διαφορετικής ποίησης, μιας ποίησης, συγκεκριμένα, που αντλεί τον ρυθμό από την επιλογή της λέξης, χωρίς να κοπιάζει με πολλά ηχητικά μέσα και τεχνάσματα.
Απόκρημνες Μέρες - Τάσος Κανάτσης: Κριτική βιβλίου
24.08.2016 11:41
Ο Τάσος Κανάτσης στη συλλογή του Απόκρημνες Μέρες μαρτυρά απόκρημνα στιγμιότυπα διαφορετικών ημερών που εκφέρονται με μια πρωτόγνωρη εμπειρία και ποικιλία ικανοτήτων και ποιητικού στυλ.
Μεγάλες διώρυγες - Γιάννης Πάσχος: Κριτική βιβλίου
27.06.2016 10:25
Ο Γιάννης Πάσχος στην ποιητική του συλλογή Μεγάλες διώρυγες αποτίει φόρο τιμής στις διώρυγες από τις οποίες σηματοδοτείται το ταξίδι της ζωής: στο γυναικείο στήθος. Η θεματική είναι ενιαία και πάντα στρεφόμενη γύρω από αυτό, κυμαινόμενη από μια λιγότερο σε μια περισσότερο συμβολική ανύψωσή του, ανάλογα με το ποίημα.
Ο κούκος - Πελαγία Φυτοπούλου: Κριτική βιβλίου
06.05.2016 14:57
Η Πελαγία Φυτοπούλου με την ποιητική συλλογή Κούκος προσθέτει μια πολύ ενδιαφέρουσα ψηφίδα στο σύγχρονο ποιητικό μωσαϊκό, μια ξεκάθαρη φωνή και έναν ρυθμικό τρόπο που αξίζει προσοχής.
Αρλεκίνος - Γιώργος Λίλλης: Κριτική βιβλίου
29.03.2016 13:29
Ο Γιώργος Λίλλης στην ποιητική συλλογή Αρλεκίνος καταθέτει ένστιχες σκέψεις, κυρίως μέσω εικόνων, που σε ορισμένα σημεία εκφράζουν τις διάφορες πρωτεϊκές μορφές, που ο ίδιος αναγκαστικά διασχίζει ως υποκριτής του προσωπικού του θεάτρου (και, συνεπαγωγικά, όλοι εμείς).
Στο υποκύανο μάτι του Κύκλωπα - Νάνος Βαλαωρίτης: Κριτική βιβλίου
29.01.2016 11:56
Ο Νάνος Βαλαωρίτης στη συλλογή «Στο υποκύανο μάτι του Κύκλωπα» ποιητικά εξετάζει θέματα επίκαιρα και μη, όλα αυτά που μπορεί να δει, τελικά, ένας ουράνιος οφθαλμός, όπως κάπου εξηγεί («στον έβδομο πολύχρωμο/ πολύχαλκο μονόφθολμο/ ουρανό – που με κυκλώπεια/ όρεξη εποφθαλμιά διαρκώς/ την μυθολογική μας χώρα»).
Παρεστιγμένος - Δημήτρης Γλυφός: Κριτική βιβλίου
24.12.2015 12:14
Ο Δημήτρης Γλυφός στην ποιητική του συλλογή Παρεστιγμένος μοιράζεται ειλικρινώς στιγμές προσωπικές, εξ’ ου και η υποκειμενοποίηση του όρου, με μέσο τις μουσικές διάρκειες της ποίησης (παρεστιγμένη νότα, παύση). Μπορούμε να πούμε, εν γένει, ότι εκ των δύο όψεων του όρου, η πρώτη ήταν αυτή που φωτίστηκε με μεγαλύτερη επιτυχία: η προσωπική αναδόμηση του εαυτού με βοήθεια τις λέξεις.
Οι Πεινασμένοι- Ειρηναίος Βρούσγος: Κριτική βιβλίου
01.12.2015 16:25
Ο Ειρηναίος Βρούσγος στη συλλογή του «Οι Πεινασμένοι» πραγματεύεται ιδέες πανταχού παρούσες στην ποίηση της δικής του και άλλων εποχών, επιλέγοντας διαφορετικές εκφάνσεις του Συν και του Πλην (Έρωτας και απουσία Έρωτα, Ζωή- Θάνατος, Τάξη- Αταξία). Άλλες φορές η απουσία προτιμάται, όπως για παράδειγμα -στο θεματικό κύκλο του τίτλου- η «πείνα» δεν θα είχε νόημα αν ήμασταν κορεσμένοι (Αν χορτάσουμε τι θα απογίνει η πείνα;) ή η Ανάσταση, αν δεν μνημόνευε την απουσία του Θανάτου (Το μνημόσυνο του Θανάτου).