Ο τρομπετίστας και συνθέτης Στέλιος Χατζηκαλέας επιστρέφει στη σκηνή του Half Note Jazz Club την Τρίτη 24 Φεβρουαρίου, παρουσιάζοντας το νέο του πρότζεκτ με τίτλο “The Sea Inside”. Με αφετηρία τη θάλασσα – βίωμα βαθιά προσωπικό- και με ήχο που κινείται προς την electroacoustic κατεύθυνση, ο Χατζηκαλέας παρουσιάζει ένα συναρπαστικό σχήμα (Μιχάλης Τσιφτσής – Κιθάρα, Κώστας Πατσιώτης – Μπάσο, Έκτορας Ρέμσακ – Τύμπανα) σε αυτό το live που θα λειτουργήσει ως ένα ακόμα δημιουργικό εργαστήρι ενόψει της ηχογράφησης.
Με αφορμή την εμφάνιση αυτή, μιλήσαμε για τη δημιουργία, τη μελέτη και την πολιτική του στάση, και βουτήξαμε στις νότες που διαμορφώνουν τον κόσμο του.
***
-Πώς προέκυψε ο τίτλος του νέου σου άλμπουμ, “The Sea Inside”;
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Μεγάλωσα στη Θεσσαλονίκη και η σχέση μου με τη θάλασσα ήταν – από μικρό παιδί, πολύ όμορφη και στενή. Ήμουν – και είμαι ακόμα, αθλητής ιστιοπλοΐας, πριν ακόμα καλά-καλά ασχοληθώ με τη μουσική. Τα τελευταία χρόνια έχω αναπτύξει μια πολύ όμορφη σχέση με τα φυσικά στοιχεία που περικλείουν τη θάλασσα και νιώθω πολύ όμορφα ανάμεσά τους. Αποκλειστικά δηλαδή τα καλοκαίρια ταξιδεύω. Ήρθε η ώρα λοιπόν να γράψω και λίγη μουσικούλα και γι’ αυτήν. Είναι πλέον η δεύτερή μου αγάπη.
-Έχεις διδάξει στο παρελθόν στην Παλαιστίνη και έχεις τοποθετηθεί δημόσια απέναντι στο ισραηλινό απαρτχάιντ και την εξελισσόμενη γενοκτονία. Διατηρείς ακόμη επαφή με ανθρώπους από το Ωδείο Έντουαρντ Σαΐντ του Πανεπιστημίου Birzeit;
Φυσικά έχω τοποθετηθεί και θα τοποθετούμαι μέχρι να πεθάνω. Θα στέκομαι δίπλα σε κάθε Παλαιστίνια/ο μέχρι να δικαιωθεί ο δίκαιος αγώνας τους για ελευθερία, με κάθε, μα κάθε μέσο. Δεν είναι απλά – μια ακόμα γενοκτονία. Είναι η μεγαλύτερη κτηνωδία που μπορεί να φανταστεί ακόμα και το πιο άρρωστο μυαλό αυτού του πλανήτη. Πλέον το ζήτημα δεν είναι αν και μόνο παίρνεις θέση. Το διακύβευμα είναι αν θα συνταχτείς με τα κτήνη ή με τους ανθρώπους. Δεν υπάρχει ενδιάμεσο. Δεν υπάρχει γκρι. Υπάρχει μόνο άσπρο – μαύρο και τελεία.
Οι περισσότεροι συνάδελφοί μου καθηγητές δε ζουν πλέον εκεί. 4-5 μαθητές μου ακόμα αγνοούνται (από τον Οκτώβρη του 2023) και 2 φίλοι μου είναι νεκροί.
-Πώς βιώνεις εσύ –και ενδεχομένως μουσικοί που παραμένουν σε Παλαιστινιακά εδάφη – τον ρόλο της τέχνης μέσα σε αυτή τη συνθήκη; Μπορεί η μουσική να λειτουργήσει ως πράξη αντίστασης ή έστω ως χώρος επιβίωσης;
Τί να πω. Μπροστά σε αυτή την κτηνωδία του σιωνιστικού κράτους δεν ξέρω αν υπάρχει χώρος για τέχνη. Χρόνος σίγουρα δεν υπάρχει. Η μουσική ως πράξη αντίστασης δεν ξέρω κατά ποσό αρκεί. Βασικά δεν αρκεί. Εδώ με όπλα αντισταθήκανε και σφάξανε on camera 20.000 και βάλε παιδιά! Να κάνει τί η μουσική; Επικήδειο; Παρ’ όλα αυτά μου στέλνουνε διάφορα βίντεο από τα χαλάσματα να παίζουν με κομμένα χέρια και καμμένα πρόσωπα. Ε, ας είναι.
-Η παραμονή σου εκεί επηρέασε τον ήχο σου; Υπάρχουν στοιχεία από την αραβική μουσική που ενσωματώθηκαν στον ήχο σου; Κλονίστηκαν ή επαναπροσδιορίστηκαν οι ρίζες σου στη σύγχρονη ευρωπαϊκή τζαζ αισθητική και το φλερτ με την ποπ και την κλασική μουσική; Τον ήχο αυτού του νέου σου άλμπουμ πώς θα το περιέγραφες;
Προσπάθησα κατά καιρούς να μελετήσω το Αραβικό Μακάμ. Και την περίοδο που ήμουν εκεί, αλλά και μετά. Στην τρομπέτα είναι τεχνικά πολύ δύσκολο, καθώς πρόκειται για ένα συγκερασμένο όργανο το οποίο θα πρέπει συνέχεια να το ξεκουρδίζω για να πετυχαίνω τα μόρια. Οπότε μία που το έβρισκα και μία που ήμουν ξεκούρδιστος όταν έπαιζα τα δικά μου. Άρα αποφάσισα να το αφήσω στην άκρη, τουλάχιστον να μη γκρινιάζουν οι «δυτικοί» όταν παίζω μαζί τους και με χαρακτηρίζουν ξεκούρδιστο! Τα τελευταία χρόνια ξανακούω δίσκους των Portishead, Moby, Kneecap, Wu-Tang Clan ενώ παρακολουθώ στενά την underground electro, psychedelic και hip hop σκηνή στην Αμερική (κυρίως απ’ την πλευρά του Detroit). Επίσης ο Χρύσανθος Χριστοδούλου (ιδρυτής των Modified Dog) στα live electronics θα είναι special guest στη συναυλία στο Half Note, αλλά και στον επερχόμενο δίσκο. Άρα, ο ήχος πηγαίνει προς την electroacoustic.
-Για πότε είναι προγραμματισμένη η ηχογράφηση του “The Sea Inside”;
Προς τον Απρίλιο…
-Μέχρι τότε, οι ζωντανές εμφανίσεις λειτουργούν ως εργαστήριο για το υλικό; Σε βοηθούν τα live στη διαμόρφωση του τελικού ήχου και της ενορχηστρωτικής κατεύθυνσης;
Ε ναι, ακριβώς. Έχεις απόλυτο δίκαιο. Ουσιαστικά παίζουμε για να δέσει ο ήχος ώστε να είναι έτοιμο το γκρουπ για την ηχογράφηση. Ηχογραφώ τα live μας, τα ακούω μετά ξανά, και κρατάω στοιχεία (ή πετάω πολλά περισσότερα) ώστε να είναι πιο εύκολη η διαδικασία της ηχογράφησης.
-Θα ήθελες να μας πεις λίγα λόγια για τους μουσικούς που απαρτίζουν το κουαρτέτο σου; Τι φέρνει ο καθένας στον συλλογικό ήχο του σχήματος;
Είναι ο Μιχάλης Τσιφτσής στην κιθάρα. Ο πιο κουλ μουσικός της τζαζ που μπορείς να συναντήσεις. Πάντα χαμογελαστός, ευγενικός και παιχταράς. Ο Κώστας Πατσιώτης στο μπάσο, το γλυκύτατο αυτό πλάσμα που με στηρίζει εδώ και αρκετά χρόνια σε ό,τι τρελό μου κατεβαίνει στο κεφάλι (έχουμε κάνει και ιστιοπλοία μαζί με 9 μποφόρ….), το νέο μέλος ο Έκτορας Ρέμσακ, που και αυτός με την ευγένεια του συμπληρώνει τη γλύκα. Και τέλος, special guest είναι το τρέλο αγόρι από τη Θεσσαλονίκη, ο Χρύσανθος Χριστοδούλου. Γενικά επειδή όλα τα παιδιά έχουν και τα δικά τους μουσικά project, είναι δηλαδή συνθετές και bandleaders, το πιάνουν κατευθείαν και μου κάνουν τη ζωή ευκολότερη. (λιγότερες πρόβες, περισσότερες μπύρες…)
-Ξεκίνησες πιάνο στα 8 και στα 20 στράφηκες στην τρομπέτα. Τι ήταν αυτό που σε γοήτευσε σε αυτό το όργανο; Και τι είναι εκείνο που σε κρατά μέχρι σήμερα;
Κατά βάση η στροφή έγινε λόγω της επαφής μου με τον Miles Davis και τον Chet Baker. Ο ήχος προφανώς, η λεπτότητα, η ειλικρίνεια, ο βουτυρένιος και γλυκός τους ήχος.
Χμ… Σήμερα δεν ξέρω να σου απαντήσω ακριβώς διότι ακόμα κι εγώ αναρωτιέμαι πολλές φορές. Έρχομαι κιόλας από μια περίοδο που οριακά τα είχα παρατήσει. Οπότε ακόμα προσπαθώ κι εγώ να βρω κίνητρα.
-Σε παλαιότερη συνέντευξή σου στην Αυγή (στον Ιλάν, 22.02.21) είχες αναφέρει πως ο μόνος δρόμος για έναν μουσικό είναι η μελέτη. Τοποθετείσαι έτσι απέναντι στην έννοια του “ταλέντου”; Αρκεί η μελέτη για τη δημιουργία ενός έργου; Πού αναζητάς εσύ την έμπνευση;
Ναι. Η έννοια του «ταλέντου» θεωρώ πως είναι ένα καπιταλιστικό δημιούργημα. Όσο περισσότερο τείνει η τέχνη να εμπορευματοποιείται τόσο περισσότερο ασχολούμαστε με το «ταλέντο» αντί για το διάβασμα. Βασικά δε μ’ έχει απασχολήσει ποτέ το ταλέντο. Ούτε ως μουσικός, ούτε ως δάσκαλος. Σα να με ρωτάς αν υπάρχει θεός. Υπάρχει δεν υπάρχει, απλά δεν με ενδιαφέρει και δε με αφορά.
Πέρασα ένα (μεγάλο) διάστημα που δεν είχα καμία όρεξη ούτε να γράψω ούτε τα παίξω. Δυστυχώς μου πήρε αρκετό καιρό να πω στον εαυτό μου πως it’s ok. Εν τέλει ούτε έπαιζα ούτε έγραφα για περίπου 2 χρόνια. Απ’ ότι φάνηκε στην πορεία μάλλον η ζωή μου είχε γίνει αρκετά μονότονη και ρουτίνιασμένη που δεν με σαγήνευε κάτι. Κι επειδή όντως είμαι άνθρωπος που βαριέμαι εύκολα το ίδιο και το ίδιο, ευτυχώς κάπως ξέφυγα. Κάποιες επιλογές με εξέλιξαν άλλες με πήγαν πίσω αλλά οκ. Να ‘μαι πάλι εδώ ζωντανός!
-Πώς είναι μια τυπική μέρα σου όταν βρίσκεσαι σε περίοδο σύνθεσης;
Τραγουδώ κάποιες μελωδίες που είτε μου έρχονται στο κεφάλι, είτε αντιγράφω μια μελωδία (του Morricone π.χ. τον οποίο θεωρώ έναν από τους καλύτερους melody makers που έχουν περάσει απ’ τον πλανήτη) που με συγκινεί και την παραλλάσω. Ύστερα τις ηχογραφώ στο κινητό, και όταν με το καλό βρεθώ σε ηρεμία, κάθομαι στο πιάνο, τις εξελίσσω, γράφω την αρμονία και μετά από αρκετό καιρό όταν, ή αν βρεθούμε για πρόβα με τα παιδιά, τις φέρνω και δουλεύουμε το αισθητικό παρέα. Το πιο πιθανό είναι μετά το κομμάτι να μη μου αρέσει. Οπότε ξανά από την αρχή. Μπορεί καμιά φορά να στείλω και τις μελωδίες αυτές σε κάποιον/α φίλο/η να μου πει καμιά γνώμη, πριν τις πετάξω στα κέρατα του ταύρου.
-Και όταν δεν ασχολείσαι με τη μουσική; Πού στρέφεται το ενδιαφέρον σου;
Στην ιστιοπλοΐα! Κάνω προπονήσεις, τρέχω αγώνες ή απλά ταξιδεύω! Στόχος: Διάπλους Βόρειου Ειρηνικού Ωκεανού το 2027! Και στα ωραία κρασάκια…
Photo Credit κεντρικής εικόνας θέματος: Nicolas Chryssos
Διαβάστε επίσης:
The Sea Inside: Το Stelios Chatzikaleas Quartet στο Half Note Jazz Club
