Το βιβλίο αυτό θα μας είναι πολύ χρήσιμο σε όλους αλλά κυρίως σε αυτούς και που δεν είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν τον σκαπανέα της ψυχαναλυτικής ψυχολογίας. Η συγγραφέας, από την ακαδημαϊκή της διαδρομή αλλά και την μακροχρόνια άσκηση της ψυχαναλυτικής θεραπείας σαν λειτουργός του Βρετανικού ΕΣΥ – και έχει ιδιαίτερη σημασία αυτό – είναι κατ’ εξοχήν αρμόδια να μας συστήσει αυτήν την ιδιοφυία, που με την συμβολή των Γιούνγκ και Γιάσπερς, διεύρυναν το αντικείμενο της ψυχιατρικής, που αφορούσε μόνο τους ψυχικά «ασθενείς» και της ανέθεσαν την φροντίδα της εξασφάλισης ψυχικής ισορροπίας σε όλους. Η ψυχιατρική ελέγχεται από τον Σίγκμουντ Φρόυντ συγκεκριμένα: προσπαθεί να διαγνώσει τα συμπτώματα, τα κατηγοριοποιεί και τα αντιμετωπίζει κυρίως φαρμακευτικά και δευτερευόντως με παρεμβατικές μηχανικές μεθόδους. Δεν ενδιαφέρεται και δεν ασχολείται καθόλου με τα αίτια των συμπτωμάτων και την αλληλεπίδραση τους. Αυτό το κενό ήλθε να καλύψει ο Φρόιντ με την ψυχαναλυτική θεραπεία βασισμένη στον ελεύθερο συνειρμό με αυστηρή αποφυγή της υποβολής (suggestion). Γι’ αυτό τον λόγο καθόταν πίσω από το προσκέφαλο, ώστε να μην τον βλέπει ο επισκέπτης του και γι αυτό τον λόγο απέφευγε οποιαδήποτε προσωπική αναφορά.
Ένας βασικός οδηγός γνωριμίας και μύησης στο έργο του μεγάλου ψυχαναλυτή
Μάς είναι πολύ χρήσιμο αυτό το βιβλίο για τρείς κυρίως λόγους:
- Μας τον συστήνει με τρόπο διακριτικό αλλά πολύ περιεκτικό. Περιγράφει τον Φρόιντ και σαν άνθρωπο και τις απόψεις, θεωρίες και εμμονές του σαν επιστήμονα με τρόπο τόσο απλό που – αυτό είναι το μεγάλο προτέρημα των ανθρώπων που γνωρίζουν άριστα το θέμα για το οποίο μιλάνε – που δεν χρειάζεται καμία απολύτως πρότερη εξοικείωση με το συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο.
Μας περιγράφει απλά την λειτουργία του εγκεφάλου μας αλλά και την σύνθεση, την δομή αυτού που ονομάζουμε ψυχή και δεν μπορούμε να το ορίσουμε με ακρίβεια, έτσι ώστε να μπορούμε να έχουμε μια σκιαγράφηση της με Φροϋδικούς όρους και όχι μόνον, ώστε να μπορούμε να διακρίνουμε τα συναισθήματα μας και να αναγνωρίζουμε τις ψυχικές μας μεταπτώσεις. - Αν έχουμε ήδη καταφύγει στην ψυχανάλυση – είναι και πολύ της μόδας άλλωστε, δεν είσαι trendy αν δεν ξαπλώνεις τακτικά στον καναπέ του ψυχαναλυτή σου– ή αν το σκεφτόμαστε, μας δίνει τα κριτήρια να επιλέξουμε τον σωστό συνομιλητή διαβάζοντας τις προς τους συναδέλφους του συστάσεις του Φρόιντ.
- Ο Φρόιντ εισήγαγε ή υιοθέτησε τους όρους που χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα και η ψυχαναλυτική θεραπεία δεν παρουσίασε έκτοτε θεαματικές αλλαγές, παρά μόνον αλλαγές διατυπώσεων ή διαφοροποιημένες απόψεις. Ένα τέτοιο σημαντικό παράδειγμα είναι η αναλυτική ψυχολογία που εισήγαγε ο Γιούνγκ. Τέτοιοι όροι είναι το συνειδητό, το ασυνείδητο (ο Φρόιντ απέρριπτε τον όρο υποσυνείδητο), το εγώ, το εκείνο και το υπερεγώ και το περιώνυμο Οιδιπόδειο σύμπλεγμα. Για όλους αυτούς τους όρους υπάρχουν έξοχοι ορισμοί στο Γλωσσάρι, στο τέλος του βιβλίου, έτσι ώστε να μην χρειάζεται να τους επαναλάβουμε εδώ, αλλά έχει μεγάλη σημασία ο αναγνώστης να τους προσλάβει στην σωστή και πλήρη τους έννοια για να ωφεληθεί όσο θα επιθυμούσε η συγγραφέας και ο σκοπός αυτού του βιβλίου. Επίσης παρατίθεται μια πλούσια βιβλιογραφία απευθυνόμενη σε αυτούς που θέλουν να εμβαθύνουν στο έργο του πολυγραφότατου ιδρυτή της ψυχανάλυσης.
Δεν μας επιτρέπει ο χώρος να μπούμε στην τεράστια συζήτηση του θέματος της συνείδησης που κατά τον Φρόιντ ταυτίζεται με το υπερεγώ, ίσως με την ίδια λογική που ο Γιούνγκ την θεωρεί μικρό μέρος της ψυχής. Θα πούμε μόνο ότι η συνείδηση δεν είναι μια αποθήκη των συνειδητών εμπειριών αλλά έχει κριτήρια αυστηρά αποδοχής ή απόρριψης. Ο Φύλακας, όπως τον ονομάζει ο Φρόιντ, ο οποίος καραδοκεί στην είσοδο του δωματίου της συνείδησης. Θα αναφέρουμε μόνο το θέμα όχι των ακούσια ασυνείδητων αλλά των ηθελημένα απωθημένων στο ασυνείδητο τραυματικών εμπειριών η ανάδυση των οποίων είναι και το δύσκολο κομμάτι της ψυχανάλυσης.
Είναι φανερή σε αυτό το βιογραφικό και εργογραφικό βιβλίο η αγωνία του Φρόιντ να εξαντλήσει τις πηγές των συμπτωμάτων και σε δεύτερη φάση τα αίτια των ψυχικών διαταραχών που απέδιδε πάντοτε σε τραυματικές εμπειρίες είτε της παρούσης είτε κληρονομικές. Για να αποκαλύψει αυτές τις εμπειρίες κατέφυγε πρώτα σε εμβύθιση στα βάθη της ψυχής του, ανέλυσε την συνείδηση του εξαντλητικά και μετά τις αναζήτησε στα όνειρα, στην ύπνωση, στην ιστορία της ψυχής με την έννοια των κληρονομημένων εμπειριών της συνείδησης, τα σύμβολα και την ιστορία τους από τους πρωτόγονους ανθρώπους μέχρι σήμερα και ότι άλλο που θα μπορούσε να θεωρηθεί πρωταίτιο με καθ’υπερβολήν έμφαση στο ερωτικό στοιχείο – δική του η λίμπιντο που εκφράζει την ερωτική επιθυμία – που απετέλεσε και τον λόγο διακοπής της σχέσης του με τον Γιούνγκ και την προέκταση του στο Οιδιπόδειο σύμπλεγμα, όπου έφθασε σε ακραίες θέσεις να το εμφανίσει ως αίτιο της πατροκτονίας, το σύμπλεγμα του ευνουχισμού, τον φθόνο του πέους κλπ. Τέτοια εγχειρίδια και οδηγοί είναι απόλυτα χρήσιμοι ώστε να μπορέσουμε να αντιληφθούμε έννοιες που σήμερα χρησιμοποιούνται κατά κόρον, να κατανοήσουμε τη δουλειά που έχει γίνει από τους θεμελιωτές του είδους, όπως είναι ο Σίγκμουντ Φρόιντ.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Απόσπασμα από το βιβλίο «Σίγκμουντ Φρόυντ – Οι βασικές αρχές»:
«Μέχρι το… έτος της ζωής σας θεωρούσατε τον εαυτό σας τον αποκλειστικό και μη δεσμευόμενο από κανέναν περιορισμό ιδιοκτήτη της μητέρας σας. Μετά ήρθε άλλο ένα μωρό και σας έφερε μεγάλη απογοήτευση. Η μητέρα σάς έλειψε και σας άφησε για κάποιο διάστημα, και ακόμα και μετά την επιστροφή της δεν ήταν ποτέ αφοσιωμένη αποκλειστικά σ’ εσάς. Τα συναισθήματα σας για την μητέρα σας έγιναν αμφίθυμα και ο πατέρας σας απέκτησε νέα σπουδαιότητα για σας».
Διαβάστε επίσης:
Τζάνετ Σάγιερς – Σίγκμουντ Φρόυντ: Ένα βιβλίο με τις βασικές αρχές του θεμελιωτή της ψυχανάλυσης
