Τρίτη, 24 Ιανουαρίου 2017
Τίποτα δεν χαρίζεται - Μάρω Δούκα: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Δευτέρα, 25 Απριλίου 2016 10:32
Τίποτα δεν χαρίζεται - Μάρω Δούκα: Κριτική βιβλίου

Από τον Μανόλη Αναγνωστάκη και τον Γεώργιο Βιζυηνό, από τους Γιάννη Ρίτσο, Αλέξανδρο Κοτζιά, Στρατή Τσίρκα, Βασίλη Βασιλικό έως και τον Τάσο Λειβαδίτη. Και από τους Γιάννη Τσαρούχη, Διονύσιο Σολωμό, Κώστα Ταχτσή, Διδώ Σωτηρίου, Παύλο Ζάννα, Μ. Καραγάτση, Γιάννη Κοντό, Αντρέα Φραγκιά Μάνο Χατζιδάκι έως και τον Γιώργο Ιωάννου, η Μάρω Δούκα καταγράφει το συναίσθημα που πυροδότησε στη ζωή της η σχέση της με τους ανθρώπους αυτούς και τις αναγνωστικές προσεγγίσεις της στο έργο τους.

Η Δούκα επιστρέφει με μια συλλογή δοκιμιακού λόγου με κείμενα που εκφωνήθηκαν κάποια στιγμή προς τιμήν αυτών των δημιουργών. Πρόκειται για μια προσωπική εξομολόγηση για τις εμπειρίες που μοιράστηκε μαζί τους διαβάζοντας το έργο τους. Ταυτόχρονα, η Δούκα μάς δωρίζει τις προσωπικές αναγνωστικές της αναφορές μέσω των οποίων μας καλεί να νιώσουμε και το δικό της έργο. Να βιώσουμε τη συνειδησιακή του μνήμη και να καταλάβουμε παράλληλα σε ποιο βαθμό η ανάγνωση είναι μια κοπιώδης διαδικασία που απαιτεί την προσήλωσή μας και την ωσμωτική, προσωπική μας διάβρωση.  Μόνο που όπως λέει ο Ρίτσος «τίποτα δεν χαρίζεται». Απαιτείται υπομονή, αφοσίωση, κόπος. Απαιτείται να διαβάσει κανείς με ξεκάθαρο νου και να αφεθεί στην ευωχία που μπορεί να προσφέρει η αναγνωστική διαδικασία. Μέσα από τα κείμενα αυτά η συγγραφέας καταλαβαίνει και η ίδια την δική της πορεία μέσα στα γράμματα. Ξαναδιαβάζοντας όλα όσα γράφτηκαν πριν από κάμποσα χρόνια νιώθει να δονείται από την ανάγκη της λογοτεχνίας. Να συνομιλεί με τον αθέατο χρόνο, τις εντάσεις του, το συγγραφικό της παρελθόν αλλά και το μέλλον.

Γράφει η Μάρω Δούκα:

«Ακόμη και τότε, πριν από τόσα χρόνια, ακόμη και σήμερα, έπειτα από τόσα χρόνια, για μένα έγραφα, για μένα γράφω. Για να μπορώ να ρίχνω μπρος πίσω τις ματιές μου. Να αυξομειώνω την ένταση. Να συνομιλώ με τα επίμονα, τα αόρατα, τα άπιαστα. Να περιθάλπω τα πεταμένα, τα άχρηστα, τα πονεμένα. Να ανυψώνω τα εφήμερα, τα αδιόρθωτα, τα άρρωστα. Να περιποιούμαι τα αδέσποτα, τα άστεγα, τα αδιάλυτα! Όπως και τότε, πριν από τόσα χρόνια, έτσι και σήμερα, απ' την ανάγκη μου να σκεφτώ, να αντισταθώ, να υπάρξω, να συνυπάρξω. Εφόσον ναι, κι αν δεν το ήξερα, αργά και με κόπο, το έμαθα: Τίποτα δεν χαρίζεται».

Αυτό που διαφαίνεται σε όλα τα κείμενα αυτής της συλλογής είναι πόσο σεβασμό νιώθει η Δούκα απέναντι στους δημιουργούς. Κάθε προσδιοριστική λέξη που χρησιμοποιεί γι’ αυτούς είναι με προσοχή συναρμολογημένη και λειτουργεί καίρια στην προσπάθειά της να αναδείξει πόσο σημαντικός είναι ο λογοτεχνικός τους λόγος. Εκείνοι την έμαθαν να παρατηρεί, να ακούει και να βλέπει γύρω της, διαμόρφωσαν τη συγγραφική της συνείδηση, την έκαναν να συναισθανθεί πόση παρηγοριά μπορεί να βρει κανείς στην αφήγηση .

Ωστόσο, με εξαίρεση τον Καραγάτση, η Δούκα θα σταθεί σκεπτική απέναντι στη γενιά του ’30 αλλά και από τις γυναίκες συγγραφείς της εποχής καμιά εκτός από τη Διδώ Σωτηρίου δε θα αναφερθεί. Αφιερώνει όμως αρκετές σελίδες στον Βιζυηνό. Η αγάπη της για αυτόν είναι εμφανής. Μοιάζει να θέλει να αποκαταστήσει τον αδικημένο συγγραφέα και να φωτίσει την αξία του για να μείνει παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές η αποτίμηση του έργου του.

Η σχέση της λογοτεχνίας με τον αναγνώστη, του Ιστορικού μυθιστορήματος με τη μυθοπλαστική προσέγγιση των γεγονότων, της κριτικής υπό το πρίσμα του συναισθήματος και της ανταπόκρισης που μπορεί να έχει γίνονται οι λόγοι εκείνοι που κάνουν το βιβλίο αυτό εξαιρετικά ενδιαφέρον και ταυτόχρονα φέρνουν κοντά στον αναγνώστη τους δημιουργούς στους οποίους αναφέρεται κάθε φορά η συγγραφέας.

Άνθρωποι της τέχνης και του πνεύματος που έχουν φύγει. Η Δούκα τους πλησιάζει έντονα φορτισμένη συναισθηματικά και γι’ αυτό δίνει την εντύπωση στον αναγνώστη πως βρίσκονται ολοζώντανοι δίπλα του. Τους φέρνει ξανά στο προσκήνιο με την ελπίδα, μέσα από τα κείμενα αυτά, ο αναγνώστης των επόμενων γενεών να τους γνωρίσει. Να μη χαθεί το χρώμα της δημιουργίας τους. Να μη πέσει στη λήθη η ύπαρξη και η προσφορά τους. Και παράλληλα τους συστήνει εκ νέου σε όλους όσοι δεν έσκυψαν στο βάθος, δεν άγγιξαν τον πυρήνα του έργου τους, έστω και αν έχουν διαβάσει τα βιβλία τους, έχουν ακούσει τις μουσικές τους νότες , έχουν δει το φως των χρωμάτων στους πίνακές τους. Το μέλλον θα είναι εφιαλτικό μακριά από τον πολιτισμό τους. Το αφήγημα πρέπει να διασωθεί. Να μη χαθεί η παρακαταθήκη των ονείρων τους. Γράφει χαρακτηριστικά: «…θα έχω να αναρωτιέμαι τι μας απέμεινε από τους πολυδάπανους φωτισμούς και τις πολύχρωμες εκτινάξεις των βεγγαλικών για την υποδοχή της νέας χιλιετίας... Ποια η παρακαταθήκη, ποιο το μήνυμα; Και το αφήγημα... Πού είναι το αφήγημα;»

Η Δούκα αγωνιά για το μέλλον τους και για το μέλλον που περιμένει τη λογοτεχνία , την τέχνη γενικότερα, τον πολιτισμό μας μακριά από τους σημαντικούς αυτούς δημιουργούς. Θέτει τους προβληματισμούς της και τα ερωτήματα και καλεί τον αναγνώστη να βρει μόνος τους τις απαντήσεις. Κι όλα αυτά με εξαιρετικά ελληνικά τονίζοντας έτσι την ευθυβολία της ελληνικής γλώσσας σε κάθε νόημα που επιχειρεί κανείς να δώσει. Και με πολλή, πάρα πολλή, αγάπη.

Το βιβλίο της Μάρως Δούκα, Τίποτα δεν χαρίζεται, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Μετά φόβου - Ελένη Πριοβόλου: Κριτική βιβλίου
24.01.2017 11:44
«Συχνά είναι πιο ασφαλές να είσαι αλυσοδεμένος από το να είσαι ελεύθερος», έγραφε, πριν από κάμποσα χρόνια, ο Κάφκα και η Ελένη Πριοβόλου, στο βιβλίο της «Μετά φόβου» υπογράφει μια ελεγεία για το φόβο της ελευθερίας, για την υποταγή των ονείρων και την εκδίκησή τους, για τις αυταπάτες και τις ψευδαισθήσεις που ποδηγετούν τη ζωή των ανθρώπων και κυρίως την προσωπική, οικογενειακή και κοινωνική τους ελευθερία.
33 Στροφές - Canek Sánchez Guevara: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 10:23
Με μια ευρηματική ιδέα ο Κανέκ Σάντσεζ Γκεβάρα διεισδύει στην Ιστορία μιας χώρας που πίστεψε στην ιδέα της επανάστασης και την πραγμάτωσε πριν από κάμποσα χρόνια, περιγράφοντας την τωρινή ζωή των κατοίκων της, την αίσθηση της απογοήτευσης μιας γενιάς και την ελπίδα της να ξεφύγει από τη ρουτίνα μιας χώρας που είδε τις προσδοκίες τα να γκρεμίζονται.
Ο Ελύτης στην Ευρώπη - Paola-Minucci, Χρήστος Μπιντούδης (επιμέλεια): Κριτική βιβλίου
19.12.2016 10:37
«Ο Ελύτης στην Ευρώπη». Πρόκειται για έναν μικρό τόμο που περιλαμβάνει σε επιμέλεια της Paola Maria Minucci και του Χρήστου Μπιντούδη τα Πρακτικά του οµώνυµου Συνεδρίου, που έγινε στο πανεπιστήμιο της Ρώµης το 2006 με αφορμή την συμπλήρωση τότε των δέκα χρόνων από τον θάνατο του Οδυσσέα Ελύτη.
Ο κόσμος ο μικρός ό μέγας! - Οδυσσέας Ελύτης: Κριτική βιβλίου
28.11.2016 10:07
Με την αφορμή της συμπλήρωσης των είκοσι χρόνων από τον θάνατο του νομπελίστα ποιητή κυκλοφόρησε από τις εκδ. Ίκαρος μια ποιητική ανθολογία με αποσπάσματα τόσο από το ποιητικό του έργο όσο και από το πεζογραφικό. Στο πρώτο μέρος του καλαίσθητου αυτού τόμου τα αποσπάσματα είναι στην ελληνική γλώσσα και ακολουθούν αμέσως μεταφρασμένα στην αγγλική, γαλλική, ιταλική και ισπανική γλώσσα.
Ο Τσάρος της αγάπης και της τέκνο - Άντονυ Μάρρα: Κριτική βιβλίου
03.11.2016 10:45
Μετά το εξαιρετικό πρώτο του βιβλίο, τον «Αστερισμό ζωτικών φαινομένων», ένα συγκλονιστικό έργο - που γνώρισε τον έπαινο κριτικών και αναγνωστών παγκοσμίως - για τις βάναυσες πρακτικές που στοχεύουν στην αποδυνάμωση της κοινωνικής ηθικής και τις αξίες που προσπαθούν να επιβιώσουν, ενώ πνίγονται στο αίμα μιας διαστρεβλωμένης Ιστορίας, ο Άντονυ Μάρρα επιστρέφει με το εμβληματικό «Ο τσάρος της αγάπης και της τέκνο», για να επιβεβαιώσει τη συγγραφική του δεινότητα και ταυτόχρονα να δικαιώσει όλους όσοι πίστεψαν από την αρχή, πως πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους πεζογράφους της αμερικανικής λογοτεχνίας.
Έχων σώας τας φρένας και άλλες τρελές ιστορίες - Αργύρης Χιόνης: Κριτική βιβλίου
26.10.2016 13:54
«Έχων σώας τα φρένας & άλλες ιστορίες» τιτλοφορείται η συλλογή εννέα διηγημάτων του Αργύρη Χιόνη που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κίχλη με επιμέλεια και με κατατοπιστικό επίμετρο της Γιώτας Κριτσέλη και σχέδια της Εύης Τσακνιά.
Αστερισμός ζωτικών φαινομένων - Άντονυ Μάρα: Κριτική βιβλίου
04.10.2016 13:51
Με το πρώτο του βιβλίο ο Άντονυ Μάρα υπογράφει ένα συγκλονιστικό έργο για τη βαρβαρότητα και τον πόλεμο, τις βάναυσες πρακτικές που στοχεύουν στην μοιραία αποδυνάμωση της ηθικής μιας κοινωνίας, τις αξίες που αντιστέκονται πνιγμένες στο αίμα μιας διαστρεβλωμένης Ιστορίας. Ο νεαρός Αμερικανός συγγραφέας στήνει το μυθοπλαστικό του σύμπαν στην Τσετσενία και στους πολέμους που τη ρήμαξαν για να εντοπίσει εκεί τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος επιβιώνει ηθικά, πολιτισμικά και κυρίως συναισθηματικά, όταν η ζωή τον παγιδεύσει στη δίνη μιας δεινής μοίρας.
Κατοχή και πείνα - Ιστορίες της κάθε μέρας - Ιουλία Περσάκη: Κριτική βιβλίου
31.08.2016 10:28
Μια νέα ανθολόγηση διηγημάτων της Ιουλίας Περσάκη κυκλοφόρησε μόλις από τις εκδ. Εστία. Πρόκειται για μια σειρά διηγημάτων που περιγράφουν τις μικρές ιστορίες των απλών, καθημερινών ηρώων τους μέσα από τις προσωπικές τους εμπειρίες. Η αφορμή για να γραφτούν αυτά τα διηγήματα είναι πάντοτε ασήμαντα περιστατικά, στα οποία εστιάζει η συγγραφέας, για να φέρει στο φως τις μύχιες σκέψεις των ηρώων της.