Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2016
Ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν - Juan Gabriel Vasquez: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Δευτέρα, 18 Ιανουαρίου 2016 10:20
Ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν - Juan Gabriel Vasquez: Κριτική βιβλίου

«Ακούγεται ένας ήχος που δεν μπορώ, που ποτέ δεν μπόρεσα να ταυτοποιήσω: ένας ήχος που δεν είναι ανθρώπινος ή είναι παραπάνω από ανθρώπινος, ο ήχος από ζωές που χάνονται, αλλά και ο ήχος από υλικά που σπάνε. Είναι ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν από ψηλά, ένας ήχος διακεκομμένος και εξ’ αυτού αέναος, ένας ήχος που δεν τελειώνει ποτέ, που συνεχίζει να βοά στο κεφάλι μου…» είναι όλα αυτά που συνταράσσουν την αφήγηση του σαφώς συνειδητοποιημένου πολιτικά Βάσκεζ και τα ξεστομίζει κάπου στο μέσο του βιβλίου.

Στο επίκεντρο της ιστορίας του μία γυναίκα που ζει στην σύγχρονη Κολομβία και ως θύμα των διαχρονικών άθλιων τακτικών επιβίωσης σε μία ανθρώπινη ζούγκλα, ακροβατεί ανάμεσα στα ραδιοκύματα που εκπέμπει ο νους της όταν βρίσκεται αγκαλιά με τον θάνατο και μετέωρη ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν που περνάνε μπροστά της σαν ταινία. Και ο αφηγητής, ο  αναστατωμένος από όλα αυτά Αντόνιο, που προσπαθεί να διαλευκάνει μία υπόθεση οικογενειακή που εμπλέκει την γυναίκα αυτή, τον παραβάτη άντρα της και την κόρη τους, την Μάγια, ένα κορίτσι που έχει πάψει να θυμάται γιατί οι πληγές από εκείνα τα χρόνια είναι ακόμα ανοιχτές σαν το νερό που ανοίγει αυλάκια στο εύθραυστο και εύπλαστο χώμα. Γιατί όπως αναφέρει και ο συγγραφέας για λογαριασμό της Μάγια: «Οι αναμνήσεις κουράζουν, αυτό είναι κάτι που δεν μας διδάσκουν, η εξάσκηση της μνήμης είναι εξουθενωτική δραστηριότητα, στραγγίζει την ενέργεια και καταπονεί τους μυς».

Ένας κόσμος βρώμικος για να θυμηθούμε και τον Μπουκόφσκι που ολισθαίνει όλο και περισσότερο στην ασυδοσία και την ατιμωρησία, μία πραγματικότητα νοσηρή και τουλάχιστον αρρωστημένη σε μία χώρα έρμαιο των πολιτικών παρεμβάσεων, της καταστροφικής διαφθοράς, των κυκλωμάτων διακίνησης ναρκωτικών που οδηγούν τις ζωές των ανθρώπων της στα κάγκελα της οπισθοδρόμησης αντί της προόδου και της ευημερίας. Γιατί μία κοινωνία που δεν μπορεί να εφαρμόσει την δημοκρατία αργά ή γρήγορα θα βρεθεί στον τοίχο να αναζητά τα ίχνη της. Πρωταγωνιστούν εδώ όλα εκείνα τα συναισθήματα και οι σκέψεις που στροβιλίζονται στο μυαλό του συγγραφέα στην προσπάθειά του να εξηγήσει και να αναλύσει τις συγκυρίες και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες η Κολομβία, η δική του πατρίδα, αιμορραγεί ανάμεσα σε δικτατορικά καθεστώτα, σε πολιτικούς που πυροβολούν το κοινό μέλλον ενός τόπου με σφαίρες, τα χτυπήματα των οποίων κανείς δεν εξουσιάζει και δεν κοστολογεί. Ανίατη είναι η ασθένεια της εκπόρνευσης του δημόσιου βίου και ο Αντόνιο, σε απόσταση από την οικογένειά του βρίσκεται αντιμέτωπος και θέτει το στοίχημα στον εαυτό του να ερμηνεύσει τον βίο και την πολιτεία του Ρικάρδο Λαβέρδε, ενός παράνομου που κυκλοφορεί ανενόχλητος να συνεχίζει την σάπια παράδοση της αύξησης του πλούτου με άνομα μέσα. Ο λαβύρινθος στον οποίο υποβάλλει εκούσια τον αναγνώστη ο Βάσκεζ είναι παράλληλα μία μαύρη τρύπα που μπάζει νερά γιατί η κατάσταση των ηρώων είναι κρίσιμη σαν έναν ασθενή που εκλιπαρεί για θεραπεία και δεν βρίσκει. Η γυναίκα του Ρικάρδο Έλενα Φριτς, που χάθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα και η κόρη του Μάγια Φριτς που έμελλε να επωμιστεί όλο αυτό τον δυστυχή πυρετό των αδικοχαμένων γονιών της είναι η προσωποποίηση της ξοφλημένης από καιρό χαμένης ταυτότητας μίας χώρας. Ο τίτλος του βιβλίου είναι άκρως αντιπροσωπευτικός των όσων ο Βάσκεζ με συγκλονιστική ροή και ορμή μας αφηγείται, είναι τέτοιες οι μαρτυρίες και τόσο έντονο το παρασκήνιο των βρώμικων διεργασιών των κυκλωμάτων που δεν υπάρχει κανένα περιθώριο να ανασάνουμε από τον αποτροπιασμό για τα τεκταινόμενα σε αυτή την φιλάσθενη γωνιά του κόσμου. Ο Βάσκεζ εμμέσως πλην σαφώς κατακεραυνώνει με κομψό πλην ευθύ τρόπο τις εξελίξεις των χρόνων που πέρασαν: τον πόλεμο του Βιετνάμ που σημάδεψε την εποχή των ζυμώσεων στον κόσμο, την Αμερική του Κένεντι που εμφανίζεται ως σωτήρας και υπερασπιστής των δικαιωμάτων των λαών αλλά λερώνει τις τύχες των λαών με ανέξοδες πολιτικές και επικίνδυνα πολιτικά παιχνίδια, τα οποία συνεχίζονται μέχρι σήμερα και τέλος τις ανίκανες ολιγαρχικές κυβερνήσεις, όπως της Κολομβίας για παράδειγμα, που υπερασπίζονται τα καρτέλ και χαϊδεύουν εγκληματίες ενώ εκούσια δεν φροντίζουν να ξεκαθαρίσουν το τοπίο της επιβίωσης ενός ολόκληρου καθεστώτος που σαν σκουλήκι τρώει τον κοινωνικό ιστό.

Ο Βάσκεζ μας παραδίδει ένα μυθιστόρημα αξιομνημόνευτο και στιβαρό γιατί είναι κομμένο και ραμμένο στους καιρούς μας, στην διαχρονική λογική της εσωτερικής μάχης του ήρωα με τους προβληματισμούς που τον ταλανίζουν και τον αναγκάζουν να ψάξει πίσω και μέσα στον χρόνο. Παράλληλα, κινείται και στέκεται πλάι στην λογική των ανθρώπων που παλεύουν και στέκονται όρθιοι στα χτυπήματα της μοίρας για μία ζωή που αλλιώς υπολόγισαν και αλλιώς κατέληξε. Ο αφηγητής σε μία αποστροφή του λόγου του αναρωτιέται: «Δεν ξέρω τι μας χρησιμεύει να θυμόμαστε, τι καλό μας κάνει ή πως μπορεί να μας βασανίζει, ούτε πως γίνεται ν’ αλλάξουν όσα έχουμε ζήσει με το να τα θυμόμαστε». Γιατί η ιστορία της οικογένειας που περιγράφεται εδώ είναι ποτισμένη με αλήθειες που είναι σαν τα φίδια που ζώνουν. Πόσο εύκολο είναι το χρήμα που βασίζεται σε ανήθικες ενέργειες και πόσο βλαβερό είναι στην πλήρη αποδόμηση ενός ευτυχούς οικογενειακού βίου? Πόσο αδύναμος, πόσο εγωιστής ήταν ο Ρικάρδο, θύτης, θύμα και δολοφόνος μαζί των γυναικών της ζωής του που έμελλε να τις οδηγήσει την μία στο θάνατο και την άλλη στον ολοκληρωτικό τραυματισμό της ψυχής της. Η ανθρώπινη τραγωδία παίρνει σάρκα και οστά γιατί κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από τις παγίδες που του έχουν οριστεί αν δεν αγωνιστεί με σθένος απέναντί τους.

«Θα σας πω πως κάποια μέρα είδα να καίγεται μέσα στη νύχτα
μια πολιτεία πυκνοκατοικημένη, φαντασμένη και τρελή
Και εγώ ατάραχος, να καταρρέει την είδα
να πέφτει, σαν κάτω από μία οπλή ένα ροδοπέταλο»

Αουρέλιο Αρτούρο, ποιητής

«Δεν ενδείκνυται να σκέφτεσαι στα σκοτεινά: τα πράγματα στα σκοτεινά φαντάζουν πιο μεγάλα ή πιο σοβαρά, οι αρρώστιες πιο ολέθριες, η παρουσία του Κακού πιο κοντινή, η αδιαφορία πιο έντονη, η μοναξιά πιο βαθιά. Για αυτό μας αρέσει να κοιμόμαστε με κάποιον συντροφιά»

Το βιβλίο του Juan Manuel Vasquez, Ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.
Μια ματιά στον κόσμο της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ - Αλέξανδρος Κεφαλάς: Κριτική βιβλίου
07.11.2016 10:31
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να βλέπουν το φως της δημοσιότητας τέτοιου είδους βιβλία, τα οποία εντρυφούν συνοπτικά μεν, ουσιωδώς δε σε προσωπικότητες που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία της λογοτεχνίας. Αυτό εδώ το μικρό εγχειρίδιο είναι αφιερωμένο στη ζωή της Βρετανίδας Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, την οποία λίγοι γνωρίζουν και ακόμα λιγότεροι έχουν διαβάσει.
Η πτώση και άλλες ιστορίες - Friedrich Dϋrrenmatt: Κριτική βιβλίου
25.10.2016 10:13
Η ανθρώπινη ιστορία χρειάζεται πολύ μελάνι για να γραφτεί και ίσως αυτό να μην είναι αρκετό. Χωρίς αμφιβολία, αυτή η ιστορία που ονομάζεται άνθρωπος, αυτό το μέγα ανεξάντλητο κεφάλαιο και τα συν αυτώ έχει τόσες εκδοχές, τόσες όψεις και τόσα τρωτά σημεία που κάθε συγγραφέας κομίζει την δική του οπτική γωνία με οδηγό τα βιώματά του και τα αναγνώσματά του.
Το βιβλίο των φανταστικών όντων - Χόρχε Λούις Μπόρχες: Κριτική βιβλίου
11.10.2016 09:59
Φανταστικά όντα στοιχειώνουν από γεννήσεως του κόσμου τις ανθρώπινες ζωές γιατί ο άνθρωπος μπροστά στη δύναμη της φύσης και στο μεγαλείο της έχει ανάγκη να εκφράσει τις φοβίες του, τις απορίες του, τις σκέψεις του με τρόπο πολλές φορές παράλογο, μεταφυσικό και υπερβολικό.
Ρομάντσο και άλλα πεζά - Μαρία Πολυδούρη: Κριτική βιβλίου
26.09.2016 10:20
"Όσο πιο πολύ αγαπάμε και τόσο πιο πολύ άσκυφτοι γινόμαστε. Όσο πιο αληθινά αγαπάμε τόσο πιο ωραία υποφέρουμε" θα γράψει σε ύφος μελαγχολικό και ποιητικό η Μαρία Πολυδούρη προς τον ποιητή Φίλιππο Κλεωνά.
Άρτουρ Σοπενχάουερ - Peter B. Lewis: Κριτική βιβλίου
16.09.2016 16:18
Είναι ελπιδοφόρο το γεγονός πως ολοένα και περισσότερο τα βιβλία φιλοσοφίας αποτελούν πόλο έλξης και πεδίο ανακάλυψης για πολλούς αναγνώστες που αναζητούν δρόμους διαφυγής και διεξόδους μέσω αυτών.
Ο Άποικος της Μάλατα - Τζόζεφ Κόνραντ: Κριτική βιβλίου
12.09.2016 10:10
Αν μπορούσε κάποιος να αποδώσει ζωγραφικά τα έργα του Κόνραντ και κυρίως το παρόν, το οποίο είναι άμεσα συνυφασμένο με την ίδια την πολυτάραχη του ζωή του Κόνραντ λόγω των διαφόρων ταξιδιών του, σίγουρα θα επέλεγε έναν πίνακα του επίσης πολυταξιδεμένου Γκωγκέν.
Τρόποι να γυρίζεις σπίτι - Alejandro Zambra: Κριτική βιβλίου
08.09.2016 10:27
"Πάντα πίστευα πως δεν είχα αληθινές αναμνήσεις απ'τα παιδικά μου χρόνια͘ πως η ιστορία μου χωράει σε λίγες γραμμές͘ ίσως και σε μία σελίδα με μεγάλα γράμματα" αναφέρει κάπου ο Χιλιανός συγγραφέας Alejandro Zambra.