Τετάρτη, 7 Δεκεμβρίου 2016
Το διπλό πρόσωπο του νου - Γιάννης Παπαγιάννης: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου 2015 10:08
Το διπλό πρόσωπο του νου - Γιάννης Παπαγιάννης: Κριτική βιβλίου

«Αφήγηση είναι εκείνα που λέμε, εκείνα όπου στέκεται η προσοχή, αλλά κι εκείνα που δεν λέμε. Όσα παραλείπονται, είναι επίσης μέρος του μύθου. Ψέμα είναι οι ιστορίες που παραλείπουμε…».

Γιάννης Παπαγιάννης

Με μια ιδιαίτερη δομική σύνθεση το βιβλίο αυτό του Γιάννη Παπαγιάννη είναι γραμμένο έτσι ώστε να εμπεριέχει όλες εκείνες τις αγωνίες του συγγραφέα για μια νέα αφηγηματική τεχνική που θα εκτείνεται πέρα από το μεταμοντέρνο μυθιστόρημα και θα αποκαλύπτει την αφοσίωσή του και την αγωνία του στο ψυχογράφημα, στο συνειδητό και στο ασυνείδητο των ηρώων του, στην ειλικρίνεια της απόδοσης του μύθου του.

Η βασική ιστορία του Παπαγιάννη μοιάζει με ένα παζλ. Κάθε κομμάτι του μοιάζει να μπαίνει παντού κι όμως μόνο όταν μπει στη σωστή θέση κλειδώνεται η εξέλιξή της. Ο ίδιος δεν στέκεται απλός αφηγητής αλλά συμμετέχει από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου του ως ήρωας κι αυτός σε μια προσπάθεια να λειτουργήσει η ιστορία του με έναν ιδιάζοντα τρόπο. Αναμετράται μαζί τους και δηλώνει ξεκάθαρα την παρουσία του αναζητώντας ανάμεσά τους τη συντροφικότητα και την αναδόμηση των αναμνήσεών τους.

Ο χρόνος και η κίνηση των ηρώων μέσα σ’ αυτόν είναι ένα ακόμα στοιχείο που δυναμιτίζει το κείμενο καθώς γίνεται η αφορμή να αντιληφθεί ο αναγνώστης τις παραμέτρους της ιστορίας. Οι ήρωες αναζητούν στο παρελθόν το μέλλον τους, και μέσα στο μέλλον αντικρίζουν τον παρελθόντα εαυτό τους. Η αναζήτησή τους αυτή θα τους οδηγήσεις την αυτογνωσία και στον επαναπροσδιορισμό της προσωπικότητάς τους.

Το κείμενο του Γιάννη Παπαγιάννη είναι μια ανοιχτή διακειμενική συνομιλία. Ακόμη και τα ονόματα των ηρώων του είναι επιμελώς επιλεγμένα, ομιλούντα ονόματα,  για να εξυπηρετούν αυτή τη συνομιλία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Αριάγνη που μας μεταφέρει στις σελίδες του Τσίρκα και η Λένα στου Φόκνερ.

Πέρα από τη βασική ιστορία του συγγραφέα Γιάννη Παπαγιάννη που κατηγορείται για ένα φόνο και τις ανακρίσεις που γίνονται, και παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, για να φωτιστεί το έγκλημα, ο Παπαγιάννης εγκιβωτίζει ιστορίες ηρώων του σε μια προσπάθεια να αναδειχθεί η λογοτεχνική διαχρονικότητα κάποιων ηρώων. Ο ίδιος με σαρκασμό γράφει για τις συγγραφικές του ανησυχίες και αποκαλύπτει τις αφηγηματικές του προθέσεις:

«Η ανάγνωση είχε γίνει πάθος σαν κάπνισμα. Είχα ξεκινήσει ως συγγραφέας, πολύ φοβόμουν όμως ότι δεν ήμουν πια ακριβώς. Τα ξένα βιβλία μού είχαν πάρει την ψυχή. Εάν δημιουργούσα δικό μου μυθιστόρημα, θα ήταν σαν να καρπώνομαι διπλή ψυχή. Εκείνο που στην πραγματικότητα έπραττα, ήταν να κόβω κομμάτια από ένα βιβλίο και να τα κολλάω δίπλα σε αποσπάσματα από άλλο βιβλίο και με τέτοιον τρόπο να σχηματίζω κάτι που έμοιαζε με βιβλίο. Ένα λογοτεχνικό παράσιτο. Ένας μοντέρ. Με μυαλό ακόμη γεμάτο ιδέες (ούτε ο ξένος θάνατος, ούτε ο πόλεμος, οικονομικός, τα ερείπια, η φτώχεια με πτόησαν), είχα αρχίσει να σχεδιάζω ένα βιβλίο όπου δεν θα υπήρχε τίποτα δικό μου. Όλα, ακόμη και οι λέξεις, ακόμη και οι χαρακτήρες, θα ήταν κλεμμένα. Η Βερονίκη, έγκριτη ποιήτρια, δικαίως αποδοκίμασε, όμως εγώ είχα πάρει τη μεγάλη απόφαση: θα δημιουργούσα ένα μυθιστόρημα αντίθετο του βιωματικού. Ένα άθυρμα ιστοριών που ούτε μία από αυτές δεν θα την είχα ζήσει. Οι ήρωες θα ήταν όλοι παντελώς και συνειδητά ψεύτικοι».

Αυτό που κάνει σημαντικό αυτό το έργο όμως είναι η αφηγηματική, σύνθετη πρόταση που φέρει στο χώρο της πεζογραφίας. Με μια ανασυνθετική διάθεση ο Παπαγιάννης βαδίζει πέρα από το χώρο του μεταμοντέρνου. Διεκδικεί την επινόηση ενός αφηγηματικού παιχνιδιού που δικαιώνει τον αναγνώστη και τον κάνει να σκεφτεί πως η ιστορία της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, ευτυχώς, εξακολουθεί να λειτουργεί ως το ασφαλές μονοπάτι της νέας πορείας στην πεζογραφία, έστω και αν η αφηγηματική της μορφή έχει πλέον αλλάξει πάρα πολύ.

Το βιβλίο του Γιάννη Παπαγιάννη, Το διπλό πρόσωπο του νου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Ο κόσμος ο μικρός ό μέγας! - Οδυσσέας Ελύτης: Κριτική βιβλίου
28.11.2016 10:07
Με την αφορμή της συμπλήρωσης των είκοσι χρόνων από τον θάνατο του νομπελίστα ποιητή κυκλοφόρησε από τις εκδ. Ίκαρος μια ποιητική ανθολογία με αποσπάσματα τόσο από το ποιητικό του έργο όσο και από το πεζογραφικό. Στο πρώτο μέρος του καλαίσθητου αυτού τόμου τα αποσπάσματα είναι στην ελληνική γλώσσα και ακολουθούν αμέσως μεταφρασμένα στην αγγλική, γαλλική, ιταλική και ισπανική γλώσσα.
Ο Τσάρος της αγάπης και της τέκνο - Άντονυ Μάρρα: Κριτική βιβλίου
03.11.2016 10:45
Μετά το εξαιρετικό πρώτο του βιβλίο, τον «Αστερισμό ζωτικών φαινομένων», ένα συγκλονιστικό έργο - που γνώρισε τον έπαινο κριτικών και αναγνωστών παγκοσμίως - για τις βάναυσες πρακτικές που στοχεύουν στην αποδυνάμωση της κοινωνικής ηθικής και τις αξίες που προσπαθούν να επιβιώσουν, ενώ πνίγονται στο αίμα μιας διαστρεβλωμένης Ιστορίας, ο Άντονυ Μάρρα επιστρέφει με το εμβληματικό «Ο τσάρος της αγάπης και της τέκνο», για να επιβεβαιώσει τη συγγραφική του δεινότητα και ταυτόχρονα να δικαιώσει όλους όσοι πίστεψαν από την αρχή, πως πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους πεζογράφους της αμερικανικής λογοτεχνίας.
Έχων σώας τας φρένας και άλλες τρελές ιστορίες - Αργύρης Χιόνης: Κριτική βιβλίου
26.10.2016 13:54
«Έχων σώας τα φρένας & άλλες ιστορίες» τιτλοφορείται η συλλογή εννέα διηγημάτων του Αργύρη Χιόνη που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κίχλη με επιμέλεια και με κατατοπιστικό επίμετρο της Γιώτας Κριτσέλη και σχέδια της Εύης Τσακνιά.
Αστερισμός ζωτικών φαινομένων - Άντονυ Μάρα: Κριτική βιβλίου
04.10.2016 13:51
Με το πρώτο του βιβλίο ο Άντονυ Μάρα υπογράφει ένα συγκλονιστικό έργο για τη βαρβαρότητα και τον πόλεμο, τις βάναυσες πρακτικές που στοχεύουν στην μοιραία αποδυνάμωση της ηθικής μιας κοινωνίας, τις αξίες που αντιστέκονται πνιγμένες στο αίμα μιας διαστρεβλωμένης Ιστορίας. Ο νεαρός Αμερικανός συγγραφέας στήνει το μυθοπλαστικό του σύμπαν στην Τσετσενία και στους πολέμους που τη ρήμαξαν για να εντοπίσει εκεί τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος επιβιώνει ηθικά, πολιτισμικά και κυρίως συναισθηματικά, όταν η ζωή τον παγιδεύσει στη δίνη μιας δεινής μοίρας.
Κατοχή και πείνα - Ιστορίες της κάθε μέρας - Ιουλία Περσάκη: Κριτική βιβλίου
31.08.2016 10:28
Μια νέα ανθολόγηση διηγημάτων της Ιουλίας Περσάκη κυκλοφόρησε μόλις από τις εκδ. Εστία. Πρόκειται για μια σειρά διηγημάτων που περιγράφουν τις μικρές ιστορίες των απλών, καθημερινών ηρώων τους μέσα από τις προσωπικές τους εμπειρίες. Η αφορμή για να γραφτούν αυτά τα διηγήματα είναι πάντοτε ασήμαντα περιστατικά, στα οποία εστιάζει η συγγραφέας, για να φέρει στο φως τις μύχιες σκέψεις των ηρώων της.
Λάιλα - Μέριλιν Ρόμπινσον: Κριτική βιβλίου
04.08.2016 13:52
Η Μέριλιν Ρόμπινσον είναι μια πολυβραβευμένη και αγαπημένη Αμερικανίδα συγγραφέας και το «Λάιλα», το μυθιστόρημα με το οποίο τιμήθηκε με το Εθνικό Βραβείο του Κύκλου των Κριτικών στις ΗΠΑ το 2014, αποτελεί το τρίτο μέρος μιας τριλογίας για την ιστορία δύο οικογενειών παστόρων την εποχή του Κραχ σε μια μικρή πόλη της Αμερικής.
Ποιήματα - Αντώνης Σαμαράκης: Κριτική βιβλίου
07.07.2016 10:15
«Οι στίχοι σας είναι πολύ καλύτεροι από αυτούς που μας είχατε ξαναστείλει. Δουλέψτε επίμονα και προσεχτικά, χωρίς να παραλείψετε να διαβάζετε πολύ. Προσέξτε να μπείτε σ’ έναν καλό δρόμο, τώρα που είσθε ακόμη τόσο νέος. Ελάτε να σας δούμε».
Το μίσος είναι η μισή εκδίκηση - Αιμίλιος Σολωμού: Κριτική βιβλίου
06.06.2016 12:42
«Το μίσος είναι η μισή εκδίκηση… το άλλο μισό είναι η πράξη», γράφει ο Αιμίλιος Σολωμού και καταθέτει τη δική του πράξη αντίδρασης στην τραγική πραγματικότητα της σημερινής εποχής μέσα από ένα αξιόλογο μυθιστόρημα που συνδυάζει στις σελίδες του τη λογοτεχνική αφήγηση με την κοινωνιολογική έρευνα, την ιστορική μελέτη με την αστυνομική πλοκή και, ταυτόχρονα, τονίζει τη διαχρονικότητα των καταστάσεων στο ιστορικό γίγνεσθαι της Ελλάδας.