Σάββατο, 10 Δεκεμβρίου 2016
Sexus - Θεοδόσης Βολκώφ: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Παρασκευή, 11 Σεπτεμβρίου 2015 10:49
Sexus - Θεοδόσης Βολκώφ: Κριτική βιβλίου

Στην ποιητική συλλογή Sexus ο Θεοδόσης Βολκώφ εκμεταλλεύεται καλά το διπλό σύγχρονο νόημα που φέρει ο τίτλος, αφού ουσιαστικά «μελετάται» ποιητικά η σχέση των Φύλων μέσα στην πράξη του Έρωτα.

Παγιωμένα στην παράδοση μέτρα πλαισιώνουν ρυθμικά τον Στίχο, ίσως γιατί είναι απαραίτητα για να επιτευχθεί το ποιητικό επιθυμητό, όπως άλλωστε γράφει ο ποιητής αναφερόμενος σε δια-φυλική συνεύρεση: Θα γίνω Στίχος να σου μιλήσω/ Ρυθμός για να μπορέσω να σε βρω. Εν γένει ο ποιητής προβληματίζεται έντονα με τη σχέση Ποίησης και Έρωτα ή ευρύτερα Λόγου και Έρωτα, καταδεικνύοντας συνήθως τον Έρωτα ως μια απερίγραπτη κατάσταση. Ακόμη και η ίδια η λέξη ‘Έρωτας’ καταλήγει να «δυσαρεστεί» τον ποιητή, που υποχρεωτικά όμως υπόκειται στη δύναμη της αδήριτης ονοματοποίησης του κόσμου από τη Γλώσσα (Δεν έχω ανάγκη να ονομάζω την αγάπη/ τον έρωτά μου Έρωτα να πω). Ο Βολκώφ εκφράζει και αλλού τη δυστοκία της μετα-γραφής της εμπειρίας σε Γλώσσα (Το τι κοστίζει μόνο εγώ το ξέρω,/ στη Γλώσσα μου να μεταγράφω σώματα/ και ν’ αποσπώ απ’ τα πράγματα τα ονόματα). Ωστόσο, αν σε κάτι συνίσταται η επιτυχία της συλλογής, είναι αυτή ακριβώς η ρεαλιστική απόσπαση ονομάτων από τα σαφή «πράγματα» (εάν όχι τόσο από τα κατ’ εξοχήν άρρητα στοιχεία του εσωτερικού συναισθηματικού/νοητικού κόσμου). Δηλαδή, συγκεκριμένα μέρη του σώματος και κινήσεις παραδίδονται γλωσσικά ξεκάθαρα και δίνουν την αίσθηση μιας φυσικής τόλμης. Το ανεκδιήγητο του Έρωτα, όμως, αν και προσεγγίζεται, εν τέλει δεν φωτίζεται ιδιαίτερα, καθώς οι σκέψεις που αναπτύσσει ο ποιητής σε διάφορα ποιήματα περί αυτού δεν συνιστούν μωσαϊκό της ίδιας μεγα-σκέψης. Συγκεκριμένα, σε ορισμένα σημεία φαίνεται ότι ο ποιητής εξομοιώνει τον Έρωτα- Φύλο με τον Θάνατο (Το Φύλο σου δριμύ πώς με χτυπά-/ συνώνυμο έχει γίνει του θανάτου), ενώ σε άλλα ο Θάνατος παρουσιάζεται (σε ωραία διάλογο-αντίλογο με τους ρομαντικούς) ως λύτρωση από τον Έρωτα- Φύλο (ας μένουμε – τον Θάνατο μπορώ-/ μα λύτρωσέ μας απ΄την κόλαση του Φύλου).

Από μετρική και ρυθμική άποψη, ο ποιητής φαίνεται πως έχει εμπεδώσει την αίσθηση του σονέτου, που πολλές στιγμές θυμίζει εποχές Πολυδούρη και Καρυωτάκη. Αν κάτι ίσως λείπει είναι λίγη περισσότερη τονική τόλμη, στην προσπάθεια να ακουστεί όντως το σονέτο ως «κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες» (Καρυωτάκης). Ο Βολκώφ κατορθώνει να περικλείσει το νόημα στα όρια του στίχου, κάτι που αποτελεί εργώδη σκοπό∙ μπορεί, όμως, να είναι αυτή η τακτική που απομακρύνει τον ποιητή από περισσότερους διασκελισμούς που θα μπορούσαν να απελευθερώσουν τον έμμετρο στίχο. Θα μπορούσε να πει κανείς διαφορετικά ότι ίσως σε κάποιες αυστηρές στιγμές χρειάζεται ένας πέμπτος στίχος καλβικής στροφής (και η τονική ποικιλία των τεσσάρων πρώτων!). Έτσι θα αποφευχθεί και η διάθεση εκ μέρους του αναγνώστη για τροχάδην προσπέραση του νοήματος στίχων, λόγω της σταθερής σημειωτόν τονικής/μετρικής αποτύπωσής τους. Αν κάτι επετεύχθη σίγουρα ήταν η ενσωμάτωση της νεοελληνικής σε αυτά τα μέτρα, κατά τρόπο φυσικό και ρέοντα. Η επιλογή των λέξεων ήταν ουσιαστική, εικονοποιούσε χωρίς να περιγράφει και σπάνια τάραζε τον ρυθμό. Τέλος, κάποιες  επιλογές ομοιοκαταληξίας σε συνδυασμό με το θέμα θυμίζουν έξυπνα την ειρωνεία της Κρητικής Λογοτεχνίας (ποιήματα Πιστές και Μοιχαλίδες και Γυναίκες Άλλων).

 

Η ποιητική συλλογή του Θεοδόση Βολκώφ, με τίτλο Sexus, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Μάνα λησμονιά - Βαγγέλης Ασημένιος: Κριτική βιβλίου
26.10.2016 11:45
Η ποιητική συλλογή «Μάνα λησμονιά» του Βαγγέλη Ασημένιου αποτελεί παράδειγμα μιας ενδιαφέρουσας και διαφορετικής ποίησης, μιας ποίησης, συγκεκριμένα, που αντλεί τον ρυθμό από την επιλογή της λέξης, χωρίς να κοπιάζει με πολλά ηχητικά μέσα και τεχνάσματα.
Απόκρημνες Μέρες - Τάσος Κανάτσης: Κριτική βιβλίου
24.08.2016 11:41
Ο Τάσος Κανάτσης στη συλλογή του Απόκρημνες Μέρες μαρτυρά απόκρημνα στιγμιότυπα διαφορετικών ημερών που εκφέρονται με μια πρωτόγνωρη εμπειρία και ποικιλία ικανοτήτων και ποιητικού στυλ.
Μεγάλες διώρυγες - Γιάννης Πάσχος: Κριτική βιβλίου
27.06.2016 10:25
Ο Γιάννης Πάσχος στην ποιητική του συλλογή Μεγάλες διώρυγες αποτίει φόρο τιμής στις διώρυγες από τις οποίες σηματοδοτείται το ταξίδι της ζωής: στο γυναικείο στήθος. Η θεματική είναι ενιαία και πάντα στρεφόμενη γύρω από αυτό, κυμαινόμενη από μια λιγότερο σε μια περισσότερο συμβολική ανύψωσή του, ανάλογα με το ποίημα.
Ο κούκος - Πελαγία Φυτοπούλου: Κριτική βιβλίου
06.05.2016 14:57
Η Πελαγία Φυτοπούλου με την ποιητική συλλογή Κούκος προσθέτει μια πολύ ενδιαφέρουσα ψηφίδα στο σύγχρονο ποιητικό μωσαϊκό, μια ξεκάθαρη φωνή και έναν ρυθμικό τρόπο που αξίζει προσοχής.
Αρλεκίνος - Γιώργος Λίλλης: Κριτική βιβλίου
29.03.2016 13:29
Ο Γιώργος Λίλλης στην ποιητική συλλογή Αρλεκίνος καταθέτει ένστιχες σκέψεις, κυρίως μέσω εικόνων, που σε ορισμένα σημεία εκφράζουν τις διάφορες πρωτεϊκές μορφές, που ο ίδιος αναγκαστικά διασχίζει ως υποκριτής του προσωπικού του θεάτρου (και, συνεπαγωγικά, όλοι εμείς).
Στο υποκύανο μάτι του Κύκλωπα - Νάνος Βαλαωρίτης: Κριτική βιβλίου
29.01.2016 11:56
Ο Νάνος Βαλαωρίτης στη συλλογή «Στο υποκύανο μάτι του Κύκλωπα» ποιητικά εξετάζει θέματα επίκαιρα και μη, όλα αυτά που μπορεί να δει, τελικά, ένας ουράνιος οφθαλμός, όπως κάπου εξηγεί («στον έβδομο πολύχρωμο/ πολύχαλκο μονόφθολμο/ ουρανό – που με κυκλώπεια/ όρεξη εποφθαλμιά διαρκώς/ την μυθολογική μας χώρα»).
Παρεστιγμένος - Δημήτρης Γλυφός: Κριτική βιβλίου
24.12.2015 12:14
Ο Δημήτρης Γλυφός στην ποιητική του συλλογή Παρεστιγμένος μοιράζεται ειλικρινώς στιγμές προσωπικές, εξ’ ου και η υποκειμενοποίηση του όρου, με μέσο τις μουσικές διάρκειες της ποίησης (παρεστιγμένη νότα, παύση). Μπορούμε να πούμε, εν γένει, ότι εκ των δύο όψεων του όρου, η πρώτη ήταν αυτή που φωτίστηκε με μεγαλύτερη επιτυχία: η προσωπική αναδόμηση του εαυτού με βοήθεια τις λέξεις.
Οι Πεινασμένοι- Ειρηναίος Βρούσγος: Κριτική βιβλίου
01.12.2015 16:25
Ο Ειρηναίος Βρούσγος στη συλλογή του «Οι Πεινασμένοι» πραγματεύεται ιδέες πανταχού παρούσες στην ποίηση της δικής του και άλλων εποχών, επιλέγοντας διαφορετικές εκφάνσεις του Συν και του Πλην (Έρωτας και απουσία Έρωτα, Ζωή- Θάνατος, Τάξη- Αταξία). Άλλες φορές η απουσία προτιμάται, όπως για παράδειγμα -στο θεματικό κύκλο του τίτλου- η «πείνα» δεν θα είχε νόημα αν ήμασταν κορεσμένοι (Αν χορτάσουμε τι θα απογίνει η πείνα;) ή η Ανάσταση, αν δεν μνημόνευε την απουσία του Θανάτου (Το μνημόσυνο του Θανάτου).