Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017
Υπερατλαντικός - Κόλουμ ΜακΚαν: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Παρασκευή, 26 Ιουνίου 2015 10:31
Υπερατλαντικός - Κόλουμ ΜακΚαν: Κριτική βιβλίου

Στην σκιά της μεγάλης των Ιρλανδών λογοτεχνικής σχολής, ο Κόλουμ ΜακΚαν καταθέτει στην ιστορία της χώρας του και απέναντι στον απαιτητικό αναγνώστη που διψάει για το διαφορετικό, ένα μυθιστόρημα που εκτείνεται σε τρεις γενιές ανθρώπων.

Υπό την σκέπη ενός κοινού άξονα, την αγωνία και τον αγώνα για τον άνθρωπο, την ειρήνη, την αξιοπρέπεια, αναφέρεται στην έντονη δράση τριών γυναικών που μάχονται από γενιά σε γενιά για να πραγματώσουν μία αποστολή. Δύναμη, αγάπη, αλληλεγγύη , υπομονή και επιμονή, στράτευση υπό τον κοινό σκοπό τους, αυτές είναι ορισμένες έννοιες πρωταγωνίστριες σε αυτό το βιβλίο. Τα συναισθήματα πολλά, οι συγκινήσεις ακόμα περισσότερες, μία αφήγηση για το παρόν και το μέλλον μας σε αυτόν τον πλανήτη. Μέσα στον πανδαμάτορα χρόνο και έξω από εύκολες γλωσσικές περιπτύξεις, ο συγγραφέας με σεμνότητα και αφοσίωση στην ιστορία των προκατόχων του, καταπιάνεται με ένα ταξίδι μνήμης σε Ευρώπη και Αμερική υπό το πρίσμα της ανάγκης για συμβίωση μακριά από μίση και αντιπαλότητες.

Ξεκινώντας το ταξίδι του στην εύθραυστη στρατόσφαιρα του Α' Παγκοσμίου πολέμου και μέσα από το υπερατλαντικό ταξίδι δύο πιλότων που πάλεψαν για την ειρήνη, καταφέρνει να χτίσει όλη την πλοκή και όλη την υπόθεση με την οποία ελπίζει να περάσει τα μηνύματά του. Γράφει για την ειρήνη: "Δεν θα μπορούσαμε να αποκαταστήσουμε την ειρήνη αν η επιθυμία γι' αυτήν δεν ήταν ήδη επιτακτικά παρούσα". Ο κόσμος είναι ένας, μοναδικός, πολλές φορές δυσνόητος και εμείς απλοί περαστικοί και θεατές του, φαντάσματα του χρόνου που απλά υπάρχουμε και μετά παύουμε να υπάρχουμε, αφήνοντας την θέση μας στους επόμενους. Άρα, το όποιο μυστικό και τα όποια κρυμμένα γράμματα κάποια στιγμή θα βρουν το φως της δημοσιότητας και η αποκάλυψή τους θα σημάνει την δημοσιοποίηση της αλήθειας τότε μόνο που η ιστορία θα βρει το πλήρωμά της και θα αποφασίσει το μοιραίο βήμα της. Αυτό συμβαίνει με το γράμμα που τρεις γενιές ολόκληρες περιμένουν και δεν ξέρουν αν υφίσταται, τι περιέχει, αγνοούν την τύχη του και φοβούνται το εσωτερικό του για αυτά που ελλοχεύει ή απλά αδημονούν να εξωτερικεύσουν την όρεξή τους για προβολή του στον χρόνο.

Τρεις γυναίκες, διαφορετικών γενεών, τρεις μορφές σχετίζονται με αυτό το γράμμα και μέσα από την περιπέτεια αυτού, ο αναγνώστης επικοινωνεί με τον χρόνο και τα γεγονότα του. Ο αγώνας για την εξάλειψη του ρατσισμού και της δουλείας στην Αμερική μέσα από τις ζυμώσεις και τους στροβιλισμούς για απάλειψη αυτού του ειδεχθούς δηλητηρίου: "Αυτό που χρειάζεται θάρρος είναι να συναγωνιστείς στην αρένα της δημοκρατίας". Ζητήματα φωτιά, μία διαχρονική πληγή, που ακόμα και σήμερα ταλανίζει τον κόσμο και ειδικά την Νέα Γη, την Αμερική όπως ο συγγραφέας την αναφέρει ουκ ολίγες φορές στο πολύπλευρο και πολυσχιδές κείμενό του. Η κυριαρχία της Ιρλανδίας στις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις κατέχει εδώ επίσης κυρίαρχο ρόλο. Κάτοικοι της νέας χώρας, της Αμερικής, πολλοί Ιρλανδοί, εγκατεστημένοι μετανάστες σε άλλο τόπο με την ανάμνηση πάντα του δικού τους και των προβλημάτων που συνεχίζουν να απασχολούν την ταλαίπωρη γη τους. Δεν ξεχνιέται η πάλη ανάμεσα σε Προτεστάντες και Καθολικούς, οι εκρήξεις οργής και θυμού, η θυσία ανθρώπων στον βωμό της θρησκευτικής επικράτησης των μεν ή των δε. Όλες αυτές οι παράμετροι είναι παρούσες στο βιβλίο αυτό με πλούσιες αναφορές σε οργανώσεις που αντιστάθηκαν σθεναρά στο μένος και την μισαλλοδοξία με το οποίο ποτίστηκαν γενιές ολόκληρες και με την ελπίδα η ειρήνη να πρυτανεύσει.

Καταδεικνύει ο ΜακΚαν μέσα από τις ιστορίες των ηρωίδων του, των γυναικών αυτών που έγιναν μάρτυρες των παραπάνω πως ο κόσμος αυτός είναι ένα συγκοινωνούν δοχείο και πως ό,τι συμβαίνει στην μία άκρη επηρεάζει την άλλη, θέματα οικουμενικά και παγκόσμια δεν περιορίζονται σε καμία περίπτωση μέσα σε μία χώρα, ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον. Σημειώνει χαρακτηριστικά κάπου: "Αν ρίξετε μία ματιά πάνω σε έναν και μόνο άνθρωπο, θα ρίξετε μία ματιά πάνω σε ολόκληρη την ανθρωπότητα. Καμία δύναμη δεν μπορεί να φυλακίσει, ό,τι είναι καλό και σωστό". Με αιχμηρό και επίκαιρο λόγο, ο ΜακΚαν αγγίζει την καρδιά προβλημάτων και μέσω των πρωταγωνιστριών του τα βάζει στο τραπέζι προς συζήτηση, μιας και οι άνθρωποι μοιάζουν χαμένοι στις ψευδαισθήσεις του σήμερα. Για παράδειγμα, περιγράφει γλαφυρά τον πόνο, την χαρά, την θλίψη και την ανησυχία για τα χαμένα στοιχήματα που εναπόκειται στην Έμιλι και μετά στην Λότι να κατορθώσουν μιας και η Λίλι δεν μπόρεσε λόγω συγκυριών ή λόγω αδυναμίας. Με δυνατή φωνή και χωρίς φόβο και πάθος, εγείρει την αξία της επιτακτικής ανάγκης η θέση της γυναίκας στην κοινωνία να θεμελιωθεί ακόμα πιο έντονα και υπογραμμίζει επ' αυτού: "Η λογική βάση μίας σωστής διακυβέρνησης βρίσκεται στη γυναικεία ψυχή". Οι γυναίκες του είναι ψυχές ζωσμένες με το πάθος για ζωή, αποφασισμένες να αντιμετωπίσουν λάθη του παρελθόντος, να σταθούν όρθιες στα πόδια τους και να αποδείξουν πως είναι ικανές να μην λυγίσουν μπροστά στην σκληρότητα και την αναξιοπρέπεια που πολλές φορές τους προσφέρεται ξεχνώντας την συμβολή τους στην ιστορία και την κοινωνία. Αλίμονο στην απαξίωση αρχών και θεσμών που εγγυώνται την συνέχειά μας σε αυτή την μικρή γωνιά του σύμπαντος, ο Κόλουμ ΜακΚαν καλά κάνει και μας επαναφέρει όλα αυτά που για τα οποία δεν τολμάμε να διαλογιστούμε αλλά τα πετάμε στο πηγάδι της λήθης.

"Αναγκαζόμαστε να αλλάξουμε επειδή αναγκαζόμαστε να θυμηθούμε. Αναγκαζόμαστε να θυμηθούμε όταν αναγκαζόμαστε να έρθουμε αντιμέτωποι με την πραγματικότητα".

"Όταν μια μεγάλη αλήθεια εξαπλώνεται στον κόσμο, καμία δύναμη πάνω στη γη δεν μπορεί να τη φυλακίσει ή να προδιαγράψει τα όριά της ή να την καταστείλει"

Το βιβλίο του Κόλουμ ΜακΚαν, Υπερατλαντικός, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.
    

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.