Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2016

Τα Σύννεφα του Σιλς Μαρία, με την Ζιλιέτ Μπινός

Τα Σύννεφα του Σιλς Μαρία, με την Ζιλιέτ Μπινός

Σταθερός θαμώνας του Φεστιβάλ Καννών, ο Γάλλος σκηνοθέτης Ολιβιέ Ασαγιάς επιστρέφει με «Τα Σύννεφα του Σιλς Μαρία», την πιο ώριμη και σύνθετη δουλειά της καριέρας του. Ένας αεικίνητος δημιουργός, γνωστός για την ικανότητά του να ελίσσεται με άνεση ανάμεσα σε διαφορετικά κινηματογραφικά είδη, παραδίδει ένα πολυεπίπεδο, μυστηριώδες και ιδιοφυές φιλμ για το πέρασμα του χρόνου και τα σημάδια που αφήνει πάνω μας. Η εκπληκτική Ζιλιέτ Μπινός υποδύεται μια διάσημη ηθοποιό που ετοιμάζεται να αναμετρηθεί και πάλι με το θεατρικό έργο που σήμανε την άνοιξη της καριέρας της. 

 

ΤΑ ΣΥΝΝΕΦΑ ΤΟΥ ΣΙΛΣ ΜΑΡΙΑ

Στο αποκορύφωμα της διεθνούς της καριέρας, η διάσημη ηθοποιός Μαρία Έντερς (Ζιλιέτ Μπινός) δέχεται μια πρόταση για να παίξει σε μία αναβίωση του θεατρικού έργου που την έκανε διάσημη πριν από είκοσι χρόνια. Τότε, όμως, ερμήνευε το ρόλο της Σίγκριντ, μιας ελκυστικής νέας κοπέλας που σαγηνεύει και τελικά οδηγεί στην αυτοκτονία το αφεντικό της, την Ελένα. Τώρα, της ζητείται να αναλάβει τον άλλο ρόλο, εκείνον της μεγαλύτερης σε ηλικία Ελένα. Μαζί με την προσωπική της βοηθό (Κρίστεν Στιούαρτ) αναχωρεί για να ξεκινήσει πρόβες στο Σιλς Μαρία, μια απομονωμένη περιοχή των Άλπεων. Μια νεαρή στάρλετ του Χόλιγουντ με έφεση στα σκάνδαλα (Κλόε Γκρέις Μόριτς) πρόκειται να υποδυθεί το ρόλο της Σίγκριντ, και η Μαρία βρίσκει τον εαυτό της στην άλλη πλευρά του καθρέφτη, πρόσωπο με πρόσωπο με μια διφορούμενα γοητευτική γυναίκα που αποτελεί, στην ουσία, μια ανησυχητική αντανάκλαση του ίδιου της του εαυτού.

 

Το τίμημα της διασημότητας, το βάρος του χρόνου και των προσωπικών μας εμπειριών, η σχέση μας με το παρελθόν, η ματαιοδοξία του κόσμου του θεάματος και η αιώνια «σύγκρουση» ανάμεσα στο μαζικό ποπ θέαμα και την υψηλή τέχνη, είναι μερικά μόνο από τα θέματα που βρίσκουν αβίαστα θέση σε αυτό το λεπτοδουλεμένο φιλμ. Ταυτόχρονα, με μια σπάνια κατανόηση της γυναικείας φύσης, ο Ασαγιάς ξετυλίγει με συναρπαστικό τρόπο τις ιδιόμορφες δυναμικές ανάμεσα σε τρεις ολότελα διαφορετικές γυναίκες, οι οποίες, όμως, μοιάζουν να αποτελούν διαφορετικές όψεις του ίδιου νομίσματος, καθώς ανταλλάσσουν και μοιράζονται διαρκώς ζωές, ρόλους και θέσεις , σε ένα αδιάκοπο παιχνίδι ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μυθοπλασία.

 

Με φόντο το απόκοσμο τοπίο της ομότιτλης περιοχής των Άλπεων, που κόβει την ανάσα, και τους δυσοίωνους σχηματισμούς νεφών που αποτελούν σήμα κατατεθέν της, η ταινία συνιστά επίσης υπόδειγμα εμπνευσμένου και τολμηρού κάστινγκ, αντιπαραθέτοντας την πάντοτε επιβλητική παρουσία της σπουδαίας Ζιλιέτ Μπινός με τις νεαρές Κρίστεν Στιούαρτ και Κλόε Γκρέις Μόριτς, οι οποίες παραδίδουν εδώ τις καλύτερες και πιο απρόσμενες ερμηνείες της έως τώρα καριέρας τους.

 

Trivia

- Όπως και οι συμπατριώτες του σκηνοθέτες της Nouvelle Vague, Ζαν-Λικ Γκοντάρ και Φρανσουά Τριφό, πριν ξεκινήσει την καριέρα του ως σκηνοθέτης και σεναριογράφος, ο Ολιβιέ Ασαγιάς εργάστηκε ως κριτικός για το θρυλικό περιοδικό Cahiers du Cinéma.

- Με τον ρόλο της στα «Σύννεφα του Σιλς Μαρία», η Κρίστεν Στιούαρτ έγινε η πρώτη Αμερικανίδα ηθοποιός που κέρδισε ποτέ Σεζάρ Γυναικείας Ερμηνείας.

- Σε συνέντευξή της, η Ζιλιέτ Μπινός αποκάλυψε πως ουσιαστικά δέχτηκε τον ρόλο της στον «Γκοτζίλα» (2014) προκειμένου να ταυτιστεί με τον χαρακτήρα της στα «Σύννεφα του Σιλς Μαρία», σχετικά με τη συμμετοχή της Μαρία Έντερς σε κινηματογραφικά μπλοκμπάστερ.

- Ο γαλλικός οίκος μόδας Chanel προμήθευσε τις ηθοποιούς με ρούχα, κοσμήματα, αξεσουάρ και μακιγιάζ, ενώ ταυτόχρονα προσέφερε ένα μέρος του μπάτζετ που επέτρεψε στον Ολιβιέ Ασαγιάς να πραγματοποιήσει το όνειρό του και να γυρίσει την ταινία σε φιλμ 35 χιλιοστών αντί ψηφιακά.

- Η περιοχή του Σιλς Μαρία στις Άλπεις αποτέλεσε αγαπημένο καταφύγιο του Γερμανού φιλόσοφου Φρίντριχ Νίτσε , ο οποίος εμπνεύστηκε εδώ την έννοια της «αιώνιας επιστροφής». Έγραφε στο ημερολόγιό του: «Αρχές Αυγούστου 1881, στο Σιλς Μαρία, 6.500 πόδια πάνω από το επίπεδο της θάλασσας και πολύ υψηλότερα πάνω από οτιδήποτε ανθρώπινο».

- Η ταινία του Ολιβιέ Ασαγιάς περιλαμβάνει μερικές διακριτικές, γόνιμες και απολύτως ενσωματωμένες αναφορές σε κλασικές ταινίες όπως το «Όλα για την Εύα» του Τζόζεφ Λ. Μάνκιεβιτς, η «Περσόνα» του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν και «Η Περιπέτεια» του Μικελάντζελο Αντονιόνι.

 

Σενάριο: Ολιβιέ Ασαγιάς

Παραγωγή: Σαρλ Γκιλιμπέρ, Καρλ Μπαουμγκάρτνερ, Θανάσης Καραθάνος, Ζαν-Λουί Πορσέ, Ζεράρ Ρουί

Διεύθυνση φωτογραφίας: Γιορίκ Λε Σο

Μοντάζ: Μαριόν Μονιέ

Πρωταγωνιστούν: Ζιλιέτ Μπινός, Κρίστεν Στιούαρτ, Κλόε Γκρέις Μόριτς, Λαρς Άιντινγκερ, Τζόνι Φλιν, Άνγκελα Βίνκλερ, Χανς Ζίσλερ

Διάρκεια: 123 λεπτά

2014 – Γαλλία, Ελβετία, Γερμανία, ΗΠΑ, Βέλγιο

 

Βραβεία & Φεστιβάλ

- Υποψήφια για Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών

- Σεζάρ Καλύτερου Β’ Γυναικείου Ρόλου για την Κρίστεν Στιούαρτ

- Βραβείο Louis Delluc Καλύτερης Ταινίας

- Συμμετοχή στα Φεστιβάλ Λοκάρνο, Τορόντο, Μονάχου, Νέας Υόρκης κ.α.

 

Σημείωμα του σκηνοθέτη

Αυτή η ταινία, που διαπραγματεύεται το παρελθόν, τη σχέση μας με το δικό μας παρελθόν, και ό,τι μας διαμορφώνει, έχει μια μακρά ιστορία. Μια ιστορία που η Ζιλιέτ Μπινός και εγώ μοιραζόμαστε ανεπιφύλακτα.

 

Συναντηθήκαμε για πρώτη φορά όταν και οι δυο μας βρισκόμασταν στο ξεκίνημα της καριέρας μας. Μαζί με τον Αντρέ Τεσινέ, είχα γράψει το «Rendez-vous» (1985), μια ιστορία γεμάτη φαντάσματα, στην οποία εκείνη, σε ηλικία είκοσι ετών, είχε τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Ακόμα και τότε, η ταινία διαπραγματευόταν το Αόρατο και τον δρόμο που παίρνει μια νεαρή ηθοποιός προκειμένου να εκπληρώσει έναν ρόλο. Από τότε, έχουμε διαγράψει παράλληλες πορείες, που διασταυρώθηκαν μόνο πολύ αργότερα όταν γυρίσαμε μαζί το «Summer Hours» το 2008. Η Ζιλιέτ ήταν που είχε πρώτη την αίσθηση ότι υπήρχε κάποια χαμένη ευκαιρία, ή μάλλον ταινία, η οποία παρέμενε κρυμμένη στην κοινή μας ιστορία, και η οποία θα έφερνε και τους δυο μας πίσω στα στοιχειώδη. Με αυτή την ίδια διαίσθηση στο μυαλό μου, ξεκίνησα να κρατάω σημειώσεις, έπειτα να δίνω ζωή σε χαρακτήρες, και στη συνέχεια σε μια ιστορία που περίμενε να υπάρξει για πολύ καιρό.

 

Το γράψιμο είναι ένα μονοπάτι, και το συγκεκριμένο βρίσκεται σε ιλιγγιώδη ύψη, μιας χρονικής στιγμής μετέωρης ανάμεσα στην προέλευση και τον προορισμό. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι ενέπνευσε μέσα μου εικόνες από ορεινά τοπία και απόκρημνες ατραπούς. Έπρεπε να υπάρχει ανοιξιάτικο φως, η διαύγεια του αέρα, και η ομίχλη του παρελθόντος, αυτή του Νεφελώδους Φαινομένου του Μαλόχα. Ένα μονοπάτι που με μετέφερε τόσο πίσω εκεί όπου όλα ξεκίνησαν, για τη Ζιλιέτ και μένα, όσο και εκεί όπου βρισκόμαστε σήμερα, στα ερωτήματά μας για το παρόν, και κυρίως το μέλλον.

 

Η Μαρία Έντερς είναι μία ηθοποιός. Με τη βοηθό της, τη Βαλεντάιν, εξερευνούν τον πλούτο και την πολυπλοκότητα των χαρακτήρων που δημιούργησε ο Βίλελμ Μέλχιορ – χαρακτήρες που ακόμα δεν έχουν αποκαλύψει όλα τα μυστικά τους, ακόμα και είκοσι χρόνια αργότερα.

 

Αλλά δεν έχει να κάνει τόσο με το θέατρο και τις ψευδαισθήσεις του, ούτε με τις περιπλανήσεις της μυθοπλασίας, όσο έχει να κάνει με τον Άνθρωπο, με τον πιο απλό και ενδόμυχο τρόπο.

 

Από αυτή την άποψη, οι λέξεις, αυτές που γράφονται από τους συγγραφείς, αυτές που οι ηθοποιοί διαθέτουν, αυτές που οι θεατές επιτρέπουν να αντηχήσουν μέσα τους, δεν προκαλούν τίποτα άλλο παρά τις ερωτήσεις που κάνουμε στους εαυτούς μας, κάθε μέρα, στους δικούς μας εσωτερικούς μονολόγους.

 

Ναι, φυσικά, το θέατρο είναι η ζωή.

 

Και ίσως και λίγο καλύτερο από τη ζωή, γιατί αποκαλύπτει ένα μεγαλείο τόσο στις καλύτερες καταστάσεις όσο και στις χειρότερες, στις ασήμαντες στιγμές και στα όνειρά μας. Με αυτή την έννοια, η Μαρία Έντερς δεν είναι ούτε η Ζιλιέτ Μπινός ούτε εγώ. Είναι ο καθένας από μας, μέσα από αυτή την αναγκαιότητα να επισκεφθούμε ξανά το παρελθόν – όχι για να το αποσαφηνίσουμε, αλλά περισσότερο για να βρούμε τα κλειδιά για την ταυτότητά μας, αυτή που μας έχει κάνει αυτούς που είμαστε, και που συνεχίζει να μας σπρώχνει μπροστά.

 

Κοιτάζει προσεκτικά μέσα στο κενό και παρατηρεί τη νεαρή γυναίκα που ήταν στην ηλικία των 20. Στην καρδιά, είναι ακόμα η ίδια, αλλά ο κόσμος έχει αλλάξει γύρω της, και η νιότη της έχει φύγει – η νιότη ως αθωότητα, ως ανακάλυψη του κόσμου. Αυτό δεν έρχεται για δεύτερη φορά.

 

Από την άλλη πλευρά, δεν ξεχνάμε ποτέ τι μας έχει διδάξει η νιότη μας: αυτή τη συνεχή επανεφεύρεση του κόσμου, την αποκωδικοποίηση μιας υπερσύγχρονης πραγματικότητας και το τίμημα που πρέπει να πληρώσει κανείς για να γίνει μέρος της.

 

Το να δίνεις σε κάθε στιγμή τη σπουδαιότητα και τον κίνδυνο της πρώτης φοράς.

 

Είναι η αντιπαράθεση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν ενός τοπίου που έμοιαζε σε μένα ως το ιδανικό σκηνικό για μια κωμωδία – ή ένα δράμα, ανάλογα με την προοπτική που επιλέγει κανείς – μιας ηθοποιού που καταδύεται στην άβυσσο του χρόνου, είτε από επαγγελματική είτε από ηθική υποχρέωση, παρά από επιθυμία.

 

Όταν κοιτάζουμε επίμονα μέσα σε αυτό το κενό, δεν αντανακλά πολλά πέρα από την ίδια μας την εικόνα, παγωμένη στο απόλυτο παρόν. Αυτό το στιγμιότυπο βρίσκεται στην καρδιά του Σιλς Μαρία. Η Μαρία Έντερς ανακαλύπτει τον εαυτό της να διαθλάται σε χιλιάδες άβαταρ που πηγάζουν από τον εικονικό κόσμο της δόξας – και της απέχθειας – των σύγχρονων μίντια. Εκεί είναι όπου το όριο ανάμεσα στον πιο προσωπικό, τον πιο κοινότοπα οικείο, και τον ψηφιακό δημόσιο χώρο διαγράφεται. Το αναζητάμε αυτό το όριο, αλλά δεν μπορούμε να το βρούμε. Ίσως απλά να μην υπάρχει πια.

 

Είναι η Μαρία Έντερς το νεαρό κορίτσι που έπαιζε κάποτε τη Ζίγκριντ στην ταινία του Βίλελμ Μέλχιορ, είναι η ενήλικη, η ώριμη γυναίκα όπως τη βλέπουν οι άλλοι, ή ίσως είναι ακόμα ένας από τους χαρακτήρες που υποδύθηκε, ή ένα ακόμα από τα πρόσωπα που εμφανίζονται όταν κάποιος αναζητά το όνομά της στο διαδίκτυο ή στο YouTube;

 

Υπάρχει άραγε κάτι από το οποίο μπορεί ακόμα να πιαστεί, αν όχι το μυστικό της δικής της ιδιωτικότητας, το μοναδικό εκείνο μέρος όπου ο χρόνος δεν μπορεί να αφήσει τα ίχνη του;

 

Το μέρος όπου μπορεί μονάχα να ρέει, σαν τα Νεφελώδη Φαινόμενα της Μαλόχα;

 

Από πολύ νωρίς, σκεφτόμουν τα σύννεφα, τον ουρανό πάνω από την κοιλάδα Ενγκαντίν, το πώς ένα τοπίο μπορεί να μένει απαράλλαχτο και ταυτόχρονα να κινείται, κάτι που είναι συνάμα τρομακτικό και τόσο ανθρώπινο. Είναι παράξενα χαραγμένο στο χρόνο, και έχει γίνει μάρτυρας όλων των υπάρξεων που το όργωσαν, έγιναν ένα με αυτό, από κάθε περίοδο. Και που βίωσαν τα ιλιγγιώδη ύψη του.

 

Το 1924, στην αυγή του κινηματογράφου, ο Άρνολντ Φάνκ, ένας από τους πρωτοπόρους της ορεινής φωτογραφίας, κινηματογράφησε τα αλλόκοτα Νεφελώδη Φαινόμενα της Μαλόχα, όπου οι βουνοκορφές, τα σύννεφα και ο άνεμος, όλα αναμειγνύονται μεταξύ τους αφηρημένα, θυμίζοντας κλασική κινέζικη ζωγραφική. Γύρισε σε ασπρόμαυρο, και η μόνη μορφή στην οποία σώζεται σήμερα είναι μια φθαρμένη και γρατζουνισμένη κόπια. Με μια λέξη, μία ανάμνηση του τι θα μπορούσε να ήταν και πάνω στην οποία ο χρόνος, με τη σειρά του, χάραξε τα σημάδια του.

 

Είναι παρ’ όλα αυτά αλλόκοτο να αισθάνεσαι μια οικεία και μυστηριώδη αλήθεια σε αυτούς τους χώρους, παρά τα (ή χάρη στα) φίλτρα που μας χωρίζουν από αυτούς. Αποκαλύπτονται μέσα από μια απόμακρη υποκειμενικότητα, με σχεδόν έναν αιώνα να μας χωρίζει.

 

Μήπως αυτή δεν είναι ακριβώς η διαδικασία της τέχνης, η οποία αναπαράγει τον κόσμο, αλλά μέσα από ένα ξεχωριστό βλέμμα που κρύβει τόσα όσα και αποκαλύπτει, αδιάκριτα φέρνοντας στο φως το ορατό και το αόρατο;

 

Ολιβιέ Ασαγιάς

 

Φιλμογραφία Ολιβιέ Ασαγιάς

2014 Τα Σύννεφα του Σιλς Μαρία (Clouds of Sils Maria)

2012 Μετά το Μάη (Après Mai / Something in the Air) – Υποψήφιο για Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας, Βραβείο Σεναρίου

2010 Carlos (μίνι σειρά τριών επεισοδίων) – Συμμετοχή στο Φεστιβάλ Καννών – Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Μίνι Σειράς

2008 Στιγμές Αγάπης (L’heure d’été / Summer Hours)

2008 Eldorado (ντοκιμαντέρ)

2007 To Each His Own Cinema (σπονδυλωτό)

2007 Boarding Gate – Συμμετοχή στο Φεστιβάλ Καννών

2006 Noise (μουσικό ντοκιμαντέρ)

2006 Paris, je taime (σπονδυλωτό)

2004 Καθαρή (Clean) – Υποψήφιο για Χρυσό Φοίνικα, Βραβείο Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας για την Μάγκι Τσέουνγκ

2002 Demonlover – Υποψήφιο για Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών

2000 Les destinées sentimentales – Υποψήφιο για Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών

1998 Fin août, début septembre / Late August, Early September

1997 HHH – Un portrait de Hou Hsiao-Hsien (ντοκιμαντέρ)

1996 Irma Vep

1994 L’eau froide / Cold Water

 1993 Une nouvelle vie / A New Life

 1991 Paris s’éveille / Paris Awakens

 1989 Lenfant de lhiver / Winter’s Child

 1986 Désordre / Disorder

Σχετικές ειδήσεις
Tο Park της Σοφίας Εξάρχου στα μεγαλύτερα Διεθνή Φεστιβάλ του Φθινοπώρου
02.09.2016 16:43
Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία Park της Σοφίας Εξάρχου επιλέχθηκε για την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο στο τμήμα Discovery (8/18 Σεπτεμβρίου), ανάμεσα σε σπουδαίες ταινίες σκηνοθετών από όλο τον κόσμο ενώ για τη συνέχεια το Park συμμετέχει στο Διαγωνιστικό Νέων Σκηνοθετών του Σαν Σεμπαστιάν (16-24/9), στο Φεστιβάλ του Λονδίνου (5-16 Οκτωβρίου) και στο Φεστιβάλ της Βαρσοβίας (7-16 Οκτωβρίου).
Suntan: Μία από τις πενήντα καλύτερες ταινίες για τα «Ευρωπαϊκά Όσκαρ»
24.08.2016 15:10
Το «Suntan» βρίσκεται ανάμεσα στις 50 καλύτερες ευρωπαϊκές ταινίες της χρονιάς, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου.
Δύο μεγάλα βραβεία για το «Suntan» στα Φεστιβάλ Εδιμβούργου και Βρυξελλών
27.06.2016 10:42
Η ταινία «Suntan» του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου κατάφερε αποσπάσει το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στο διεθνές τμήμα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Εδιμβούργου και το Βραβείο της Επιτροπής Νέων στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Βρυξελλών.
Γράμμα από το Παρελθόν, με τον Κρίστοφερ Πλάμερ
09.05.2016 12:42
Η Spentzos Film παρουσιάζει στους κινηματογράφους από τις 12 Μαΐου 2016 την ταινία Γράμμα από το Παρελθόν (REMEMBER) με τον Κρίστοφερ Πλάμερ.
Γυμνό ανάμεσα στους Λύκους, του Φρανκ Μπάιερ
09.02.2016 11:44
Η New Star παρουσιάζει στους κινηματογράφους από τις 11 Φεβρουαρίου 2016 την αριστουργηματική ταινία του Φρανκ Μπάιερ «ΓΥΜΝΟ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΛΥΚΟΥΣ» (Nackt unter Wölfen), βασισμένη σε αληθινή ιστορία.