Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2016

Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, του Πιέρ Πάολο Παζολίνι

Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, του Πιέρ Πάολο Παζολίνι

Η New Star παρουσιάζει, από 10 έως 16 Απριλίου 2014, στον κινηματογράφο ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, το έπος του Πιέρ Πάολο Παζολίνι, με τίτλο «Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο».

 

Ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες, του παγκόσμιου κινηματογράφου.

Αιρετικός, αιχμηρός αλλά πάνω απ' όλα αληθινός…

 

«Μπορεί να είμαι άπιστος,

αλλά είμαι ένας άπιστος

που νοσταλγεί την πίστη»

 

Πιέρ Πάολο Παζολίνι

 

Λίγα λόγια για την ταινία...

 

Η ταινία γυρισμένη το 1964 αποτελεί την κορυφαία μεταφορά της ζωής του Χριστού στη μεγάλη οθόνη. Είναι η πρώτη φορά που ο κινηματογράφος της πρόζας και ο κινηματογράφος της ποίησης συμπλέκονται, συμφύρονται και δημιουργούν ένα αμάλγαμα που διαφοροποιεί σε μεγάλο βαθμό το παρόν παζολινικό έργο από όλες τις άλλες ως τότε μεταφορές αλλά και μέχρι τις μέρες μας.

 

Ο Παζολίνι επιλέγει το λόγο του Ματθαίου, απλό, λιτό, καίριο, χωρίς στολίδια και λογοτεχνικές εξάρσεις, στοχεύοντας στη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια των αφηγούμενων γεγονότων. Όλη η ταινία συνίσταται από σκηνές άμεσης ανάπλασης που ανταποκρίνονται στην άποψη του πιστού Ματθαίου που καταγράφει εύπιστα χωρίς να κρίνει. Αλλά ο μεγάλος Παζολίνι δε μένει μόνο σε αυτό. Με σκηνές έντονου στιλιζαρίσματος μας παραθέτει την άποψή του που καταγράφει τα γεγονότα αμφιβάλλοντας συνεχώς για την πραγματική υπόστασή τους. Χρησιμοποιεί ερασιτέχνες ηθοποιούς (είναι χαρακτηριστική η σκηνή που η Σουζάνα Παζολίνι, μητέρα του σκηνοθέτη, υποδύεται την ενήλικη Παναγία και θρηνεί το νεκρό Χριστό, ερμηνεία που ήταν υποψήφια και για Όσκαρ). Επιλέγει τη νότιο Ιταλία για τα γυρίσματα, και επιλέγει ο ίδιος τη μουσική και τη χρήση της. Από τη μια πλευρά οι πρωτότυπες συνθέσεις του Λουίς Μπακάλοφ, από την άλλη ο Μπαχ, ο Μότσαρτ, ο Προκόφιεφ, αλλά και αποσπάσματα από τη “Missa Lyba” ή το κλασικό spiritual “Sometimes l feel Like a Motherless Child” διασκευασμένο από τον Μπακάλοφ και τραγουδισμένο από την Odetta.

 

Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο του Πιέρ Πάολο Παζολίνι, εκφράζει όλη τη νοσταλγία του δημιουργού του για το μυθικό, το επικό και το ιερό όπως χαρακτηριστικά ο ίδιος έλεγε και πρόσθετε: “Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο είναι ένα κομμάτι της ύπαρξής μου. Έβαλα σ' αυτήν την ταινία το έργο μου και τη ζωή μου”. Η ταινία ήταν υποψήφια για Όσκαρ το 1966.

 

 


Ο σκηνοθέτης για την ταινία...

 

 «Η μεγάλη δυσκολία του Ευαγγελίου ήταν ακριβώς να μην καταστραφεί η διήγηση του Ματθαίου, να κρατηθεί όρθια πάση θυσία. Αυτό, μεταξύ άλλων με υποχρέωσε να πραγματοποιήσω μια εξαιρετικά δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στη δική μου οπτική γωνία και σ’ αυτήν του πιστού – ανάμεσα δηλαδή σε δύο διηγήσεις. Νομίζω ότι στάθηκα συνεπής, όσο ήταν δυνατόν. Απ’ την άλλη, η ανατροπή που πραγματοποίησα, είναι φανερή: αναφέρεται σε μια ολόκληρη μικροαστική, αλλά και εμπορική, εικονογραφία. Έκανα το παν για να διαφυλάξω και ν’ αντλήσω την πραγματικότητα της διήγησης του Ματθαίου, κι αυτό, με πολεμική διάθεση: ενάντια στο φανατισμό ενός ορισμένου μαρξισμού κι ενός ορισμένου λαϊκισμού. Θέλησα να καταλάβω τα πάντα, θέλησα να δω μέσα από τα μάτια ενός πιστού μια πραγματικότητα θρησκευτικού τύπου. Στο Ακατόνε επρόκειτο για μια κατάδυση επική κι όχι ψυχολογική στον κόσμο που θα περιγραφόταν. Το ζητούμενο του Ευαγγελίου –δηλαδή, η υφολογική σύμφυρση ενός πνευματικού κι ενός απλού, ιδιωτικού κόσμου- είναι ίδιο με αυτό των μυθιστορημάτων μου. Μ’ αυτή την έννοια, το Ευαγγέλιο βρίσκεται πιο κοντά στα μυθιστορήματά μου.

 

Εκεί, εγώ είμαι που ανιστορώ σε πρώτο πρόσωπο, που οργανώνω την ιστορία, κι επειδή οι ήρωές μου είναι άνθρωποι απλοί, υποπρολετάριοι, χρειάζεται να κατασκευάσω έναν έμμεσο ελεύθερο λόγο, να δημιουργήσω έτσι μια μίμηση της γλώσσας του, κι αυτή η μίμηση προκαλεί ανάμεσα σ’ αυτόν και σ’ εμένα την ίδια σύμφυρση που χαρακτηρίζει το Ευαγγέλιο. Υπάρχει μια σκανδαλώδεις σχέση ανάμεσα σ’ εμένα και σ’ αυτόν τον άνθρωπο του λαού που σκέπτεται τον Χριστό. Δεν είναι μια σχέση κανονική. Απ’ την μεριά μου, υπάρχει μια πράξη και μια προσπάθεια κατανόησης, που δεν έχουν τίποτα το ορθολογικό, που πηγάζουν από εκείνα από εκείνα τα ανορθολογικά στοιχεία που με κατέχουν, ίσως από μια λανθάνουσα κατάσταση της θρησκείας μέσα μου. Έζησα όμως σε όσμωση μ’ αυτόν τον λαϊκό άνθρωπο που πιστεύει. Οι δύο φάσεις συγχωνεύτηκαν.

 

Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει κατά τη γνώμη μου μια στιγμή όπου η ισορροπία της ταινίας σπάει: όταν ο Χριστός βαδίζει επί των υδάτων, υπάρχει τότε υπερβολή στην παρουσία του απλού ανθρώπου που πιστεύει, δεν είμαστε πια ίσοι. Απ’ την άλλη, υπάρχουν πολλές αναφορές στη ζωγραφική μέσα στην ταινία: αυτές είναι αναφορές δικές μου, ενός ανθρώπου μορφωμένου, και προσπάθησα να τις αποφύγω όσο ήταν δυνατόν. Τις βρίσκουμε παρ’ όλα αυτά: η ανάμνηση του Piero della Franceska, του Masaccio, του Pollaiolo, ένα μάγμα αναμνήσεων που γίνονται τσιτάτα κ.τ.λ.

 

Όμως, η παρουσία του λαϊκού ανθρώπου που πιστεύει, επιτρέπει να περιοριστούν όλες μου οι αναφορές σ’ έναν κοινό παρανομαστή: η αναφορά στον Piero della Franceska βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με μια αναφορά στον Carlo Levi- επίπεδο ενός ορισμένου βλέμματος, ρεαλιστικού, απλού, όπως το βλέμμα του ήρωα ενός λαϊκού μυθιστορήματος, με την έννοια που θα του έδινε ο Gransci. Αν ήμουν μόνος, να εξιστορώ σε πρώτο πρόσωπο, αυτές οι αναφορές θα τοποθετούνταν σε διαφορετικά επίπεδα. Αλλά η όσμωσή μου με τον απλό άνθρωπο οδηγεί στο να μείνουν όλες αυτές οι αναφορές στο ίδιο επίπεδο ύφους. Υπάρχει μια ενότητα, που συγκροτείται από στιγμές εξαιρετικά αντιφατικές και που οφείλεται σε μια σύμφυρσή μου μ’ αυτόν τον άνθρωπο.

 

Το να κάνω το Ευαγγέλιο ήταν για μένα κάτι τόσο φοβερό, ώστε, ενόσω το ‘φτιαχνα, είχα ολοκληρωτικά εμπλακεί και δε σκεφτόμουν τίποτα. Ο στοχασμός ήρθε μετά. Για να πω την αλήθεια, η αρχή της σύμφυρσης, του στιλιστικού μάγματος, του έμμεσου ελεύθερου λόγου, όλα αυτά ήρθαν μετά, χωρίς να το αντιληφθώ. Μετά τις τρεις πρώτες μέρες γυρίσματος, αποφάσισα να σταματήσω τα πάντα, γιατί γύριζα το Ευαγγέλιο σαν το Ακατόνε ή τη Μάμα Ρόμα, κι αυτό ήταν παράλογο. Το Ακατόνε κι η Μάμα Ρόμα είχαν μια διάσταση επική, σχεδόν ιερή: τα πρώτα πλάνα, οι αποκαλύψεις με μικρά πανοραμίκ, ο κόσμος αφημένος στην ποιητική του αθωότητα. Θα ‘ταν παράλογο να γυριστεί το Ευαγγέλιο με τον ίδιο τρόπο. Αποφάσισα να το αφήσω. Σε μια νύχτα, όλα ανατράπηκαν. Έβαλα τον «ζουμ» στη μηχανή μου, έναν τριαντάρη, κι άρχισα να κάνω δοκιμές. Συνέχισα έτσι, μέρα με τη μέρα. Η σύμφυρση παράχθηκε εν αγνοία μου, δεν την αντιλήφθηκα, παρά όταν η ταινία είχε τελειώσει. Η απελευθέρωση και η εφευρετικότητα της τεχνικής έγιναν έξω από κάθε προγραμματισμό.»

 

Πιερ Πάολο Παζολίνι

 

Συζήτηση με τον Παζολίνι των Bernardo Bertolucci και Jean-Louis Commolli, από τον τόμο PIER PAOLO PAZOLINI, έκδοση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 1994

 

 

Στοιχεία ταινίας:


«Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο» ( 137’ )

(Il vangelo secondo Matteo The Gospel According to St. Matthew)

Ιταλία, Γαλλία 1964

 

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Πιερ Πάολο Παζολίνι

ΣΕΝΑΡΙΟ: Πιερ Πάολο Παζολίνι

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Tonino Delli Colli

ΜΟΥΣΙΚΗ: Πρωτότυπη από τον Luis Enrique Bacalo και, Σ. Προκόφιεφ, J.S. Bach, W.A. Mozart, A. Webern κ.α.

 

ΠΑΙΖΟΥΝ: Enrique Irazoqui, Margherita Caruso, Susanna Pasolini, Marcello Morante, Mario Socrate, Settimio Di Porto, Alfonso Gatto κ.α.

Σχετικές ειδήσεις
Αφιέρωμα στον Πιερ Πάολο Παζολίνι από την Αλκυονίδα
02.11.2016 13:45
Με αφορμή την επέτειο θανάτου του Παζολίνι, η Αλκυονίδα παρουσιάζει ένα αφιερώμα με τρεις σημαντικές ταινίες του σπουδαίου κινηματογραφιστή.
Μάμα Ρόμα, του Πιερ Πάολο Παζολίνι
14.09.2016 15:14
Το αριστούργημα του ΠΙΕΡ ΠΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ "ΜΑΜΑ ΡΟΜΑ" θα προβάλει η NEW STAR στους κινηματογράφους από τις 15 Σεπτεμβρίου 2016.
Εβδομάδα με Γκοντάρ, Παζολίνι και Μπουνιουέλ στον Ζέφυρο
30.06.2016 10:55
Ο θερινός κινηματογράφος των σινεφίλ "ΖΕΦΥΡΟΣ new star art cinema" την εβδομάδα από 30 Ιουνίου έως 6 Ιουλίου 2016 θα προβάλει τέσσερα αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου: "ΤΟ ΘΕΩΡΗΜΑ", "ΖΟΥΣΕ ΤΗ ΖΩΗ ΤΗΣ", "Η ΩΡΑΙΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ", "ΑΛΦΑΒΙΛ".
Δικαιοσύνη και Κινηματογράφος: Διήμερο αφιέρωμα στον κινηματογράφο Ολύμπιον
11.02.2016 15:13
Η Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, διοργανώνουν στις 4 και 5 Μαρτίου 2016 στον κινηματογράφο «ΟΛΥΜΠΙΟΝ» στη Θεσσαλονίκη διημερίδα κινηματογραφικού αφιερώματος με θέμα: ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ.
Ο Διαιτητής, του Πάολο Τζούκα
17.12.2015 14:15
Η Weird Wave παρουσιάζει στους κινηματογράφους από τις 17 Δεκεμβρίου 2015 την ταινία Ο Διαιτητής (L’Arbitro / The Referee), του Πάολο Τζούκα.