Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017
Βιβλίο: Ο άντρας που ήξερε ν'αγαπάει - Μάρτιν Βάλζερ
Δημοσίευση: Παρασκευή, 31 Ιανουαρίου 2014 14:15
Βιβλίο: Ο άντρας που ήξερε ν'αγαπάει - Μάρτιν Βάλζερ

"Τα γεράματα δεν σε προστατεύουν από τον έρωτα. Όμως ο έρωτας σε προστατεύει από τα γεράματα" είχε πει κάποτε η Γαλλίδα ηθοποιός Ζαν Μορώ. Ο Μάρτιν Βάλζερ πλέκει μία ιστορία που αφηγείται έναν έρωτα δίχως αύριο, τον έρωτα του γνωστού σε όλους μας Γιόχαν Βόλφανγκ Γκαίτε, ο οποίος στα γεράματά του ερωτεύεται σφόδρα και δίχως αναστολές μία κατά πολύ μικρότερή του, την Ουλρίκε φον Λέβετσβω.


Το ερώτημα είναι αν ο έρωτας έχει ηλικία, αν η ηλικία μπορεί να ορίσει τον έρωτα και να θέσει περιορισμούς, ο φτερωτός θεός που όλα τα υποκινεί γιατί θερίζει ανέμους για να σπείρει θύελλες; Η γοητεία και η εμπειρία μπορούν να παρακάμψουν στο όνομα του έρωτα το γήρας και να εξοβελίσουν την νεότητα και την απειρία; Στο τέλος ποιο είναι αυτό που θα υπερνικήσει;


Ο Βάλζερ μέσα από την ιστορία του εξέχοντος ποιητή και διανοούμενου Γκαίτε καταγράφει ήθη και έθιμα της εποχής, εκεί στις αρχές του 19ου αιώνα όπου η υψηλή κοινωνία δεχόταν τον ποιητή, αποκαλούμενο και ως μυστικοσύμβουλο με τις τιμές που αρμόζουν σε έναν λεγεωνάριο της πνευματικής ζωής της Ευρώπης. Γιατί ο Γκαίτε αποτελούσε σημείο αναφοράς και ήταν αξιοσέβαστος από τον κύκλο των ομοϊδεατών του αλλά και από τον κοινωνικό περίγυρο του. Στα μεγάλα σαλόνια τον υποδέχονταν ένθερμα και πάντα φρόντιζαν να συμβουλεύονται την γνώμη του. Η δε ευφράδειά του και η ευκολία με την οποία εξέφραζε τα συναισθήματά του προκαλούσαν και όχι άδικα ρίγη και πάθη κυρίως στις κυρίες της εποχής, τόσο τις μικρότερες όσο και τις μεγαλύτερες, οι οποίες και θα επιθυμούσαν να σταθούν στο πλευρό ενός ανδρός με τέτοια αναγνωρισιμότητα και εμβέλεια. Είναι άλλωστε τόσο διαδομένο πως η δύναμη γοητεύει και έλκει, είτε αυτό λέγεται πολιτική, κοινωνική ή πνευματική δύναμη.


Αυτήν την εξουσία στις συνειδήσεις των γυναικών "εκμεταλλευόταν" ο βετεράνος ποιητής για να ξεδιπλώνει το εκφραστικό του ταλέντο και να τις σαγηνεύει με κάθε του εμφάνιση, κίνηση και λέξη. Επειδή όμως κανείς δεν είναι άτρωτος και φτιαγμένος από πάγο, ο Γκαίτε στο απόγειο της ωριμότητάς του πέφτει στα δίχτυα ενός έρωτα που του χτύπησε την πόρτα και δεν ήταν έτοιμος. Ούτε έτοιμος ούτε και θαρραλέος για να μπορέσει να έρθει αντιμέτωπος με τον μεγαλύτερο ιό όλων των εποχών που κανείς δεν έχει βρει θεραπεία και γιατρειά.


Γιατί ο Γκαίτε να αποτελέσει εξαίρεση του ερωτικού ανέμου και του σκιρτήματος που νιώθει ο ερωτευμένος όταν βρεθεί εγκλωβισμένος στην "φυλακή" του πόθου για ένα άλλο πρόσωπο; Ερωτεύεται χωρίς δεύτερη κουβέντα την 19χρονη Ουλρίκε στο πρόσωπο της οποίας βρίσκει εκτός από τα κάλλη της και ένα μυαλό διαυγές, μία ζωντάνια κρυστάλλινη που μυρίζει αγνότητα και σαν ένα αγρίμι που έχει πέσει στην παγίδα και δεν θέλει να ξεφύγει, έρχεται αντιμέτωπος με το παρόν και τα όνειρα για ένα μέλλον δίπλα της. Εδώ είναι όμως που υπεισέρχεται το δύσκολο της ηλικίας του, η αδυναμία να ακολουθήσει τα δικά της πατήματα γιατί όσο και αν η σκέψη και η καρδιά επιθυμεί το σώμα δεν μπορεί πάντα να εναρμονιστεί. Στα 73 του εκείνος, κουρασμένος από την ζωή που απήλαυσε λαχταρά να ξαναζήσει διακαώς μία δεύτερη νεότητα. Οι κίνδυνοι για ένα τέτοιο εγχείρημα παραμονεύουν, το όπλο του παραμένει η ποίησή του, η έμπνευσή του και η καθαρότητα του πνεύματος του. Όλη η διεργασία που κρατάει τον έρωτα αυτόν μακριά από την χειμερία νάρκη και μία πιθανή εξολόθρευση είναι η ανταλλαγή ποιητικών λόγων και η ταχύτητα με την οποία επικοινωνούν μαρτυρούν πως τα κύματα της έλξης που νιώθει ο ένας για τον άλλον έχουν ένταση και ενέργεια ίση με ηφαίστειο που είναι έτοιμο να εκραγεί.


Η διάρκεια όμως ενός τέτοιου έρωτα είναι εκ προοιμίου βέβαιο πως μπορεί να διαρραγεί από λεπτό σε λεπτό και από ώρα σε ώρα, τι μέλλει γενέσθαι ανάμεσα στους δύο ερωτοχτυπημένους? Είναι αρκετή η αύρα που τους διακατέχει? Η εγκεφαλική επαφή και η ποιητική αυτή καταιγίδα είναι δυνατόν να κοπάσει και να ξεσπάσει ανεμοστρόβιλος που να παρασύρει ότι μέχρι τώρα έχει χτιστεί. Αυτό συμβαίνει όταν στην ζωή της Ουλρίκε εισέρχεται σαν γράμμα σε ανοιγμένο χαρτοφύλακα ένας νέος και πολλά υποσχόμενος νέος που δεν της αφήνει περιθώρια να τον προσπεράσει. Το τρένο της ευτυχίας της την περιμένει, είναι ολοφάνερο πως το μόνο που έχει να κάνει είναι να ανέβει τα σκαλιά της αμαξοστοιχίας και να γευτεί τον έρωτα φυσιολογικά, ορθόδοξα και μακριά από σχολιασμούς και κουτσομπολιά. Ο έρωτας με τον Γκαίτε ήταν για εκείνη ένα διάλλειμα ευχάριστο και πολύ εποικοδομητικό, ευχαριστήθηκε του συντροφιά ενός πραγματικού κυρίου αλλά η συνέχεια βρίσκεται σε άλλη σφαίρα. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο για εκείνον που βιώνει μετά την απάρνηση της προς το πρόσωπό του την δυστυχία, την αγωνία, την εγκατάλειψη και τα γεράματα του τον βυθίζουν όλο και πιο πολύ στην απομόνωση. Αδημονεί κάθε ώρα και στιγμή να την συναντήσει, πάσχει από ισχυρό κλονισμό απόρριψης και βρίσκεται σαν ψάρι έξω από τα νερά του. Αναρωτιέται πως από την μία μέρα στην άλλη έκαναν φτερά τα όνειρά του, οι προσδοκίες του, οι προβλέψεις του πως θα είναι για πάντα δική του.


Ο Βάλζερ με έναν τρόπο μοναδικό καταφέρνει να εμφυσήσει στον αναγνώστη όλο αυτό το μυστηριακό τοπίο όπου εραστές και ερωμένες βρίσκονται χαμένοι στο ποιητικό άλσος . Καταθέτει όλο το κοινωνικό πλαίσιο μίας εποχής που οι ανθρώπινες σχέσεις παρά την όποια εξέλιξή τους σε επίπεδο επικοινωνίας παρέμεναν σε υψηλό επίπεδο μακριά από βωμολοχίες και αναίσχυντες αντεγκλήσεις. Αυτό όμως που κερδίζει τον αναγνώστη είναι πως καταπιάνεται με μία ιστορία πολύ οικεία, διδακτική που μιλάει για την αγάπη και την αφοσίωση, για το παλιό και το νέο που έρχεται να το υπερκεράσει γιατί αυτή είναι η φυσική τάξη των πραγμάτων. Εξάλλου όπως λέει και ο συγγραφέας "άπελπις είναι ο αγώνας της πραγματικότητας εναντίον της ομορφιάς".


"Να γνωρίζεις επακριβώς τι πρέπει να κάνεις και να μην το κάνεις, είναι η ολοκληρωτική καταστροφή"


Το βιβλίο του Μάρτιν Βάλζερ, "Ο άντρας που ήξερε ν'αγαπάει" κυκλοφορεί από το Βιβλιοπωλείον της Εστίας.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.