Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2017
Βιβλίο: Ο επαναστατημένος άνθρωπος - Αλμπέρ Καμύ
Δημοσίευση: Τρίτη, 3 Σεπτεμβρίου 2013 12:37
Βιβλίο: Ο επαναστατημένος άνθρωπος - Αλμπέρ Καμύ

Καθώς «όλα σ’ αυτό τον κόσμο αποπνέουν έγκλημα» σύμφωνα με τον Μποντλέρ τι ακριβώς είναι ο επαναστατημένος άνθρωπος, «ένας άνθρωπος που λέει όχι» ή αλλιώς ο μεταφυσικά εξεργεμένος άνθρωπος, ο οποίος «ορθώνεται ενάντια στη μοίρα του και σε ολόκληρη τη δημιουργία».

 

Από την Τέσυ Μπάιλα

 

Λόγια λιτά που συνοψίζουν όλα όσα ο Αλμπέρ Καμύ μας παραθέτει σ’ αυτό το εκπληκτικό μανιφέστο περί ζωντανής και άγρυπνης συνείδησης που είναι το συγκεκριμένο βιβλίο, γραμμένο εξήντα χρόνια πριν αλλά πάντοτε επίκαιρο και ανατρεπτικό.

 

«Ο επαναστατημένος άνθρωπος» του Καμύ είναι ένα αιχμηρό κείμενο που πετυχαίνει να αποσαφηνίσει τους κώδικες που υπάρχουν ανάμεσα στις ουτοπίες της πολιτικής και της επανάστασης και να προσδιορίσει με ακρίβεια πόσο σημαντική είναι η ανθρωπιά που πρέπει να αποπνέει κάθε επαναστατική πράξη, καθώς είναι δεδομένη η αδιαπραγμάτευτη αξία της και ο στόχος της να οδηγήσει με ασφάλεια την κοινωνία μακριά από ιδεολογίες και φανατισμούς που εμποδίζουν την απρόσκοπτη λειτουργία της και μετατρέπουν το αποτέλεσμα της επαναστατικής δράσης συχνά σε εφιάλτη.

 

Ο Καμύ, βαθιά προσηλωμένος στις αξίες του ουμανισμού, κοιτάζει μπροστά και βλέπει τον κόσμο να κλυδωνίζεται ανάμεσα σε φιλοσοφικές θεωρίες που μπορούν να δικαιολογήσουν ακόμη και δολοφόνους στο όνομα της νομιμοποίησης της αδικίας. Ο Καμύ αντιστρατεύεται όλες αυτές τις θεωρίες μια και η συνείδησή του δεν μπορεί να αποδεχτεί τη νομιμοποίηση τέτοιων συμπεριφορών, τον ηθικό εκπεσμό των μελλοντικών κοινωνιών την ανηθικότητα της πολιτικής και τη μετατροπή του κράτους σε τυραννικό καθεστώς θηριωδίας και χρησιμοποιεί το λόγο του ακριβώς για να αποφύγει την επικράτηση του μηδενισμού και να δικαιώσει την ανθρωπιά ως το μόνο μέσο θεμελίωσης μιας μελλοντικής κοινωνίας.

 

Ο συγγραφέας του δοκιμίου αυτού δέχεται ότι η επανάσταση μπορεί να υποδουλώσει σε νέες ιδεολογίες τον επαναστατημένο άνθρωπο και βρίσκει την ευκαιρία να αποσαφηνίσει την ειδοποιό διαφορά ανάμεσα στην επανάσταση που στηρίζεται σε συγκεκριμένη ιδεολογία που μπορεί να είναι ωστόσο κάθε μορφής και την εξέγερση που αυθόρμητα ξεσπά ως αποτέλεσμα της αντίδρασης σε μια γενικευμένη αδικία. Για τον Καμύ ο μόνος δρόμος είναι η δικαιοσύνη, ο πολιτισμός που θα ανατρέψει τα πάντα, ο αγώνας για να επικρατήσει η λογική και η αξία της ανθρώπινης ζωής . Σε κάποιο σημείο άλλωστε γράφει: ««Δίχως να παραιτηθούμε από οτιδήποτε στο επίπεδο της δικαιοσύνης, να μην ενδώσουμε σε τίποτα στο επίπεδο της ελευθερίας», δηλώνοντας ξεκάθαρα ότι η ελευθερία είναι το ύψιστο αγαθό, η μοναδική αξία ζωής για όλους.

 

Στο εξαιρετικό κεφάλαιο του βιβλίου με τίτλο «Η επαναστατημένη ποίηση» ο Καμύ εκθέτει με σπουδαίο τρόπο την επανάσταση του λόγου περνώντας από τον ρομαντισμό στον υπερρεαλισμό και στον τρόπο που αναγνωρίζεται τελικά ότι η Ποίηση μακριά από τον ορθολογισμό είναι μια μορφή επανάστασης και ίσως τελικά να είναι «μια κραυγή του πνεύματος» ενάντια στη εκμηδένιση και τη μηδενιστική συντριβή. Και για τον Καμύ η μηδενιστική συντριβή και η εκμηδένιση του ανθρώπινου στοιχείου είναι ορατές στη συνείδησή του καθώς γράφει έχοντας μέσα του τη φρίκη του ολοκληρωτισμού που μπορεί να μετατραπεί σε μηχανισμό θηριωδίας έτσι όπως στο πρόσφατο για την ανθρωπότητα παρελθόν. Φασιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης κάθε χρωματικού ιδεολογισμού, κολαστήρια απόσταξης της ανθρώπινης ιδιαιτερότητας κι ένας φρικαλέος παγκόσμιος Πόλεμος είναι γεγονότα που έχουν πλήξει τη συνείδησή του και έχουν γίνει η αιτία της προσωπικής του επανάστασης. «Εάν επιθυμεί να παραμείνει ζωντανός ο επαναστατικός νους πρέπει να επιστρέψει στις πηγές της εξέγερσης και να αντλήσει την έμπνευσή του από το μοναδικό σύστημα σκέψης που παραμένει πιστό στην προέλευσή του• τη σκέψη που αναγνωρίζει τα όρια», συνοψίζοντας σε μια μόνη φράση την προσωπική του ιδεολογία περί ελευθερίας και το φόβο της δημιουργίας νέων σκλάβων κάτω από τα λάβαρα μιας οποιασδήποτε επανάστασης.

 

Ο Καμύ χρησιμοποιεί αυτό το δοκίμιο για να «συνομιλήσει» τόσο με πραγματικά πρόσωπα όπως είναι ο Νίτσε , ο Λωτρεαμόν, ο Επίκουρος, ο ρουσό και το Κοινωνικό του συμβόλαιο ο Μαρξ, ο Ντε Σαντ, ο Ρεμπό και πολλοί άλλοι, όσο και με μυθιστορηματικούς ήρωες όπως ο Ιβάν Καραμαζόφ για να περάσει το προσωπικό του μήνυμα και να δώσει παραδείγματα και να τονίσει ότι η Ιστορία δείχνει ξεκάθαρα τα αποτελέσματα όλων των θεωριών αλλά και τον τρόπο που η επανάσταση του 20ου αιώνα «σκότωσε ό,τι απέμεινε από τον Θεό και καθιέρωσε τον ιστορικό μηδενισμό».

Αγάπη, πίστη, πολιτική, ιδεολογία, τέχνη, μυθιστόρημα , ποίηση, Ιστορία όλα δοκιμάζονται στις σελίδες αυτού του σημαντικού έργου του Καμύ σε μια προσπάθεια να αποδειχθεί ότι η εξέγερση μόνο προϊόν μιας συλλογικής κίνησης μπορεί να είναι σε όλους τους τομείς και η «πιο ιδεολογική δράση της στέφεται τότε από τη σπαρακτική κραυγή του Καραμαζόφ: αν δεν σωθούν όλοι, προς τι η σωτηρία του ενός!» και τα όρια που καθορίζουν τη μετατροπή της επανάστασης σε ολοκληρωτικούς κρατικούς μηχανισμούς αν καταλυθούν θα οδηγήσουν σε μια νέα εξέργεση, μια εξέγερση «υπέρ του μέτρου και της ζωής», υπέρ της ελευθερίας και της αυτοδιάθεσης.

 

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου διαβάζουμε:

"Επαναστατώ, άρα υπάρχουμε" επιβεβαιώνει ο Αλμπέρ Καμύ. Η εξέγερση είναι ο μόνος τρόπος για να ξεπεράσουμε το παράλογο. Αλλά το αληθινό θέμα του "Επαναστατημένου ανθρώπου" είναι τα ερωτήματα που θέτει το διεισδυτικό πνεύμα του Καμύ: Πώς ο άνθρωπος, στο όνομα της εξέγερσης, συμβιβάστηκε με το έγκλημα; Πώς η εξέγερση κατέληξε στα αυταρχικά κράτη του 20ου αιώνα που αντιγράφουν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης; Πώς η ανθρώπινη περηφάνια αλλαξοδρόμησε;

 

Ο "Επαναστατημένος άνθρωπος" είχε ευθύς εξαρχής τεράστιο αντίκτυπο, προκάλεσε όμως και πολλές αντιδράσεις από διάφορες πλευρές: κομουνιστές, σουρεαλιστές, υπαρξιστές, χριστιανούς...

 

Οι σύγχρονοι του Καμύ δεν ήταν αρκετά ώριμοι για να παραδεχτούν αλήθειες που επιβλήθηκαν τα κατοπινά χρόνια, καθιστώντας τον "Επαναστατημένο άνθρωπο" έργο επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε.

 

"...Το επαναστατικό πνεύμα στην Ευρώπη μπορεί επίσης, για πρώτη και τελευταία φορά, να στοχαστεί πάνω στις αρχές του, ν' αναρωτηθεί ποια παρέκκλιση το οδηγεί στον χαμό της τρομοκρατίας και του πολέμου, και να ξαναβρεί, μαζί με τις αιτίες της εξέγερσής του, την πίστη του σε τούτες τις αρχές"

"Ένα από τα σπουδαιότερα μανιφέστα ανθρωπισμού" ("The Times")

 

Το βιβλίο του Αλμπέρ Καμύ με τίτλο “Ο επαναστατημένος άνθρωπος” κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Μαύρο φυλαχτό - Βαγγέλης Μπέκας: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 10:12
Μια ηρωική εποχή επέλεξε να αναβιώσει στο νέο του βιβλίο ο Βαγγέλης Μπέκας. Μια εποχή, ταυτισμένη με την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού και παράλληλα με τον αγώνα των Ελλήνων για την παλιγγενεσία και ταυτόχρονα την ανάκτηση της αξιοπρέπειας και της ελευθερίας. Η ενδελεχής ιστορική έρευνα που έχει κάνει ο συγγραφέας παίζει ένα σπουδαίο ρόλο στην ολοκλήρωση αυτού του έργου και η συγκινητική κινηματογραφική της αποτύπωση μετατρέπει το βιβλίο σε μια κιβωτό καταγραφής της ιστορικής μνήμης που περιστρέφεται γύρω από την ηγετική φυσιογνωμία του βιβλίου, τον Μάρκο και όλους εκείνους τους ήρωες που δορυφορικά κινούνται γύρω του, όπως είναι ο Τζαβέλλας, η μάνα, η Ρίνα, η Δέσπω, η Ελένη κ.ά..
Μετά φόβου - Ελένη Πριοβόλου: Κριτική βιβλίου
24.01.2017 11:44
«Συχνά είναι πιο ασφαλές να είσαι αλυσοδεμένος από το να είσαι ελεύθερος», έγραφε, πριν από κάμποσα χρόνια, ο Κάφκα και η Ελένη Πριοβόλου, στο βιβλίο της «Μετά φόβου» υπογράφει μια ελεγεία για το φόβο της ελευθερίας, για την υποταγή των ονείρων και την εκδίκησή τους, για τις αυταπάτες και τις ψευδαισθήσεις που ποδηγετούν τη ζωή των ανθρώπων και κυρίως την προσωπική, οικογενειακή και κοινωνική τους ελευθερία.
33 Στροφές - Canek Sánchez Guevara: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 10:23
Με μια ευρηματική ιδέα ο Κανέκ Σάντσεζ Γκεβάρα διεισδύει στην Ιστορία μιας χώρας που πίστεψε στην ιδέα της επανάστασης και την πραγμάτωσε πριν από κάμποσα χρόνια, περιγράφοντας την τωρινή ζωή των κατοίκων της, την αίσθηση της απογοήτευσης μιας γενιάς και την ελπίδα της να ξεφύγει από τη ρουτίνα μιας χώρας που είδε τις προσδοκίες τα να γκρεμίζονται.
Ο Ελύτης στην Ευρώπη - Paola-Minucci, Χρήστος Μπιντούδης (επιμέλεια): Κριτική βιβλίου
19.12.2016 10:37
«Ο Ελύτης στην Ευρώπη». Πρόκειται για έναν μικρό τόμο που περιλαμβάνει σε επιμέλεια της Paola Maria Minucci και του Χρήστου Μπιντούδη τα Πρακτικά του οµώνυµου Συνεδρίου, που έγινε στο πανεπιστήμιο της Ρώµης το 2006 με αφορμή την συμπλήρωση τότε των δέκα χρόνων από τον θάνατο του Οδυσσέα Ελύτη.
Ο κόσμος ο μικρός ό μέγας! - Οδυσσέας Ελύτης: Κριτική βιβλίου
28.11.2016 10:07
Με την αφορμή της συμπλήρωσης των είκοσι χρόνων από τον θάνατο του νομπελίστα ποιητή κυκλοφόρησε από τις εκδ. Ίκαρος μια ποιητική ανθολογία με αποσπάσματα τόσο από το ποιητικό του έργο όσο και από το πεζογραφικό. Στο πρώτο μέρος του καλαίσθητου αυτού τόμου τα αποσπάσματα είναι στην ελληνική γλώσσα και ακολουθούν αμέσως μεταφρασμένα στην αγγλική, γαλλική, ιταλική και ισπανική γλώσσα.
Ο Τσάρος της αγάπης και της τέκνο - Άντονυ Μάρρα: Κριτική βιβλίου
03.11.2016 10:45
Μετά το εξαιρετικό πρώτο του βιβλίο, τον «Αστερισμό ζωτικών φαινομένων», ένα συγκλονιστικό έργο - που γνώρισε τον έπαινο κριτικών και αναγνωστών παγκοσμίως - για τις βάναυσες πρακτικές που στοχεύουν στην αποδυνάμωση της κοινωνικής ηθικής και τις αξίες που προσπαθούν να επιβιώσουν, ενώ πνίγονται στο αίμα μιας διαστρεβλωμένης Ιστορίας, ο Άντονυ Μάρρα επιστρέφει με το εμβληματικό «Ο τσάρος της αγάπης και της τέκνο», για να επιβεβαιώσει τη συγγραφική του δεινότητα και ταυτόχρονα να δικαιώσει όλους όσοι πίστεψαν από την αρχή, πως πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους πεζογράφους της αμερικανικής λογοτεχνίας.
Έχων σώας τας φρένας και άλλες τρελές ιστορίες - Αργύρης Χιόνης: Κριτική βιβλίου
26.10.2016 13:54
«Έχων σώας τα φρένας & άλλες ιστορίες» τιτλοφορείται η συλλογή εννέα διηγημάτων του Αργύρη Χιόνη που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κίχλη με επιμέλεια και με κατατοπιστικό επίμετρο της Γιώτας Κριτσέλη και σχέδια της Εύης Τσακνιά.
Αστερισμός ζωτικών φαινομένων - Άντονυ Μάρα: Κριτική βιβλίου
04.10.2016 13:51
Με το πρώτο του βιβλίο ο Άντονυ Μάρα υπογράφει ένα συγκλονιστικό έργο για τη βαρβαρότητα και τον πόλεμο, τις βάναυσες πρακτικές που στοχεύουν στην μοιραία αποδυνάμωση της ηθικής μιας κοινωνίας, τις αξίες που αντιστέκονται πνιγμένες στο αίμα μιας διαστρεβλωμένης Ιστορίας. Ο νεαρός Αμερικανός συγγραφέας στήνει το μυθοπλαστικό του σύμπαν στην Τσετσενία και στους πολέμους που τη ρήμαξαν για να εντοπίσει εκεί τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος επιβιώνει ηθικά, πολιτισμικά και κυρίως συναισθηματικά, όταν η ζωή τον παγιδεύσει στη δίνη μιας δεινής μοίρας.