Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

Το εικαστικό είδος της performance:Από τον Κώστα Ευαγγελάτο

Το εικαστικό είδος της performance:Από τον Κώστα Ευαγγελάτο

Με βάση τη θεωρητική και πρακτική σχέση της Ζωής με την Τέχνη και το αισθητικό αίτημα για ταύτισή τους, η εικαστική παράσταση-performance είναι μια νέα εικαστική μορφή που επιτυγχάνει την ταύτιση αυτή...

Το αισθητικό αποτέλεσμα είναι βέβαια «στιγμιαίο» αφού υπάρχει όσο διαρκεί η εικαστική παράσταση . Μόνο η φωτογραφική μηχανή, η βιντεοκάμερα και η κινηματογραφία δίνουν την δυνατότητα για καταγραφή της δράσης και για διάσωση των εικαστικών εικόνων της performance.
H performance, λοιπόν είναι μια παράσταση με συγκεκριμένο, ή αφηρημένο θέμα, που κάθε εκφραστική της δράση συντελείται ή καθοδηγείται από τον καλλιτέχνη – δημιουργό της. Κύριο χαρακτηριστικό της, δηλαδή, είναι η δράση μέσω της προέκτασης των εικαστικών εκφραστικών μέσων στο χώρο.
Οι εικαστικοί performers με την ευρύτερη έννοια του τίτλου εμφανίζονται απ\' τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Οι Ρώσοι της avant-garde, ο κορυφαίος ποιητής Μαγιακόφσκι, οι φουτουριστές με τον Μαρινέττι, το δυναμικό αντιεξουσιαστικό κίνημα του «Ντανταϊσμού», με τις ανατρεπτικές και ριζοσπαστικές τάσεις τους έδωσαν τις θεωρητικές αναφορές, αλλά και τις πρακτικές εφαρμογές των νέων εκφραστικών μέσων. Όταν ο Hugo Ball, o Hans Richter, o Tristan Tzara, o Hans Arp και άλλοι σημαντικοί καλλιτέχνες συνέλαβαν την ιδέα για μια παράσταση τύπου «καμπαρέ», με τραγούδια, απαγγελίες κειμένων, εκθέσεις έργων και διάφορα νούμερα, σε δωμάτιο που νοίκιασαν στη Ζυρίχη, ίδρυσαν κατά τη γνώμη μου το πρώτο Performance Center στην ιστορία. Κατόπιν η κυκλοφορία του φυλλαδίου Cabaret Voltaire, η διάδοση των «ντανταϊστικών» κειμένων και η ίδρυση της γκαλερί Dada συνέτειναν στην εξάπλωση του κινήματος. Το Dada δεν ήταν ένα απλό καλλιτεχνικό κίνημα, αλλά ένα κίνημα γενικότερης κοινωνικής αναθεώρησης και διαμαρτυρίας. Στόχος, βέβαια, δεν ήταν μόνο η θετική διατύπωση τάσεων με σκοπό τον σκανδαλισμό της αστικής τάξης, αλλά και η θεωρητική παραδοχή ακόμη και της καταστροφής σαν είδος δημιουργίας.
Στην περίοδο της δεκαετίας του 1980 οι περιπτώσεις performance στην Ελλάδα, σε αντίθεση με τα κέντρα κουλτούρας του εξωτερικού, είναι μάλλον ελάχιστες. Παράλληλα, πολλοί καλλιτέχνες στρέφονται στη διαμόρφωση «περιβαλλόντων». Τα ζωντανά έργα και γενικά οι εικαστικές παραστάσεις ήταν ξένα, στην φτωχή, σε σχέση με άλλους τόπους, εικαστική παράδοση της σύγχρονης Ελλάδας και οι αφορμές δημιουργίας τέτοιων συμβάντων καθώς και οι πιθανότητες αποδοχής ήταν μηδαμινές. Η αναζωπύρωση του φαινομένου έγινε στη δεκαετία του 1990. Μέχρι σήμερα έχουν συμβεί πολλές, ποικίλες, αμφιλεγόμενες και αδιάφορες αρκετές φορές performance, σε συνδυασμό με video-art και πολυμέσα.
Η δική μου περίπτωση στον χώρο των performance από τις νεανικές απόπειρες του 1978 μέχρι σήμερα, με το έντονο ενδιαφέρον που προξένησαν και εδώ αλλά και στην πρώτη ακτιβιστική φάση τους στη Νέα Υόρκη το 1984-85, ώθησαν πολλούς καλλιτέχνες και φιλότεχνους προς το «νέο» είδος, ενώ αρκετές γκαλερί με πρωτοπόρο τη gallery DADA  και το ART STUDIO EST ενίσχυσαν το είδος.
Βέβαια, το θεωρητικό υπόβαθρο βασίζεται σε ταυτόσημες απόψεις, αλλά τα έργα  μου έχουν έντονο και ενίοτε ακραίο νεορομαντικό χαρακτήρα, χωρίς όμως να αποφεύγω τη δύναμη της ρεαλιστικής αποκρυστάλλωσης τους. Η προσπάθειά μου τείνει στο να προξενήσει το έργο , αισθητική συγκίνηση, με εννοιακό πλέγμα και λιτά εκφραστικά μέσα. Πιστεύω ότι οι μεγαλοστομίες και τα «εφέ» μας έχουν κουράσει, από οποιονδήποτε τομέα της τέχνης και της τεχνικής και  αν προέρχονται…

Info: Ο Κώστας Ευαγγελάτος είναι καλλιτέχνης και ποιητής. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ζωγραφική και αισθητική θεωρία της σύγχρονης τέχνης στο Μανχάταν. Διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής στη Gallery DADA στην Αθήνα, και ίδρυσε την ομάδα τέχνης ART STUDIO "EST". Παράλληλα με τη ζωγραφική, έχει εργαστεί στους τομείς της Performance, Body Art, Happening και Mail ART. Έχει παρουσιάσει τμήματα από έργα του σε ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις και διεθνείς καλλιτεχνικές συναντήσεις. Έχουν εκδοθεί επίσης βιβλία του, αισθητικά δοκίμια, ποιήματα , λιθογραφικά έργα κλπ.
 

Σχετικές ειδήσεις
Όψεις της Ρουμανίας του Σήμερα στην Ελευσίνα
21.09.2016 17:14
Μια εξαιρετική ευκαιρία να επισκεφτεί κανείς την Ελευσίνα αποτελεί η έκθεση Γεωγραφικά Πλάτη | Ανθρώπινοι Ορίζοντες [Latitudes | Humanscapes], που διοργανώνεται από τον θεσμό «Ελευσίνα 2021 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης - Υποψήφια Πόλη» σε συνεργασία με το «Φεστιβάλ Αισχυλείων 2016» σε επιμέλεια του Δρ Κώστα Πράπογλου.
Αλέξης Βερούκας: Καλλιτέχνες αναλώσιμοι ή Τέχνη της ανακύκλωσης - Η περίπτωση CREMONINI / DOIG
22.08.2016 16:51
Με τις φροντίδες για την έκθεση έργων του Λεονάρντο Κρεμονίνι από ελληνικές συλλογές στο ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΥΔΡΑΣ, βλέποντας ξανά μετά από αρκετό καιρό πίνακες που είχαν στοιχειώσει την καλλιτεχνική εξέλιξη της νεότητας πολλών από τους Έλληνες συναδέλφους μου, σκέφτομαι:
Σίμων Συλαΐδης: Η τέχνη της Καλλιγραφίας σε αρμονία με τη Φύση
22.07.2016 16:33
Η καλλιγραφία είναι και εικόνα και γράμματα. Θεωρείται το απόλυτο είδος τέχνης. Ο τρόπος με τον οποίο παίρνεις έναν απλό χαρακτήρα και τον μεταμορφώνεις, δίνοντάς του ένα τελείως διαφορετικό πρόσωπο σε κάθε μία πινελιά, το κάνει να φαίνεται σα να μην υπάρχουν όρια στη δημιουργία. To «Urban Calligraphy» είναι η καλλιγραφία που βρίσκεται στο αστικό περιβάλλον. Είναι η καλλιγραφία που δεν παραμένει μόνο σε μία κόλλα χαρτί αλλά αυτή που μπορεί να διαφύγει σε κάποιο μεγαλύτερο καμβά.
Steven C. Harvey: Ανταποκρίσεις από το βρώμικο εργοτάξιο του νέου Πύργου της Βαβέλ
11.03.2016 14:53
Το 1963 ο συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας J. G. Ballard υποστήριζε ότι «Οι κόσμοι των ονείρων, τα συνθετικά τοπία και η πλαστικότητα των μορφών που είχαν επινοηθεί από τους συγγραφείς φαντασίας είναι μορφολογικά ισοδύναμα του εσωτερικού κόσμου της ψυχής».
Μαργαρίτα Μυρογιάννη: Η παλίνδρομη αρμονία των αντιθέτων
04.03.2016 16:11
«Οι απλοί ποιητές είναι τόσο ξεμωραμένοι όσο κι οι απλοί μεθύστακες, που ζουν σε μια συνεχή ομίχλη, χωρίς να βλέπουν ή να κρίνουν τίποτα καθαρά. Ένας άνθρωπος θα πρέπει να είναι σπουδασμένος σε μερικές επιστήμες και να έχει ως ένα βαθμό μαθηματικό κεφάλι για να είναι ένας ολοκληρωμένος ποιητής…»