Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016
Ο άρχοντας των μυγών - Γουίλιαμ Γκόλντινγκ: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Δευτέρα, 25 Ιουλίου 2016 10:20
Ο άρχοντας των μυγών - Γουίλιαμ Γκόλντινγκ: Κριτική βιβλίου

Ένα από τα πιο διαχρονικά μυθιστορήματα αγγλικής λογοτεχνίας, ένα βιβλίο σημείο αναφοράς για μικρούς και μεγάλους, ένα βιβλίο σημερινό, επίκαιρο, καθόλου φανταστικό αλλά πολύ πραγματικό. Πόσο όμως συγκλονιστικό και πόσο σκληρό είναι να ζει κανείς σε μία κοινωνία που οι κανόνες και οι νόμοι κλίνουν προς το χάος και την πλήρη αναρχία; Πόσο άπληστο, κακεντρεχές και αχάριστο ζώον είναι ο άνθρωπος και πως γίνεται μόνον σε αυτόν να οφείλονται όλα τα κακώς κείμενα αυτού του κόσμου; Αυτό που ο συγγραφέας κατορθώνει είναι να μας θυμίζει την απίστευτη και αδιάκοπη ροπή προς την βαναυσότητα ενώ βυθίζεται η καλοσύνη και η αγαθότητα. Στην ιστορία αυτή δεν πρωταγωνιστούν ενήλικες, δεν βρίσκονται σε πρώτο πλάνο κάποιοι άνθρωποι με ολοκληρωμένη προσωπικότητα αλλά παιδιά που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα τους, ζυμώνονται μέσα τους και χτίζουν το μέλλον τους. Παιδιά που θα επιθυμούσαμε να είναι αγνά, αμόλυντα και μακριά από εγγενείς δυσλειτουργίες της ενήλικης ψυχής, παιδιά που ο αναγνώστης μπορεί να ονειρεύεται και να αφήνεται να πιστέψει πως με την αθωότητά τους μπορούν και καταφέρνουν να ξεχωρίσουν από την αγριότητα και την αντιπαλότητα που επιδεικνύουν οι "μεγάλοι". Πόσο μάταια και ουτοπικά είναι όλα αυτά κατά τον Γκόλντινγκ, πόσο φαύλες συμπεριφορές και κακοήθεις ενέργειες θα εκτυλιχθούν στο νησί και θα αποδείξουν το ακριβώς αντίθετο προς έκπληξη όλων;

 

Όλοι μας θυμόμαστε τις όμορφες ιστορίες που ναι μεν παρουσιάζουν έναν κόσμο όχι αγγελικά πλασμένο αλλά τουλάχιστον αφήνουν το παιδί ανέγγιχτο από τις αθλιότητες των θεωρητικά σοφών. Ιστορίες όπως ο Μόγλης, ο Όλιβερ Τουίστ ή ακόμα και το νησί των θησαυρών του Στήβενσον παρουσιάζουν το παιδί να διδάσκει με την καλόκαρδη ματιά του και την αγνότητά του και να μένει ανέγγιχτο και ανέπαφο από μίση και συγκρούσεις παρά μόνο στα πλαίσια του παιχνιδιού. Εδώ ο Γκόλντινγκ πρωτοτυπεί καθώς επικεντρώνει το ενδιαφέρον του στο παιδί-εγκληματία, στο παιδί που βρίσκεται μόνο του ενώπιον άλλων παιδιών σε ένα νησί και αποφασίζει μακριά από τα βλέμματα των ενηλίκων για το μέλλον του δίχως παρεμβάσεις και παρεμβολές, είναι το ίδιο το παιδί ρυθμιστής και άρχοντας. Εδώ όμως ο κανόνας της επιβίωσης έρχεται να χτυπήσει πρόωρα την πόρτα της ενήλικης ζωής και να αφαιρέσει μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα κάθε διάθεση συνεργασίας και αλληλεγγύης, κάθε έννοια παιδικότητας και κάθε πνεύμα ομαδικότητας. Εδώ θα εκτυλιχθούν σκηνές απρόσμενης βαρβαρότητας, θα καταγραφούν δολοφονίες και εγκλήματα, παρατυπίες και εκτροχιασμοί από τον αρχικό στόχο της επίλυσης προβλημάτων μέσω της δημοκρατικότητας. Καμία αίσθηση δικαιοσύνης δεν θα επικρατεί σε λίγο, κανένας νόμος δεν θα είναι σε ισχύ και οι μικρές ομάδες που θα δημιουργηθούν θα αναμειχθούν σε έναν πόλεμο δίχως αύριο για την επικράτηση των ισχυροτέρων με τίμημα που δεν μετράται.

 

Η ζωή στο νησί είναι δύσκολη, απαιτεί από τα παιδιά-ναυαγούς προσήλωση στον στόχο που είναι η προσοχή των άγριων θηρίων, ένας κίνδυνος αόρατος αλλά που παραμονεύει και οφείλουν να τον αντιμετωπίσουν. Όταν όμως το άγριο θηρίο πιάνεται και δολοφονείται με ανελέητο τρόπο από τους μέχρι πριν λίγο διστακτικούς μικρούς ήρωες τότε όλα αλλάζουν, όλα μεταμορφώνονται μέσα τους και είναι πλέον πεπεισμένα πως έχουν και αυτά την δύναμη της εξουσίας των μεγάλων. Μία εξουσία που θα ασκήσουν χωρίς κανέναν έλεγχο και οίκτο! Ο εχθρός πλέον έχει εξολοθρευτεί και το μόνο που μένει είναι ή να βρουν τον επόμενο ή να αλληλοβοηθηθούν για να μπορέσουν να αποδράσουν σώοι και αβλαβείς ανάβοντας φωτιές, προκαλώντας την προσοχή περαστικών καραβιών, κινώντας γη και ουρανό για να μείνουν όλοι ασφαλείς από κακοδαιμονίες και κακοτοπιές. Και όμως το μικρόβιο του αλληλοσπαραγμού έχει ήδη ανάψει και το σπίρτο αρχίζει να καίει πολύ έντονα κάθε έννοια συνεννόησης και αλληλοσεβασμού που μέχρι πριν ίσχυε. Κάθε μέρα που περνάει στο νησί είναι και ένα βήμα προς την εξαφάνιση των μέχρι πρότινος φυσιολογικών συνθηκών και ορθολογισμού, τα παιδιά δεν είναι πια παιδιά και η ύπαρξή τους είναι επισφαλής. Ο Γκόλντινγκ δεν ωραιοποιεί καταστάσεις, σπέρνει τον διχασμό, προκαλεί αναταραχές και πόλεμο, ρίχνει βέλη δηλητηριώδη προς κάθε πλευρά και οι ρήξεις δεν αργούν να έρθουν. Αλληλοεξοντώσεις, προπηλακισμοί, απειλές, οι τριγμοί ανάμεσα σε μικρούς και μεγάλους - όλα τους παιδιά διάφορων ηλικιών - φτάνουν στο σημείο ο εχθρός να είναι οι ίδιοι και το θηρίο που κάποτε κυνηγούσαν να σκοτώσουν να είναι εκεί ενώπιόν τους θυμίζοντάς τους πως κινδυνεύουν από την ίδια τους την υπόσταση ενώ εκείνο τους κοιτά δολοφονημένο και πλέον άκακο. Ο συγγραφέας αναφέρει χαρακτηριστικά: "Δέχονταν τις απολαύσεις του πρωινού, τον αστραφτερό ήλιο, το κυμάτισμα της θάλασσας και τον ευωδιαστό αέρα, όπως στο ξέγνοιαστο παρελθόν τους, όταν η ζωή ήταν γεμάτη, όταν η ελπίδα δεν χρειαζόταν και έτσι την ξεχνούσαν".

 

Τελικά η σωτηρία είναι ένα τετράδιο γραμμένο με μαύρα γράμματα και όταν έρχεται η ώρα να καθαριστεί είναι πια πολύ αργά για δάκρυα. "Ο Ραλφ θρηνούσε για το τέλος της αθωότητας, το σκοτάδι της ανθρώπινης καρδιάς και την πτώση μέσα από τον αέρα του πιστού, σοφού του φίλου που τον έλεγαν Πίγκυ" θα μας πει στο τέλος του βιβλίου ο Γκόλντινγκ αφήνοντας μία πικρή γεύση για το μέλλον μίας κοινωνίας που βρέθηκε ανίκανη να σώσει το ίδιο της το μέλλον, τα παιδιά της.

 

"Το δύσκολο του να είσαι αρχηγός είναι ότι πρέπει να σκέφτεσαι, να είσαι σοφός. Κι επειδή οι ευκαιρίες γλιστρούν και χάνονται τόσο εύκολα, πρέπει να παίρνεις τις αποφάσεις σου χωρίς το παραμικρό χασομέρι. Αυτό σε κάνει να σκέφτεσαι͘  γιατί η σκέψη είναι πολύτιμο πράγμα, που φέρνει αποτελέσματα..."


Το βιβλίο του Γουίλιαμ Γκόλντινγκ, με τίτλο " Ο άρχοντας των μυγών", κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη

Εκτύπωση
Περισσότερα
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.
Μια ματιά στον κόσμο της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ - Αλέξανδρος Κεφαλάς: Κριτική βιβλίου
07.11.2016 10:31
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να βλέπουν το φως της δημοσιότητας τέτοιου είδους βιβλία, τα οποία εντρυφούν συνοπτικά μεν, ουσιωδώς δε σε προσωπικότητες που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία της λογοτεχνίας. Αυτό εδώ το μικρό εγχειρίδιο είναι αφιερωμένο στη ζωή της Βρετανίδας Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, την οποία λίγοι γνωρίζουν και ακόμα λιγότεροι έχουν διαβάσει.
Η πτώση και άλλες ιστορίες - Friedrich Dϋrrenmatt: Κριτική βιβλίου
25.10.2016 10:13
Η ανθρώπινη ιστορία χρειάζεται πολύ μελάνι για να γραφτεί και ίσως αυτό να μην είναι αρκετό. Χωρίς αμφιβολία, αυτή η ιστορία που ονομάζεται άνθρωπος, αυτό το μέγα ανεξάντλητο κεφάλαιο και τα συν αυτώ έχει τόσες εκδοχές, τόσες όψεις και τόσα τρωτά σημεία που κάθε συγγραφέας κομίζει την δική του οπτική γωνία με οδηγό τα βιώματά του και τα αναγνώσματά του.
Το βιβλίο των φανταστικών όντων - Χόρχε Λούις Μπόρχες: Κριτική βιβλίου
11.10.2016 09:59
Φανταστικά όντα στοιχειώνουν από γεννήσεως του κόσμου τις ανθρώπινες ζωές γιατί ο άνθρωπος μπροστά στη δύναμη της φύσης και στο μεγαλείο της έχει ανάγκη να εκφράσει τις φοβίες του, τις απορίες του, τις σκέψεις του με τρόπο πολλές φορές παράλογο, μεταφυσικό και υπερβολικό.
Ρομάντσο και άλλα πεζά - Μαρία Πολυδούρη: Κριτική βιβλίου
26.09.2016 10:20
"Όσο πιο πολύ αγαπάμε και τόσο πιο πολύ άσκυφτοι γινόμαστε. Όσο πιο αληθινά αγαπάμε τόσο πιο ωραία υποφέρουμε" θα γράψει σε ύφος μελαγχολικό και ποιητικό η Μαρία Πολυδούρη προς τον ποιητή Φίλιππο Κλεωνά.
Άρτουρ Σοπενχάουερ - Peter B. Lewis: Κριτική βιβλίου
16.09.2016 16:18
Είναι ελπιδοφόρο το γεγονός πως ολοένα και περισσότερο τα βιβλία φιλοσοφίας αποτελούν πόλο έλξης και πεδίο ανακάλυψης για πολλούς αναγνώστες που αναζητούν δρόμους διαφυγής και διεξόδους μέσω αυτών.
Ο Άποικος της Μάλατα - Τζόζεφ Κόνραντ: Κριτική βιβλίου
12.09.2016 10:10
Αν μπορούσε κάποιος να αποδώσει ζωγραφικά τα έργα του Κόνραντ και κυρίως το παρόν, το οποίο είναι άμεσα συνυφασμένο με την ίδια την πολυτάραχη του ζωή του Κόνραντ λόγω των διαφόρων ταξιδιών του, σίγουρα θα επέλεγε έναν πίνακα του επίσης πολυταξιδεμένου Γκωγκέν.
Τρόποι να γυρίζεις σπίτι - Alejandro Zambra: Κριτική βιβλίου
08.09.2016 10:27
"Πάντα πίστευα πως δεν είχα αληθινές αναμνήσεις απ'τα παιδικά μου χρόνια͘ πως η ιστορία μου χωράει σε λίγες γραμμές͘ ίσως και σε μία σελίδα με μεγάλα γράμματα" αναφέρει κάπου ο Χιλιανός συγγραφέας Alejandro Zambra.