Τετάρτη, 7 Δεκεμβρίου 2016
«Γκιακ»: Μνήμες πολέμου και ένας αγώνας εξιλέωσης
Δημοσίευση: Τρίτη, 21 Ιουνίου 2016 17:15
«Γκιακ»: Μνήμες πολέμου και ένας αγώνας εξιλέωσης

Γκιακ. Αρβανίτικη λέξη, βαριά και τραχιά, τόσο στην προφορά όσο και στο νόημα που περικλείει. Είναι πρωτίστως το αίμα το συγγενικό, το κοινό, που ενώνει τους ανθρώπους. Είναι ακόμα το αίμα που χωρίζει, που κάνει τους ανθρώπους εχθρούς: αυτό που χύνεται από φόνο για λόγους εκδίκησης, για λόγους τιμής, για έναν άγραφο νόμο που συνεχίζεται και διαιωνίζεται.

 

Η παράσταση βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του συγγραφέα Δημοσθένη Παπαμάρκου, ο οποίος εξέδωσε το πρώτο του μυθιστόρημα σε ηλικία μόλις 15 ετών ενώ κέρδισε και το βραβείο Νεανικός Ικαρομένιππος. Πρόκειται για μια συλλογή διηγημάτων με κεντρικό άξονα τις προσωπικές αφηγήσεις αρβανιτών στρατιωτών που επέστρεψαν από τη μικρασιατική εκστρατεία. Ξεχωριστό χαρακτηριστικό τους η γλώσσα, στην οποία ενυπάρχουν πολλά στοιχεία της αρβανίτικης ιδιολέκτου.  

 

Οι ήρωες παρουσιάζονται αθώοι, απλοϊκοί, όπως όλοι οι «συνηθισμένοι» άνθρωποι στην καθημερινότητα της εποχής. Όταν τα στόματα ανοίγουν και η αποκρουστική βία αρχίζει να ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια των θεατών, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς την τραγική μετάλλαξη που έχει μεσολαβήσει. Η κοινωνία διστάζει, φοβάται ή και αρνείται να τους δεχτεί ξανά πίσω παρ’ όλο που και οι ίδιοι δεν ήταν παρά πιόνια σε έναν ακατανόητο γι’ αυτούς πόλεμο και μια πορεία που δεν επέλεξαν καν. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά μέσα στο κείμενο «τώρα γίναμε όλοι διαόλοι και σκιάζουμε και τα δαιμόνια». Ο κόσμος όμως πάντα έτσι λειτουργεί: οτιδήποτε αηδιαστικό δεν τον ενοχλεί, αρκεί να το κάνει άλλος και να μην το βλέπει. Έτσι κι εκείνοι, ψυχικά τραυματισμένοι, ένοχοι και θύτες πια, αγωνίζονται για μια κάθαρση μέσα από τη λυτρωτική εξομολόγηση των πράξεών τους σε πρώτο πρόσωπο απευθυνόμενοι πάντα σε κάποιον που βρίσκεται απέναντί τους.

 

Η σκηνοθετική ματιά του Θανάση Δόβρη καθοδηγεί δυναμικά τους τέσσερις ταλαντούχους πρωταγωνιστές μεταφέροντας εύστοχα και ρεαλιστικά τα γεγονότα από το χαρτί στο θεατρικό σανίδι δια μέσου του λόγου. Όλα συμβαίνουν σε έναν σκηνικό χώρο που μοιάζει με σκαμμένο λάκκο γεμάτο κόκαλα - σύμβολο κατεξοχήν συνυφασμένο με τον θάνατο αλλά και την ψυχική απογύμνωση σε μεταφορικό επίπεδο. Ατμοσφαιρική η σκηνή στο τουρκικό χαμάμ με τη συνοδεία Ορθόδοξης ψαλμωδίας, ενώ η παράλληλη περιγραφή της εκδρομής και της επίθεσης αλλάζει για λίγο το αφηγηματικό μοτίβο.

 

Ο αεικίνητος Στέλιος Ιακωβίδης, γεμάτος ενέργεια αλλά με σταθερές κι ελεγχόμενες κινήσεις, αλωνίζει κάθε πόντο του σκηνικού χώρου με τρέλα και αγριάδα στο βλέμμα. Αλληλεπιδρά με το κοινό, ενώ επωμίζεται και το απαραίτητο κωμικό στοιχείο αποφόρτισης. Ο λόγος του είναι γρήγορος και καθαρός. Όμορφη η περιγραφή κι έκδηλος ο τρόμος του στη συνάντηση με τον δαίμονα που προκαλεί χαμόγελο μπλεγμένο με λύπη.

 

Ο Σωτήρης Τσακομίδης είναι μια καλοκάγαθη μορφή που διαθέτει ήπια φυσικότητα και χρωματίζει με συναίσθημα τη φωνή του σε κάθε φράση, ιδιαιτέρως στη μαρτυρία της σχέσης του με κάποιον συστρατιώτη.

 

Η αφήγηση της Εύης Σαουλίδου είναι έμμετρη και διαφέρει από τις υπόλοιπες. Στην «Παραλογή» της, μια συγκινητική αναμέτρηση της Λυγερής με τον Χάρο,  μας παραδίδει μια ποιητική, ορμητική απεικόνιση, ενώ δίνει ευδιάκριτη ένταση στη φωνή της κυρίως στο σημείο ανάστασης του άντρα της Λυγερής.

 

Ο Γρηγόρης Ποιμενίδης μας κοιτά κατάματα προσπαθώντας να μας κάνει κοινωνούς, να μας εντάξει στην ουσία της δικής του εξομολόγησης. Έτσι, περνά την οικειότητα ενός προσώπου που γνωρίζουμε, ενώ η αφήγησή του παραμένει ήρεμη ακόμα και στις πιο ανατριχιαστικές λεπτομέρειες. Μην μπορώντας να ξεφύγει από το ένστικτο του αίματος ακόμα και μετά τον γυρισμό, φεύγει για το Σικάγο όπου ακολουθεί την ίδια μοίρα χτυπώντας τα ζώα που προορίζονται για σφαγή.

 

Οι φωτισμοί του Λευτέρη Παυλόπουλου είναι ζωντανοί, κινούνται και ακολουθούν πρόσωπα και αντικείμενα δίνοντας εντονότερη πνοή στην αφήγηση.

 

Εξίσου ταιριαστή και η μουσική του Νίκου Ντούνα με τους σκληρούς και μελαγχολικούς ήχους της.

 

Φεύγοντας, ο θεατής παίρνει μαζί του την τελευταία εικόνα του έργου: καθώς τα φώτα σβήνουν αργά, χωρίς λέξεις, πλάσματα που δεν θυμίζουν σε τίποτα ανθρώπους κινούνται μέσα στο σκάμμα φέρνοντας στον νου θηρία που αλληλοσπαράσσονται.

 

 

Το «Γκιακ» για πρώτη φορά στη σκηνή σε σκηνοθεσία Θανάση Δόβρη

Εκτύπωση
Περισσότερα
«Για μια ανάσα»: Ελεύθερη πτώση σε μια Ευρώπη που ρημάζει
11.11.2016 17:10
Η Βρετανίδα συγγραφέας Ζίνι Χάρις τοποθετεί δύο γυναίκες στο επίκεντρο αυτού του απρόβλεπτου ταξιδιού. Σίγουρα χωρίς το έξυπνο και συχνά πικρό χιούμορ, η δυσοίωνη διαπίστωση για το μέλλον της ανθρωπότητας θα ήταν πολύ βαριά. Όσο η πλοκή προχωρά, τα μηνύματα έρχονται πιο συμπυκνωμένα, πιο ωμά και πιο κοντά στο σήμερα. Σε μια Ευρώπη που διαλύει τους τραπεζικούς κανόνες, ερημώνει τους δρόμους, μπερδεύει και κρατά μάτια και σύνορα κλειστά, ο καθένας από εμάς θα μπορούσε να γίνει ο ανώνυμος μετανάστης μέσα στη βάρκα που πασχίζει να φτάσει στη στεριά.
Φρόυντ και Χίτλερ: Μια υποθετική συνάντηση που ίσως άλλαζε την ιστορία
14.10.2016 17:07
Θα μπορούσατε να φανταστείτε τον Αδόλφο Χίτλερ, τον άνθρωπο που έγραψε τις μελανότερες σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας να ξεστομίζει τη λέξη «φόβος»; Να αγωνιά και να ικετεύει για μια πρόβλεψη σχετικά με τη δική του κλινική περίπτωση; Ο Γερμανός συγγραφέας Άρνολντ Μπέρνφελντ εμπνέεται το έργο του «Ο μικρός Χίτλερ» μπλέκοντας μυθοπλαστικά και βιογραφικά στοιχεία από τα παιδικά κι εφηβικά χρόνια του Χίτλερ και με αρκετή φαντασία φέρνει αντιμέτωπους στην αρένα - κυριολεκτικά και μεταφορικά - δύο «θηρία» της σύγχρονης ιστορίας, έναν κορυφαίο ψυχαναλυτή κι έναν κορυφαίο δικτάτορα.
«Φιλοκτήτης»: Όταν η ποίηση συναντά τον αρχαίο μύθο του Σοφοκλή
23.09.2016 17:52
Με αφορμή τον δραματικό μονόλογο του Γιάννη Ρίτσου «Φιλοκτήτης», βρέθηκα για δεύτερη φορά στο παραδοσιακό πλακιώτικο Βρυσάκι με την εσωτερική αυλή, τη σκαλιστή σκάλα και τις ξύλινες καρέκλες του να φυσούν ένα φθινοπωρινό αεράκι άλλης εποχής. Και πάλι σε έργο του σκηνοθέτη και ηθοποιού Ένκε Φεζολλάρι, που μετά τη Μπερνάρντα Άλμπα του επιστρέφει ερμηνεύοντας ένα υπέροχο και βαθύ κείμενο.
«Επτά επί Θήβας»: Όταν το πάθος για εξουσία νικά την αδελφική αγάπη
08.09.2016 13:43
Ο Ετεοκλής βρίσκεται μόνος στη σκηνή. Μοιάζει προβληματισμένος, σιωπηλός, φοβισμένος. Είναι όμως και ο περήφανος ηγέτης και υπερασπιστής της πόλης των Θηβών, την οποία οφείλει να προφυλάξει με κάθε κόστος από την επίθεση του αδελφού του Πολυνείκη που κινείται εναντίον της έχοντας συγκεντρώσει έξι ακόμη βασιλείς.
«Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη»: Μια ρεαλιστική απεικόνιση του πλατωνικού κειμένου σε πραγματικό χρόνο
22.07.2016 16:50
Στο θέατρο Βράχων το σκηνικό είναι λιτό, όπως υπήρξε και ολόκληρος ο βίος του Σωκράτη: μια καρέκλα και μια κλεψύδρα, μέσα από την οποία ο ήχος της σταγόνας συνοδεύει ως μοναδικό εφέ τον τελευταίο λόγο του φιλόσοφου, την περίφημη «Απολογία» του.
«Ξένοι»: Τρεις γενιές κι ένας αέναος φαύλος κύκλος
23.05.2016 15:01
Ξένοι. Μια λέξη κοφτή, καθημερινή, πολυχρησιμοποιημένη, που περικλείει μέσα της κάτι πολύ κοντινό και οικείο και ταυτόχρονα απόμακρο και απορριπτικό. Εννοιολογικά μπορεί να διαβαστεί σε τουλάχιστον τρία επίπεδα: ένας άνθρωπος άγνωστος, η απομόνωση μέσα στην κοινωνία ή το οικογενειακό περιβάλλον, η αποσύνδεση από τον πυρήνα της ύπαρξής μας.
«Όταν ξυπνήσουμε εμείς οι νεκροί»: Υπαρξιακές συγκρούσεις και απολογισμός της ζωής και της τέχνης
25.04.2016 15:45
Μπορεί ένας άνθρωπος νεκρός εσωτερικά να αναστηθεί μέσω του θανάτου; Αξίζει η τέλεια αφοσίωση σε κάτι - έστω υψηλό και ιδεατό - αν το τίμημα είναι μια ολόκληρη ζωή χαμένη; Και πού οδηγεί η επίπονη αναμέτρηση ενός καλλιτέχνη με την τέχνη του;
«Κατερίνα»: Μια καταβύθιση στο φως και το σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής
28.03.2016 14:57
Ένας αχινός είναι μέσα στην Κατερίνα και τ’ αγκάθια του δεν την αφήνουν να ησυχάσει. Ένας αχινός είναι μέσα στην Κατερίνα και δεν την αφήνει να χαρεί τα δώρα της ζωής. Είναι πολύ δύσκολο να ξεγυμνώνεις ψυχικά και συναισθηματικά δύο ιστορίες, μία δική σου και μία του πιο κοντινού και αγαπημένου σου ανθρώπου. Η αρχή τους περικλείει ένα τέλος: εκείνο που η ίδια η μητέρα του συγγραφέα πόθησε όσο τίποτα άλλο όσο ζούσε.