Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017
Ο κλεμμένος λευκός ελέφαντας & άλλα διηγήματα - Μαρκ Τουέιν: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Παρασκευή, 19 Δεκεμβρίου 2014 10:13
Ο κλεμμένος λευκός ελέφαντας & άλλα διηγήματα - Μαρκ Τουέιν: Κριτική βιβλίου

"Μερικές φορές αναρωτιέμαι αν τον κόσμο κυβερνούν κάποιοι έξυπνοι που μας δουλεύουν ή κάποιοι ηλίθιοι που μιλάνε σοβαρά" είπε ο βαθιά στοχαστικός Μαρκ Τουέιν για να περιγράψει τον κόσμο που τον περιέβαλε, έναν κόσμο βουτηγμένο στην ανοησία και την γραφικότητα.


Προφητικά ανακοίνωσε την μωρότητα που θα κυριαρχούσε στις επερχόμενες γενιές των απανταχού πολιτικών ανεξαρτήτου χώρας και ηπείρου, αλήθειες που μέχρι και σήμερα έχουν δυστυχώς ισχύ. Οι ιστορίες του που εμπεριέχονται σε αυτό το ολιγοσέλιδο βιβλίο που κατά τα άλλα είναι πλούσιο σε σημασιολογία και σαρδόνιο πνεύμα, είναι εμποτισμένες με ειρωνεία απέναντι στο επάγγελμα του δημοσιογράφου, του ντετέκτιβ , του πολιτικού. Το πρώτο εξάλλου, το οποίο ο ίδιος εξάσκησε χωρίς επιτυχία μιας και η ανάμειξή του με την τυπογραφία προκάλεσε την οικονομική του καταστροφή, είναι αυτό στο οποίο συγκεντρώνει τα περισσότερα βέλη του.


Ο Μαρκ Τουέιν, ο συγγραφέας του "Τομ Σώγιερ" και του "Οι περιπέτειες του Χακλμπέρι Φιν" εδώ δεν υπολείπεται νοημάτων και διδαγμάτων. Εισβάλλει στην φύση των ανθρώπων που θεωρούν πως έχουν την εξουσία του γράφειν, αυτών των υποτιθέμενων μάγων της είδησης που έχουν ως αποστολή τους την ακέραιη και σαφή διάδοση των γεγονότων χωρίς να μεροληπτούν. Όμως κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει και είναι πέρα για πέρα γνωστό πως με την πένα τους αντί να φροντίζουν για την ενημέρωση των πολιτών, αυτοί αναλώνονται σε ψευδεπίγραφες και ανεδαφικές πληροφορίες. Ποια είναι όμως η σχέση της αλήθειας με το ψέμα, της ευθύτητας με την παραπλάνηση και της μικροπρέπειας με την ανιδιοτέλεια; Ο Μαρκ Τουέιν κατακεραυνώνει αυτούς τους σαλτιμπάγκους που μόνιμα διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα προσφέροντας μόνο κατασκευασμένα εξιστορήματα αντί να υπηρετούν την κοινή γνώμη και το δημόσιο συμφέρον με τον έναν και μοναδικό τρόπο που δεν είναι άλλος από την ακριβή και καθαρή μετάδοση της πληροφορίας χωρίς την εξυπηρέτηση συμφερόντων και μακριά από αμοιβές και δωροδοκίες.


Στα διηγήματά του με την τέχνη του παραμυθά που μόνο εκείνος γνωρίζει να πλάθει με τα χέρια του, προκαλεί τον αναγνώστη, τον προβληματίζει, τον μετατρέπει σε κατήγορο με μέθοδο που δεν αφήνει περιθώρια για αμφιβολίες και δεύτερες σκέψεις. Ειρωνικός και καυστικός, επιτίθεται σφοδρά και με αμεσότητα λόγου στους θεσμούς της Αμερικής που χωλαίνει, αδυνατώντας να αντιληφθεί την διαφθορά, την σαθρότητα των αξιών και των εκάστοτε πολιτικών. Το κωμικό και χιουμοριστικό στοιχείο είναι αυτό που κυριαρχεί σε όλα τα διηγήματα και βέβαια εντάσσει σε αυτό και το στοιχείο της υπερβολής για να φουσκώσει εκούσια την συνεχή παρακμή ανθρώπων και νοοτροπιών. Όπως αναφέρει και στον πολύ εύστοχο πρόλογο ο Δημήτρης Ελευθεράκης: "Τα πρώτα του κείμενα είναι κυρίως δημοσιογραφικές καταγραφές, συχνά δραματοποιημένες και χιουμοριστικές, επίκαιρων γεγονότων, με το πέρασμα του στη μυθιστοριογραφία και το διήγημα ο Τουέιν αναζήτησε την έμπνευσή του στον κόσμο της φαντασίας αλλά και στις προσωπικές παιδικές του μνήμες από τη ζωή στην παραποτάμια πόλη Χάνιμπαλ του Μιζούρι". Πραγματικά, οι ιστορίες του έχουν μία παιδικότητα την ίδια στιγμή που έχουν και έναν ενήλικο και σοφό χαρακτήρα, συνδυάζοντας έτσι κάτι από τους μύθους του Αισώπου όταν κινείται σε αλληγορικά νοήματα για να κατακρίνει πρόσωπα και πράγματα.


Ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με ένα παιχνίδι που κινείται ανάμεσα στο λογικό και το παράλογο γιατί ο κόσμος είναι τέτοιος και ο συγγραφέας με τις μνήμες του νωπές από την παιδική ηλικία στην επαρχία του Μιζούρι χρησιμοποιεί με ευστροφία την αφήγηση για να καταφερθεί ενάντια όλων εκείνων που μικρός αδυνατούσε να κατανοήσει τις πράξεις και τα λόγια. Στο διήγημα "Η δημοσιογραφία στο Τεννεσσί" γράφει χαρακτηριστικά για τον ρόλο του δημοσιογράφου: "Η θεόπνευστη αποστολή της δημοσιογραφίας είναι να σκορπάει παντού τον σπόρο της αλήθειας, να ξεριζώνει το ψέμα, να μορφώνει, να εξευγενίζει, να αναβαθμίζει την ηθική και τη συμπεριφορά του κοινού, να κάνει όλους τους ανθρώπους πιο ενάρετους, πιο ευγενικούς, πιο καλόψυχους, από κάθε άποψη καλύτερους και ευσεβέστερους και ευτυχέστερους". Στη "Συνάντηση με έναν δημοσιογράφο" είναι που γελοιοποιεί εντελώς την ιδιότητα του ρεπόρτερ. Τελικά ο απλός πολίτης δεν είναι ένα θύμα των εξελίξεων καθώς προσπαθεί να ξετρυπώσει με βάση τις εκάστοτε προσλαμβάνουσές του και να εκμαιεύσει την εξακρίβωση της κάθε πληροφορίας που του σερβίρεται? Ο Μαρκ Τουέιν στο επίκεντρο της σημερινής κοινωνικής κρισιμότητας έχει βλέμμα και οξύ νου που ενοχλεί.


"Κλασσικό βιβλίο είναι αυτό που όλοι ήθελαν να γνωρίζουν, αλλά κανείς δεν κάθεται να το διαβάσει"


Το βιβλίο του Μαρκ Τουέιν, Ο κλεμμένος λευκός ελέφαντας & άλλα διηγήματα, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη


Εκτύπωση
Περισσότερα
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.
Μια ματιά στον κόσμο της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ - Αλέξανδρος Κεφαλάς: Κριτική βιβλίου
07.11.2016 10:31
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να βλέπουν το φως της δημοσιότητας τέτοιου είδους βιβλία, τα οποία εντρυφούν συνοπτικά μεν, ουσιωδώς δε σε προσωπικότητες που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία της λογοτεχνίας. Αυτό εδώ το μικρό εγχειρίδιο είναι αφιερωμένο στη ζωή της Βρετανίδας Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, την οποία λίγοι γνωρίζουν και ακόμα λιγότεροι έχουν διαβάσει.