Το Σάββατο 4 Ιουλίου, το “Mothers – A Song for Wartime” της Μάρτα Γκόρνιτσκα (Marta Górnicka) παρουσιάζεται στο Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου. Είκοσι μία γυναίκες από την Ουκρανία, τη Λευκορωσία και την Πολωνία, ηλικίας από 9 έως 71 ετών, συμμετέχουν σε αυτό το έργο που έρχεται να αναδείξει όσα ο πόλεμος αφήνει στα ανείπωτα. Στον γενικευμένο όλεθρο, όπου η προσωπική τραγωδία σβήνει, και η βαρβαρότητα του πολέμου φιμώνει τα θύματά του, αντιπαραβάλλεται ένα τραγούδι αλλιώτικο… μια συλλογική φωνή καταγγελίας.
Επί σκηνής θα δούμε τις ερμηνεύτριες – Katerina Aleinikova, Svitlana Berestovska, Vidana Blonska, Sasha Cherkas, Palina Dabravolskaja, Volha Kalakoltsava, Ewa Konstanciak, Liza Kozlova, Anastasiia Kulinich, Natalia Mazur, Kamila Michalska, Hanna Mykhailova, Valeriia Obodianska, Svitlana Onischak, Yuliia Ridna, Maria Robaszkiewicz, Polina Shkliar, Aleksandra Sroka, Kateryna Taran, Bohdana Zazhytska, Elena Zui-Voitekhovskaya – να λειτουργούν ως ένα συλλογικό σώμα που υπερβαίνει τις ατομικές αφηγήσεις. Εδώ θα ακούσουμε για τον ξεριζωμό, την απώλεια, αλλά και την επιβίωση, την ελπίδα, καθώς και τη διάθεση για αντίσταση.
Το σύνολο συγκροτούν προσφύγισσες από τη Μαριούπολη, το Κίεβο, το Ιρπίν και το Χάρκοβο, γυναίκες που υπέστησαν πολιτικές διώξεις, αλλά και γυναίκες που άνοιξαν τα σπίτια τους για να υποδεχθούν άλλες. Οι προσωπικές τους ιστορίες γίνονται το υλικό μιας παράστασης που μετατρέπει τη μαρτυρία σε χορωδιακή φωνή.
Η ίδια η Μάρτα Γκόρνιτσκα έχει εξηγήσει πως αφετηρία του έργου δεν ήταν μια καλλιτεχνική ιδέα, αλλά η ανάγκη της να βοηθήσει, να συμβάλει κάπως στην επούλωση του τραύματος που δημιούργησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Παρά την αρχική της αμηχανία για το πώς θα μπορούσε να το κάνει αυτό, μέσα από το Freedom Foundation γνώρισε μια ομάδα γυναικών, πολλές από τη Λευκορωσία, που είχαν βιώσει πολιτικές διώξεις, και άλλες από την Ουκρανία, που είχαν επιζήσει από τους βομβαρδισμούς.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
«Στην αρχή δεν ένιωθα σαν σκηνοθέτρια θεάτρου, ένιωθα περισσότερο σαν κοινωνική λειτουργός», λέει σε συνέντευξή της. «Δημιουργήσαμε μια χορωδία ως έναν τρόπο να συνδεθούμε, χρησιμοποιώντας το σώμα και τη φωνή ως εργαλεία συνάντησης και ενότητας».
Από αυτή τη συνάντηση γεννήθηκε το “Mothers – A Song for Wartime”, όπου μαρτυρίες μητέρων και παιδιών συνυπάρχουν με λαϊκά τραγούδια, παιδικές ρίμες, νανουρίσματα, ξόρκια και σύγχρονο πολιτικό λόγο, δημιουργώντας μια παράσταση που κινείται διαρκώς ανάμεσα στη μουσική και τη γλώσσα.
Η παράσταση ανοίγει με μια shchedrivka, ένα είδος παραδοσιακού ουκρανικού τραγουδιού που συνδέεται με την άνοιξη, την αναγέννηση και την ευχή για ζωή και ευημερία.
Ιδιαίτερη θέση στο έργο κατέχει και η ιστορία της Ναταλίας, μιας από τις γυναίκες της ομάδας, που έφυγε από την Ουκρανία παίρνοντας μαζί της μόνο ένα αντικείμενο: την μπαντούρα, που αποτελεί παραδοσιακό ουκρανικό μουσικό όργανο.
Στην παράσταση ακούγονται ακόμη έργα της Ουκρανής ποιήτριας Lesya Ukrainka, παιδικά τραγούδια και νανουρίσματα, τα οποία η χορωδία άλλοτε ψιθυρίζει, άλλοτε τραγουδά και άλλοτε μπλέκει με πολιτικές δηλώσεις.
Παρότι στην παράσταση ακούγονται ουκρανικά, λευκορωσικά, πολωνικά και αγγλικά, η πολυγλωσσία δεν απομακρύνει τον θεατή. Αντίθετα, αναδεικνύει τον κοινό πυρήνα των εμπειριών που μοιράζονται οι γυναίκες, αυτόν μιας Ανατολικής Ευρώπης βαθιά τραυματισμένης από τον πόλεμο, που εξακολουθεί να αναζητά έναν τρόπο να ακουστεί.
Και, φυσικά, αυτό ισχύει και για μια ευρύτερη γεωγραφία, όπως στην Παλαιστίνη, τον Λίβανο, το Ιράν και το Σουδάν, όπου οι γυναικείες φωνές συνεχίζουν να παλεύουν για να ακουστούν ενάντια στον “θόρυβο” του πολέμου, και την απελπιστική σιωπή του θανάτου.
Σε μια εποχή όπου η γλώσσα της βίας επιβάλλεται στα σώματά μας, το “Mothers – A Song for Wartime” αναζητά μια άλλη γλώσσα: εκείνη της συλλογικής φωνής. Μιας φωνής που θυμάται, πενθεί, αντιστέκεται και, τελικά, επιμένει να τραγουδά για τη ζωή.
Photo Credit: Bartek Warzecha
Πηγές: Mothers – A Song for Wartime: Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, Interview with Marta Gornicka | Festival d’Avignon, Mothers: A Song for Wartime – Marta Górnicka | culture.pl/en| This voice cannot be silenced (Maria Rößler) | theaterspektakel.ch
Δείτε περισσότερα για την παράσταση:
Mothers – A Song for Wartime, της Μάρτα Γκόρνιτσκα στο Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου