Το 49ο Φεστιβάλ Δράμας ολοκληρώθηκε αισίως, με τους πάντα εύθυμους τόνους και τις χαρούμενες συγκινήσεις του.
Στο σύνολό του προγράμματός του DISFF συναντήσαμε αρκετές ιστορίες για την ψυχική υγεία, την αορατότητα που αντιμετωπίζουν άτομα και ομάδες, τα φλέγοντα θέματα του σήμερα, από τις πολεμικές συρράξεις, την οικολογική καταστροφή και το AI. Αν και υπήρχαν ταινίες για τον έρωτα, υπερτερούσαν μάλλον αριθμητικά οι συναρπαστικές αφηγήσεις για τη φιλία, αλλά και άλλες σχέσεις, οι οποίες κινούνταν σε ένα μεταίχμιο, που δεν αποκτούσε ποτέ μια ξεκάθαρη “ταμπέλα”.
Στις ελληνικές ταινίες συχνά είδαμε να θίγονται ζητήματα καθημερινής βιοπάλης, και να παίζουν με ήχους και κομμάτια του εγχώριου χιπ χοπ. Ενώ, φυσικά, από τις κυρίαρχες θεματικές δεν απουσιάζει και η ελληνική οικογένεια, με ένα βλέμμα όλο εξέταση, αλλά και αγάπη ιδίως προς τα ηλικιωμένα μέλη της.
Στη φετινή διοργάνωση σχολιάστηκε έντονα το υψηλό επίπεδο του Εθνικού Σπουδαστικού Προγράμματος, που δημιουργεί την πιο ευοίωνη εντύπωση για το μέλλον του ελληνικού σινεμά που θα μπορούσε.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Καθώς οι ώρες περνούν, τα αποτελέσματα έχουν ανακοινωθεί και η online πλατφόρμα, στην οποία μπορείτε να δείτε και εσείς εντελώς δωρεάν τους περισσότερους από τους τίτλους της διοργάνωσης, θα κλείσει σύντομα (εκτός απροόπτου η πλατφόρμα θα λειτουργεί μέχρι τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, 21:00). Όμως αυτό δεν φοβίζει τον μικρομηκά και τον θεατή του, μιας και οι εναπομείναντες ώρες λειτουργίας της πλατφόρμας αρκούν για να δείτε πολλούς τίτλους της επιλογής σας. Παρακάτω διάφορες προτάσεις, ανεξάρτητα από το σε ποια κατηγορία συναντήσαμε την ταινία στο πρόγραμμα του φεστιβάλ.
Οι σχέσεις στο επίκεντρο
Το σαγηνευτικά όμορφο “What Do the Maknines Dream Of” (Sarra Ryma) ακολουθεί την περιπλάνηση δύο νεαρών Αλγερινών, λίγο πριν αφήσουν τα πάντα πίσω τους για να διασχίσουν τη Μεσόγειο. Μέσα στη διάρκεια μιας ημέρας, η ταινία μας προσκαλεί να χαθούμε μαζί με αυτό το ασυνήθιστο ζευγάρι, να βιώσουμε τη μοναξιά του, να περιπλανηθούμε μαζί του στους δρόμους, να μοιραστούμε τα πάθη και τους φόβους του και να νιώσουμε τον πόνο του καθώς αποχαιρετούν τον τόπο που αγαπούν, αλλά τους έχει γεμίσει απογοητεύσεις.
Στο “Wheel to Live” (Βίκυ Αναστασιάδου) συναντάμε τον Νίκο σε κέντρο αποκατάστασης μετά από ένα ατύχημα να πασχίζει να συνηθίσει την κίνηση με αμαξίδιο. Αντιμέτωπος με την αυτοαποδοχή του σώματός του, και με την πορεία που θα πάρει από εδώ και πέρα η ζωή του, το ζεστό κλείσιμο με τα οικεία του πρόσωπα και τους φίλους του να τραγουδούν μαζί του με ακολουθεί μέχρι σήμερα. Μια ταινία που αποφεύγει μελοδραματισμούς, αλλά αναδεικνύει και μια ιδιαίτερη ιστορία συμφιλίωσης με τον εαυτό.
Το “Find Fenia” (Λίλα Μπάρμπα) αποτελεί την απόλυτη ιστορία φιλίας μεταξύ δύο νεαρών γυναικών. Η Νίκη ξέρει τον κόσμο μόνο δίπλα από τη Φένια, κολλητή της από τα μαθητικά της χρόνια, που όμως εξαφανίζεται. Η Νίκη αρχίζει να σκαρφίζεται διάφορα πιθανά σενάρια για το πού είναι η φίλη της, σε μια κυρίως αστεία, αλλά και με δραματικά στοιχεία ταινία. Από το Εθνικό Σπουδαστικό Διαγωνιστικό Πρόγραμμα εντυπωσιάζει για τις εναλλαγές της, και τον ρυθμό της.
Αλησμόνητα Animation – Συχνά με πολιτική χροιά
Στη φετινή έκδοση του σινεμά ξεχώρισα αρκετές ταινίες animation. Στο “Art is Missing” (Τζωρτζ Κόντος) ένας μεσίτης ετοιμάζεται να πουλήσει το τελευταίο μουσείο της Αθήνας για να γίνει καζίνο. Μια ταινία με τα εκθέματα σύγχρονης τέχνης να ορθώνουν ανάστημα στην ιδιωτικοποίηση, και εκπεσμό του ρόλου του πολιτισμού στην κοινωνία μας για το εύκολο χρήμα.
Στο ξεκαρδιστικό – και εσκεμμένα χαρωπά κιτς – “Tuna Tartare” (Lena Greene) ο κόσμος έχει κατακλυστεί από σκουπίδια, η ανθρωπότητα έχει φτάσει στο τέλος της, όμως η απόλυτα κυρίαρχη πρωταγωνίστρια της ιστορίας είναι μια ληγμένη κονσέρβα ταρτάρ τόνου, και μια τσάντα μαϊμού, που επιλέγουν να ζήσουν τα όνειρά τους, σε ένα μετακαπολυπτικό σύμπαν, παραδόξως πολύχρωμο και αισιόδοξο.
Σε τελείως άλλο τόνο, το “Carla and her legs” (Christoph Büttner) παρουσιάζει μια ιστορία προσωπικής χειραφέτησης σε ασπρόμαυρο σχέδιο, που κάθε καρέ μοιάζει με καλοδουλεμένη γκραβούρα.
Τέλος, με συγκίνησε βαθιά το «Απόπλους» (Γιώργος Πολυμερόπουλος), με έναν ηλικιωμένο καραβομαραγκό να επιστρέφει στο σπίτι του μετά από σοβαρή επέμβαση. Αν και ανήκει στο Εθνικό Σπουδαστικό Διαγωνιστικό Πρόγραμμα, πρόκειται για μια άρτια δουλειά, που εξυμνεί το ρόλο της δημιουργίας, καθώς παρακολουθούμε τον πρωταγωνιστή της ταινίας (αποτέλεσμα χειροτεχνίας ο ίδιος) να γίνεται ο ίδιος δημιουργός, έστω και για μια τελευταία φορά στη ζωή του.
Αορατότητα και διεκδίκηση
Το “All the Love in My Body” (Carmen Baltzar) αφορμάται από πραγματική ιστορία και αφιερώνεται στις αδελφές Cristina και Violetta Djeordsevic, δύο Ρωμά κορίτσια, που ο πνιγμός τους άφησε τους λουόμενους μιας ιταλικής παραλίας ανενόχλητους, καθώς συνέχισαν το μπάνιο τους δίπλα από τα νεκρά τους σώματα. Η ταινία μεταφέρει την ιστορία σε μια ελληνική παραλία, και ξαφνιάζει με το τέλος της, καθώς ξεκινά με μια φωτεινή κινηματογράφηση, και εύθυμο τόνο, φέρνοντας με επιτυχία στη μεγάλη οθόνη το ζήτημα του αντιτσιγγανισμού.
Το “The Great Organ” (Ρωξάνη Κριμίζη, Μιχάλης Κίμωνας) εστιάζει σε δύο ετερόκλητους και αναπάντεχους “αυτόφωτους” χαρακτήρες, μια κοπέλα με σύνδρομο Τουρέτ, που τη μαγεύει η υποθαλάσσια ζωή, και έναν εργάτη εργοστασίου με αυτισμό. Ερωτεύονται, αποδέχονται ο ένας τον άλλον, και μέσω της διάδρασης με έναν εξωγήινο οργανισμό δραπετεύουν από τα στενά όρια του κόσμου μας.
Ελλάς 2026
Το “Shift” (Ιωάννα Σκυλογιάννη) παρουσιάζει μια σερβιτόρα που καλείται να καλύψει έκτακτα τη βραδινή βάρδια, και εκείνη πασχίζει να δει πώς θα επιστρέψει σπίτι της χωρίς να χάσει το μισό της μεροκάματο. Στον περιορισμένο χρόνο που καλύπτει η ταινία παρουσιάζεται άρτια το αδιέξοδο της Νίνας, και η ψυχογράφηση μιας γενιάς που αναγκάζεται να λοξοδρομήσει.
Σε πιο έντονους ρυθμούς, και με νατουραλιστική απόδοση, «Ο Πακετάς» (Ερμόλαος Φωτίου) δείχνει έναν ντελιβερά, που πότε παραδίδει σουβλάκια σκέτα, και πότε με ναρκωτικά. Σε μια Αθήνα υποκόσμου, τζόγου και τεντωμένων νεύρων ο ήρωάς μας αναδεικνύεται ως ο απόλυτος βιοπαλαιστής.
Η ταινία «Αδέσποτοι» (Αναστασία Γκίβαλου) παρακολουθεί έναν αντιρρησία συνείδησης, που κινδυνεύει να χάσει το πατρικό του σπίτι εξαιτίας των προστίμων που του έχουν επιβληθεί για την άρνησή του να υπηρετήσει. Καθώς η πίεση εντείνεται, βρίσκεται διχασμένος ανάμεσα στις αρχές του, τη σχέση με τον πατέρα του και την ευθύνη απέναντι στους φίλους του.
Συναντήσαμε ταινίες όμως και για τη νέα όψη της Αθήνας, και των προαστίων της, όπου πάνε να κυριαρχήσουν τα άψυχα, αφιλόξενα, γιγάντια κτήρια. Στο ντοκιμαντέρ «Λουτρόπολις» (Άννα Παπαδοπούλου) εστιάζουμε στον Βάσο, ο οποίος βλέπει τη γειτονιά του να αλλάζει βίαια με την ανάπλαση του Ελληνικού. Στην σπουδαστική ταινία μυθοπλασίας «Τα Τέρατα της Πόλης» (Γιώργος Βλάσσης) βλέπουμε καθημερινά πλάνα, που όμως ένα voice over προσδίδει με λιτό και ευφάνταστο τρόπο τον σχολιασμό μιας νέας πόλης που χτίζεται γύρω μας, ως ένα νέο Πανοπτικόν.
Βαλκανική γωνιά
Αν και δεν αποτελεί ταινία, αξίζει σίγουρα πολλές μνείες και αναφορές στο τρέιλερ της φετινής διοργάνωσης (Ισαβέλλα Μαργάρα), που παρά τις επαναλήψεις θέασής του (αφού έπαιζε στις μεγάλες οθόνες πριν κάθε προβολή του φεστιβάλ) συνέχιζε να με μαγνητίζει. Ο κουδουνοφόρος ως ένα παράξενο πλάσμα που προσεγγίζει ένα παιδί στο σεληνόφως μπροστά από αυτό που μοιάζει να είναι πανί προβολής, περιείχε, για εμένα, τη μαγική διάσταση του σινεμά.
Στην ταινία “Buše” (Dalija Dozet), θα δούμε παρόμοιο, οπτικά τουλάχιστον έθιμο, με τους κουδουνοφόρους, σε μια παραδοσιακή αποκριάτικη παρέλαση της Μπράνια, στο βορειοανατολικό άκρο της Κροατίας. Το φιλμ θα μεταδώσει την γλυκόπικρη ορμή του νεανικού έρωτα.
Σε διαφορετική ατμόσφαιρα, με μπόλικο καπνό, και ποτά με πολύ πάγο και πιθανώς νοθευμένα ποτά, θα μας μεταφέρει το «Αρκάνσας» (Γιάννης Καρπούζης), τοποθετώντας με χιούμορ μπεκετικής φύσεως υπαρξιακά ερωτήματα σε ένα νυχτερινό κέντρο με αμφίβολο πρόγραμμα. Το άδειο πρώτο τραπέζι που αναβάλλει την εμφάνιση του μεγάλου ονόματος διαιωνίζει τη νύχτα, καθώς θαμώνες και εργαζόμενοι αναμένουν την “Παρουσία” του στην πίστα.
Διερεύνηση παρελθόντος
Ο ναζιστικός κλοιός και οι μαύρες μέρες της Κατοχής αναδύονται σε δύο ταινίες που επιλέγουν να φωτίσουν ιστορίες αντίστασης. Η «Μεγάλη Παρασκευή» (Λουκία Τζωρτζοπούλου), που απευθύνεται σε μικρούς και μεγάλους, είναι ένα animation με εξαιρετική μουσική υπόκρουση, το οποίο καταπιάνεται με τη μαζική εκτέλεση αντιστασιακών από τους Ναζί κατακτητές στο Αγρίνιο, τα ξημερώματα της Μεγάλης Παρασκευής του 1944. Ανάμεσα στα θύματα ήταν και δύο άγνωστοι Ιταλοί στρατιώτες, οι οποίοι είχαν περάσει στις τάξεις της Αντίστασης.
Το «Μια Μικρή Ιστορία Αντίστασης. Ιουλία Μπίμπα» (Διαμαντής Αναστασίαδης) παρουσιάζει θραύσματα της ζωής της ηρωικής αγωνίστριας, που εμπνεύστηκε από τη δράση των Γλέζο και Σάντα, προσχώρησε στην Αντίσταση και βρέθηκε μεταξύ των πρωτεργατών της ανατίναξης των γραφείων της ΕΣΠΟ την περίοδο της κατοχής. Ένα καλαίσθητο ασπρόμαυρο φιλμ για τους πρωταγωνιστές της Ιστορίας, που πιο συχνά από ό,τι καταλαβαίνουμε είναι καθημερινοί άνθρωποι με μεγάλο ανάστημα.
Κομπιούτερ και αριθμοί
To “Azul” (Algoritmo Malvado) μας μεταφέρει στο Μεξικό του 2053, όπου ο Οκτάβιο, ένας παλιάτσος, και το ρομποτικό κατοικίδιό του, βρίσκονται σε αναζήτηση του αγνοούμενου πατέρα του νεαρού, ενώ τα καρτέλ έχουν κυριαρχήσει στη χώρα. Ταινία cyberpunk αισθητικής, με την τεχνολογία να παρουσιάζεται άλλοτε σε όπλα, μηχανισμούς επιτήρησης, αλλά κάπως και να δένει και με μια μαγικής, σχεδόν, φύσεως αντίσταση.
Το συναρπαστικό “We Were Here” (Pranav Bhasin) προσεγγίζει την πιο αστεία πλευρά της Τεχνητής Νοημοσύνης εστιάζοντας σε τρεις γραφικούς Ινδούς που έχουν αποφασίσει να αντισταθούν στην επέλαση των μηχανών. Το ρεαλιστικό στήσιμο του φόντου, με μοναδική “παραφωνία” τους εκκεντρικούς αυτούς μαχητές προκαλεί πολλά γέλια, και συντελεί σε μια απρόσμενη αποκάλυψη στο τέλος. Εξαιρετικά τρυφερή, αστεία, και απόλυτα… ανθρώπινη!
Ψυχική υγεία
Θέματα που αφορούν την ψυχική υγεία συναντήσαμε σε αρκετούς τίτλους της διοργάνωσης. Προσωπικά, μου εντυπώθηκαν δύο ταινίες, συμπτωματικά και οι δύο animation. Από την ενότητα Kiddo, το “Bwgan” (Roberts Hywel Pryterch) με εξέπληξε για τη λιτότητά του. Η υπέροχα οπτικοποιημένη ιστορία είναι για τη Μπέτι, που στα έκτα γενέθλιά της θέλει την αμέριστη προσοχή της μαμάς της, όταν πάνε να πάρουν την τούρτα της, όμως, εμφανίζεται και ένας απρόσκλητος καλεσμένος που τα καθιστά όλα πιο δύσκολα. Μια ιστορία γεμάτη αγάπη, για τις επιπλέον δυσκολίες που φέρνει στη γονεϊκότητα ένα ζήτημα ψυχικής υγείας, κατάλληλη για θεατές εξαιρετικά μικρής ηλικίας.
Από την άλλη, η πιο σκληρή “Corpus Christi” (Bea Lema) επιλέγει ως τεχνική το stop motion σε καμβά κεντήματος, πράγμα που καθιστά όχι απλά μοναδικά οπτικά την ταινία, αλλά και κατορθώνει να συνομιλήσει η μορφή της με το περιεχόμενο, αφού η ηρωίδα, Αντέλα, βρίσκεται να αντιμετωπίζει την αδιάγνωστη ψυχική της διαταραχή μέσω της πίστης της, φαρμακευτικών σκευασμάτων, αλλά και της τέχνης του κεντήματος.