Ίων, του Ευριπίδη από τον Θωμά Μοσχόπουλο στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου

«Ο Ιων, ως σύλληψη και ως δομή, είναι πιο κοντά στη κωμωδία παρά στην τραγωδία. Είναι σαν να άφησε ο Ευριπίδης κάτι ορθάνοιχτο, μια δυναμική, που θα μετασχηματιζόταν αργότερα» – Θωμάς Μοσχόπουλος

Ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου παρουσιάζει στην Επίδαυρο το έργο Ίων του Ευριπίδη σε μετάφραση, σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία του Θωμά Μοσχόπουλου. Η παράσταση θα κλείσει τα φετινά Επιδαύρια, στις 28 και 29 Αυγούστου, φέρνοντας επί σκηνής ένα από τα λιγότερα παιγμένα έργα του Ευριπίδη. Με μία εκλεκτή ομάδα συντελεστών και έναν εξαιρετικό θίασο, ο Ίων κινείται στο μεταίχμιο μεταξύ τραγικού και κωμικού, μύθου και ρεαλισμού, μυστικισμού και σκεπτικισμού, θέτοντας στο επίκεντρο το ζήτημα της ταυτότητας και του ανήκειν και συνομιλώντας άμεσα με τη σύγχρονη εμπειρία, όπου όλα τίθενται διαρκώς υπό αμφισβήτηση και επαναδιαπραγμάτευση. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους συναντάμε τη Στέλα Φυρογένη ως Κρέουσα, τον Νεοκλή Νεοκλέους ως Ξούθο και τον Γιάννη Τσουμαράκη στον ρόλο του Ίωνα.

Έργο καινοτόμο και ένα από τα λιγότερο παιγμένα του Ευριπίδη, ο Ίων κινείται ανάμεσα στο τραγικό και το κωμικό, το ιδιωτικό και το δημόσιο, τον μύθο και τον ρεαλισμό, δημιουργώντας μία ξεχωριστή θεατρική συνθήκη. Τραγωδία με κωμικά επεισόδια και αίσιο τέλος, ο Ίων πραγματεύεται έννοιες όπως είναι η ταυτότητα, η νομιμότητα, η πάλη των τάξεων, η εξαπάτηση, η σεξουαλική βία, η επιβεβλημένη εξουσία, η ηθική θεών και αρχόντων. Σε αυτό του το έργο ο σπουδαίος τραγωδός εκφεύγει από το παραδοσιακό καθώς δεν εστιάζει σε ηρωικούς άρχοντες. Τοποθετεί στο επίκεντρο μία κακοποιημένη γυναίκα και το νόθο της παιδί, εκθέτοντας την αθέατη πλευρά και τους ηθικούς συμβιβασμούς των ευγενών, ενώ αμφισβητεί ευθέως την άμεμπτη εικόνα των θεών. Η λύση κάθε άλλο παρά τραγική είναι αφού προμηνύει το δοξασμένο μέλλον του «ήρωα», του μυθικού γενάρχη των Ιώνων.

Με σταθερά επιλεκτική παρουσία στην Επίδαυρο όλα αυτά τα χρόνια, ο Θωμάς Μοσχόπουλος επιστρέφει φέτος στο αργολικό θέατρο, επιλέγοντας ένα έργο «ασυνήθιστο» και βαθιά ανθρωποκεντρικό, αναδεικνύοντας το παιγνιώδες, ειρωνικό και αμφίσημο ύφος του. Ο Ίων αποτελεί την τέταρτη μόλις σκηνοθεσία του για το αργολικό θέατρο (μετά την Άλκηστη του Ευριπίδη το 2009, τις Τραχίνιες του Σοφοκλή το 2013 και την Ιφιγένεια εν Ταύροις του Ευριπίδη το 2018), αλλά και την τέταρτη φορά που σκηνοθετεί τραγωδία του Ευριπίδη (μαζί με τις Βάκχες που παρουσίασε στην Πειραιώς 260 το 2008). Πρόκειται επίσης για τη δεύτερη συνεργασία του με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, μετά τον Επιθεωρητή του Νικολάι Γκόγκολ που παρουσιάστηκε τη σεζόν 2025-26 με μεγάλη επιτυχία στη Λευκωσία.

Τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης είναι του βραβευμένου, σταθερού συνεργάτη του Θ. Μοσχόπουλου, Βασίλη Παπατσαρούχα, τη μουσική της παράστασης υπογράφει και ερμηνεύει ζωντανά επί σκηνής η ανατρεπτική δημιουργός από τη Λευκωσία, Αναστασία Δημητριάδου (Nama Dama), ενώ ο Φώτης Νικολάου, χορογράφος με μακρά πορεία και σημαντικές συνεργασίες έχει κάνει την κίνηση και τη χορογραφία. Σε αντίθεση με την ευριπίδεια τραγωδία, όπου ο χορός αποτελείται αποκλειστικά από τις θεραπαινίδες της Κρέουσας, η σκηνική πρόταση που θα δούμε στην Επίδαυρο έχει μεικτό χορό, επιλογή που αναδεικνύει τη σκηνοθετική ανάγνωση.

ΤΟ ΕΡΓΟ

Η δράση του «Ίωνα» εκτυλίσσεται στο ιερό μαντείο του Απόλλωνα στους Δελφούς. Εκεί καταφθάνουν η Κρέουσα, κόρη του μυθικού ιδρυτή της Αθήνας Ερεχθέα, και ο σύζυγός της Ξούθος, αναζητώντας χρησμό έπειτα από χρόνια ατεκνίας. Ο Απόλλωνας, επιχειρώντας να οδηγήσει τα πράγματα προς μια προδιαγεγραμμένη τάξη, αποκαλύπτει ψευδώς στον Ξούθο πως ο πρώτος νέος που θα συναντήσει βγαίνοντας από το ιερό είναι ο γιος του. Ο νέος αυτός είναι ο Ίων, ένας άγνωστης καταγωγής υπηρέτης του ναού, μεγαλωμένος στους Δελφούς υπό την προστασία του θεού.

Η αλήθεια, ωστόσο, είναι πολύ πιο σκοτεινή. Ο Ίων είναι παιδί της Κρέουσας και του Απόλλωνα, καρπός μιας βίαιης ένωσης που η ίδια έχει προσπαθήσει να θάψει στη σιωπή και τη λήθη. Καθώς οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη, η Κρέουσα έρχεται αντιμέτωπη με το τραύμα, την οργή και την αίσθηση αδικίας που τη συνοδεύουν όλα αυτά τα χρόνια. Το έργο κορυφώνεται με την αναγνώριση μητέρας και γιου και με την παρέμβαση της Αθηνάς, που αποκαθιστά την τάξη και προαναγγέλλει το μέλλον του Ίωνα και των ελληνικών φύλων.

Ο ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ

Ο Θωμάς Μοσχόπουλος γεννήθηκε το 1965 στην Μπίτολα της Βόρειας Μακεδονίας και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε στο τμήμα Αγγλικής Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στη Δραματική Σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και Κινηματογράφο στο Laboratorio Internazionale della Communicazione στο Udine της Ιταλίας.

Είναι ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Θεάτρου Πόρτα όπου παράλληλα με τις σκηνοθεσίες του για την Κεντρική Σκηνή παρουσιάζει στην Μικρή Πόρτα -την παιδική σκηνή του θεάτρου- παραστάσεις για παιδικό κοινό «όλων των ηλικιών» εκ των οποίων ένας μεγάλος αριθμός πάνω σε έργα που έχει συγγράψει είτε μόνος είτε σε συνεργασία με την Ξένια Καλογεροπούλου.

Από το 2001 έως το 2008 υπήρξε καλλιτεχνικός συνδιευθυντής με τον Γιάννη Χουβαρδά στο Θέατρο του Νότου (Αμόρε) όπου σκηνοθέτησε πολλά σύγχρονα και κλασσικά θεατρικά έργα. Έχει συνεργαστεί ως σκηνοθέτης, ενίοτε και ως μεταφραστής, με το Εθνικό Θέατρο, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, την Εθνική Λυρική Σκηνή όπως και με τα Stratford Festival Canada, Soulpepper Theatre Toronto, Festival Dei Due Mondi Spoleto, Teatro Ponchielli Cremona, Teatro Lirico Cagliari, κ.α.. Εδώ και 10 χρόνια συνεργάζεται σταθερά με σημαντικά θέατρα του Καναδά ανεβάζοντας τακτικά παραστάσεις εκεί.

Έχει βραβευτεί συχνά για τη δουλειά του σε Ελλάδα και εξωτερικό.

Συμμετείχε στην καλλιτεχνική ομάδα των Ολυμπιακών αγώνων το 2004 σκηνοθετώντας το καλλιτεχνικό μέρος της Τελετής Λήξης. Έχει σκηνοθετήσει παραστάσεις Όπερας στην Ελλάδα και την Ιταλία, έχει γυρίσει κινηματογραφικά ντοκιμαντέρ, βίντεο και τηλεταινίες, έχει κάνει ραδιοφωνικές εκπομπές στο Τρίτο Πρόγραμμα, έχει διδάξει σε Δραματικές Σχολές, Δραματικές Ακαδημίες και Πανεπιστήμια σε Ελλάδα, Ιταλία, Μαυροβούνιο, Νότιο Αφρική και Καναδά.

Από το 2023 είναι επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Θεάτρου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου συνεργάζεται για δεύτερη φορά μετά την περσινή του(ς) επιτυχία (χειμώνας 2025), με τον Επιθεωρητή του Νικολάι Γκόγκολ. Ο Ίωνας είναι το τέταρτο και το πιο αινιγματικό έργο του Ευριπίδη με το οποίο καταπιάνεται. Οι προηγούμενες τρεις φορές, που σημείωσαν καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία, ήταν οι: Βάκχες (2008), Άλκηστις (Εθνικό Θέατρο, 2009), Ιφιγένεια στη χώρα των Ταύρων (ΚΘΒΕ, 2015).

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

• Σκηνοθεσία-Μετάφραση-Δραματουργική επεξεργασία: Θωμάς Μοσχόπουλος
• Συνεργάτης Σκηνοθέτης: Μάριος Κακουλλής
• Σκηνικά-Κοστούμια: Βασίλης Παπατσαρούχας
• Μουσική-Μουσική διδασκαλία-Μουσικός επί σκηνής: Αναστασία Δημητριάδου (nama dama)
• Κίνηση-Χορογραφία: Φώτης Νικολάου
• Σχεδιασμός φωτισμού: Γεώργιος Κουκουμάς
• Καλλιτεχνική επιμέλεια – εικαστικό: Βασίλης Παπατσαρούχας
• Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου: Ορέστης Λαζούρας
• Συνεργάτιδα παραγωγής: Ελένη Νικολάου
• Παίζουν:
  • • Ίων: Γιάννης Τσουμαράκης
    • Κρέουσα: Στέλα Φυρογένη
    • Ξούθος: Νεοκλής Νεοκλέους
    • Παιδαγωγός: Βαλεντίνος Κόκκινος
    • Ερμής: Ανδρέας Κουτσόφτας, Βασίλης Χαραλάμπους
    • Αθηνά: Μαργαρίτα Ζαχαρίου
    • Πυθία: Ιωάννης Βαρβαρέσος
    • Δούλος: Δημήτρης Αντωνίου
    • Βασίλης Αθανασόπουλος, Γρηγόρης Γεωργίου, Νικόλας Γραμματικόπουλος, Μαρία Δράκου, Ιωάννα Κορδάτου, Θεοφάνης Κοσμάς, Μάριαν Κυπριανού, Δημήτρης Λαγούτης, Πέλλα Μακροδημήτρη, Θεόφιλος Μανόλογλου, Αθηνά Μουστάκα, Χρήστος Παπαδόπουλος, Χριστίνα Παπαδοπούλου, Ιωάννα Παπαμιχαλοπούλου, Κρις Σπύρου, Μαρία Τσιάκκα
• Μουσικοί επί σκηνής: Nama Dama, Νικόλας Τσαγγάρης, Ζήνωνας Οικονομίδης

Διαβάστε επίσης:

Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026: Τι θα δούμε το καλοκαίρι στο Αρχαίο Θέατρο στην Επίδαυρο
Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026: Τα AΦTER της Πειραιώς 260
Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026: Εορτές Αποχαιρετισμού για το Ηρώδειο
Μια γιορτή του «Κάθετου Χρόνου» και της καλλιτεχνικής συνάντησης το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026
Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026: Ανακαλύψτε το φετινό Καλλιτεχνικό Πρόγραμμα