Στους Δελφούς οι χρησμοί δεν έδιναν ποτέ έτοιμες λύσεις. Δεν προσέφεραν βεβαιότητες, αλλά καλούσαν τον άνθρωπο να αναμετρηθεί με τα μεγάλα ερωτήματα της εποχής του, αναζητώντας μέσα από τη γνώση και τη σκέψη τον δρόμο προς την κατανόηση.
Στη σύγχρονη εποχή, ένα νέο θεμελιώδες ερώτημα βρίσκεται μπροστά στην ανθρωπότητα: πώς θα διαμορφωθεί η σχέση μας με τις τεχνολογίες που αλλάζουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, επικοινωνούμε, σκεφτόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Η τεχνητή νοημοσύνη, η εξερεύνηση του διαστήματος, η νευροτεχνολογία και οι νέες μορφές ψηφιακής διακυβέρνησης δημιουργούν πρωτόγνωρες δυνατότητες, αλλά ταυτόχρονα θέτουν κρίσιμα ερωτήματα για την ελευθερία, τη δημοκρατία και την ίδια την ανθρώπινη υπόσταση.
Αυτός ο ευρύς προβληματισμός βρέθηκε στο επίκεντρο των Τέταρτων Δελφικών Διαλόγων, με θέμα «Το μέλλον της ανθρωπότητας». Κορυφαίοι επιστήμονες και διανοητές από διαφορετικά πεδία γνώσης συναντήθηκαν στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, επιχειρώντας όχι να δώσουν εύκολες απαντήσεις, αλλά να φωτίσουν τις προκλήσεις που διαμορφώνουν το αύριο. Το κοινό συμπέρασμα των συζητήσεων ήταν σαφές: η τεχνολογία μπορεί να διευρύνει τα όρια των ανθρώπινων δυνατοτήτων, όμως η ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιηθεί παραμένει ανθρώπινη υπόθεση.
***
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
«Μόνο το ξύλινο τείχος θα μείνει απόρθητο»
Ο χρησμός της Πυθίας που έφτασε στους Αθηναίους το 480 π.Χ., λίγο πριν η τεράστια στρατιά του Ξέρξη κινηθεί προς την Αττική, δεν ήταν μια σαφής στρατιωτική οδηγία. Ήταν ένα αίνιγμα που απαιτούσε ερμηνεία.
Η διφορούμενη διατύπωσή του δίχασε τους Αθηναίους. Για κάποιους, η σωτηρία της πόλης βρισκόταν πίσω από μια ξύλινη οχύρωση που θα προστάτευε την Ακρόπολη από την επερχόμενη εισβολή. Ο Θεμιστοκλής, όμως, διέκρινε κάτι βαθύτερο: τα «ξύλινα τείχη» δεν ήταν μια κατασκευή από ξύλο, αλλά οι τριήρεις του αθηναϊκού στόλου, η δύναμη που θα μετέφερε την άμυνα της Αθήνας από τη στεριά στη θάλασσα και θα οδηγούσε στη νίκη της Σαλαμίνας.
Η μοίρα της Αθήνας κρίθηκε από την ικανότητα ενός ανθρώπου να διαβάσει πίσω από τις λέξεις. Αν ο Θεμιστοκλής είχε εγκλωβιστεί στην κυριολεκτική σημασία του χρησμού, η ιστορία της πόλης και ίσως ολόκληρου του δυτικού πολιτισμού θα είχε γραφτεί διαφορετικά.
Είκοσι πέντε αιώνες αργότερα, το ερώτημα παραμένει επίκαιρο: ποιος ερμηνεύει τους σύγχρονους «χρησμούς»;
Σήμερα οι χρησμοί δεν προέρχονται από το άδυτο ενός Μαντείου, αλλά από τα data centers και τους υπερυπολογιστές που τροφοδοτούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Η τεχνητή νοημοσύνη επεξεργάζεται τεράστιους όγκους δεδομένων, αναγνωρίζει μοτίβα, προβλέπει συμπεριφορές και επηρεάζει ολοένα περισσότερες πτυχές της ζωής — από την οικονομία και την πολιτική έως την εκπαίδευση και την επιστημονική έρευνα.
Ωστόσο, δεν μπορεί να αναλάβει την ευθύνη των επιλογών της. Η κατανόηση των συνεπειών, η αξιολόγηση των κινδύνων και η αναζήτηση του νοήματος εξακολουθούν να αποτελούν ανθρώπινη υπόθεση.
Ο Θεμιστοκλής δεν είδε απλώς ένα ξύλινο τείχος. Είδε τα πλοία που θα άλλαζαν την πορεία της ιστορίας. Το κρίσιμο ερώτημα σήμερα δεν είναι μόνο αν οι μηχανές θα γίνουν εξυπνότερες. Είναι αν οι άνθρωποι θα διαθέτουν τη διορατικότητα να αναγνωρίζουν τι αξίζει να κρατήσουν από τις απαντήσεις που παράγει η τεχνολογία.
Αυτό ακριβώς το ερώτημα βρέθηκε στο επίκεντρο των Τέταρτων Δελφικών Διαλόγων, που πραγματοποιήθηκαν στις 3 και 4 Ιουλίου στους Δελφούς από το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα.
Με θέμα «Το μέλλον της ανθρωπότητας», η διοργάνωση συγκέντρωσε επιστήμονες και διανοητές από διαφορετικά πεδία γνώσης, επιχειρώντας να εξετάσει τις μεγάλες προκλήσεις που διαμορφώνουν τον 21ο αιώνα.
Για δύο ημέρες, η αίθουσα «Φρύνιχος» του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών μετατράπηκε σε έναν χώρο όπου η επιστημονική έρευνα συνάντησε τη φιλοσοφία, την πολιτική θεωρία και τον δημόσιο στοχασμό. Αστροφυσικοί, φιλόσοφοι, νομικοί, ειδικοί στην τεχνητή νοημοσύνη, νευροεπιστήμονες και πολιτικοί επιστήμονες ανέδειξαν μια κοινή διαπίστωση: το μέλλον της ανθρωπότητας δεν μπορεί να εξεταστεί μέσα από μία μόνο επιστημονική οπτική.
Από την εξερεύνηση του διαστήματος έως τη σχέση ανθρώπου και τεχνητής νοημοσύνης, από την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων έως το ερώτημα της ανθρώπινης συνείδησης, οι παρεμβάσεις των ομιλητών συνέκλιναν σε ένα βασικό συμπέρασμα: η τεχνολογική πρόοδος δημιουργεί δυνατότητες πρωτόγνωρες, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί μια νέα μορφή ευθύνης.
Ένας διεθνής διάλογος με επίκεντρο τον άνθρωπο
Η σημασία των συζητήσεων δεν αποτυπώθηκε μόνο στις τοποθετήσεις των ομιλητών, αλλά και στον ουσιαστικό διάλογο που αναπτύχθηκε με το κοινό. Οι 300 θέσεις της αίθουσας «Φρύνιχος» παρέμειναν γεμάτες καθ’ όλη τη διάρκεια των εργασιών, ενώ οι ερωτήσεις που ακολουθούσαν κάθε ομιλία ανέδειξαν το έντονο ενδιαφέρον των παρευρισκομένων για τα ζητήματα που τέθηκαν.
Η εμβέλεια των Δελφικών Διαλόγων ξεπερνά, ωστόσο, τα γεωγραφικά όρια της διοργάνωσης. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι από όλο τον κόσμο έχουν παρακολουθήσει έως σήμερα διαδικτυακά τις εργασίες τους, μετατρέποντας τον διάλογο που ξεκίνησε στους Δελφούς σε μια παγκόσμια ψηφιακή συνάντηση ιδεών.
«Οι Δελφοί αποτελούσαν διαχρονικά έναν τόπο όπου τίθενταν τα μεγάλα ερωτήματα της εποχής τους. Με έναν διαφορετικό τρόπο, αυτό ακριβώς επιδιώκουμε και σήμερα. Δεν μας ενδιαφέρει απλώς να διοργανώνουμε ένα ακόμη επιστημονικό συνέδριο. Εκείνο που μας ενδιαφέρει είναι να δημιουργήσουμε έναν διεθνή χώρο ουσιαστικού διαλόγου για τα φλέγοντα ζητήματα του παρόντος και του μέλλοντος», επισημαίνει στο Culturenow ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, ιδρυτής και επιστημονικός επιμελητής των Δελφικών Διαλόγων, καθηγητής του Harvard Παναγιώτης Ροΐλος.
Όπως προσθέτει, «το μέλλον της ανθρωπότητας δεν μπορεί να προσεγγιστεί μονοδιάστατα. Απαιτεί τη συνάντηση διαφορετικών επιστημονικών και πολιτισμικών οπτικών. Για αυτόν τον λόγο στους Δελφικούς Διαλόγους συναντώνται οι ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες με τις θετικές επιστήμες, η φιλοσοφία με την τεχνολογία και η πολιτική θεωρία με την αστροφυσική». Για τον ίδιο, αυτός είναι και ο ιδιαίτερος ρόλος των Δελφών στη σύγχρονη εποχή: όχι ένας τόπος παραγωγής βεβαιοτήτων, αλλά ένας χώρος όπου διαφορετικές προσεγγίσεις συναντώνται για να εξετάσουν τις προκλήσεις που διαμορφώνουν το μέλλον.
Όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, σημειώνει ότι «όπως κάθε άλλη δημιουργία της τεχνολογίας, είναι ένα εργαλείο. Δεν πρέπει ούτε να τη θεοποιούμε ούτε να τη δαιμονοποιούμε». Το κρίσιμο ζήτημα, όπως υπογραμμίζει, «δεν είναι η ίδια η τεχνολογία, αλλά ο τρόπος με τον οποίο θα αποφασίσουμε να τη χρησιμοποιήσουμε».
Από την πολιτική του διαστήματος έως τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης
Την έναρξη των εργασιών έκανε ο Παναγιώτης Ροΐλος με την ομιλία του με θέμα «Η πολιτική του διαστήματος και το μέλλον της ανθρωπότητας», θέτοντας στο επίκεντρο το ερώτημα κατά πόσο οι ανθρώπινες αντιπαραθέσεις και οι λογικές κυριαρχίας που χαρακτήρισαν την ιστορία της Γης μεταφέρονται πλέον πέρα από τα όριά της.
Ο καθηγητής αναφέρθηκε αρχικά στον νεομεσσιανισμό ως βασικό συστατικό αυτού που έχει χαρακτηρίσει «νεομεσαιωνικό μετα-καπιταλισμό», επισημαίνοντας ότι οι σύγχρονες γεωπολιτικές αναθεωρητικές επιδιώξεις δεν περιορίζονται πλέον στον πλανήτη μας. Η εξερεύνηση του διαστήματος, όπως υπογράμμισε, δεν αποτελεί μόνο ένα επιστημονικό εγχείρημα, αλλά έχει μετατραπεί σε πεδίο πολιτικών, οικονομικών και στρατηγικών ανταγωνισμών.
«Το πιο σημαντικό ερώτημα παραμένει: σε ποιον πρέπει να ανήκει το διάστημα ή, εν τέλει, αν πρέπει να τίθεται θέμα ιδιοκτησίας του», ανέφερε ο καθηγητής, υπογραμμίζοντας ότι η μεγάλη πρόκληση είναι αν η ανθρωπότητα θα επαναλάβει στο διάστημα τις συγκρούσεις και τις λογικές κυριαρχίας που χαρακτήρισαν την ιστορία της στη Γη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι απαντήσεις σε αυτό το ερώτημα δεν είναι μόνο τεχνολογικές, αλλά πρωτίστως πολιτικές, ιδεολογικές και ηθικές. Η εξερεύνηση του διαστήματος, όπως σημείωσε, δεν θα πρέπει να λειτουργήσει ως μέσο φυγής από τα προβλήματα του πλανήτη ούτε να αναπαράγει τις ανισότητες και τις αντιπαραθέσεις που ήδη γνωρίζει η ανθρωπότητα, αλλά να υπηρετήσει έναν ευρύτερο ορίζοντα συλλογικής προόδου.
Η δημοκρατία στην ψηφιακή εποχή
Η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Helen Margetts παρουσίασε τη θεωρητική προσέγγιση του υπό έκδοση βιβλίου της AI and Digital Era Governance, αναλύοντας τη «Διακυβέρνηση στην Ψηφιακή Εποχή» (Digital Era Governance) και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημοκρατίες σε ένα περιβάλλον όπου τα δεδομένα και οι αλγόριθμοι αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη επιρροή.
Όπως επισήμανε, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για αποτελεσματικότερη διακυβέρνηση, βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών και ενίσχυση της λογοδοσίας. Ωστόσο, η αξιοποίησή της προϋποθέτει ότι οι κοινωνίες θα διατηρήσουν τον δημοκρατικό έλεγχο και δεν θα παραχωρήσουν στην τεχνολογία την πολιτική τους αυτονομία.
Το βασικό διακύβευμα, σύμφωνα με την καθηγήτρια, δεν είναι απλώς η τεχνολογική δυνατότητα των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, αλλά ο τρόπος με τον οποίο οι δημοκρατικοί θεσμοί θα επιλέξουν να τα εντάξουν στη λειτουργία τους.
Η ανθρώπινη συνείδηση απέναντι στην ψηφιακή πραγματικότητα
Τη σχέση ανθρώπινης συνείδησης και τεχνητής νοημοσύνης εξέτασε ο καθηγητής Lenart Škof από το Κέντρο Επιστημών και Έρευνας Koper, εστιάζοντας στην έννοια του «αποθέματος αναπνοής» (ενός εσωτερικού χώρου ελευθερίας και αυτονομίας που προστατεύει τον άνθρωπο από την πλήρη απορρόφησή του από την ψηφιακή πραγματικότητα).
Για τον ίδιο, η ανθρώπινη ύπαρξη δεν μπορεί να περιοριστεί στην επεξεργασία πληροφοριών. Η συνείδηση δεν αποτελεί απλώς αποτέλεσμα υπολογιστικών λειτουργιών, αλλά συνδέεται με τη βιωμένη εμπειρία, την ενσυναίσθηση, τη δημιουργικότητα και την πνευματική διάσταση του ανθρώπου.
«Η ανθρώπινη συνείδηση θεμελιώνεται πρωτίστως στο αίσθημα του να είσαι ζωντανός», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αρκεί να κάνει τους ανθρώπους πιο αποτελεσματικούς ή περισσότερο συνδεδεμένους.
Το ζητούμενο, όπως σημείωσε, είναι να συμβάλει στη δημιουργία μιας παγκόσμιας ανθρώπινης κοινότητας, όπου η ψηφιακή εγγύτητα δεν θα αντικαθιστά την πραγματική ανθρώπινη σχέση, αλλά θα λειτουργεί ως ευκαιρία για επικοινωνία και αμοιβαίο ενδιαφέρον.
Τα νευροδικαιώματα στην εποχή της νευροτεχνολογίας
Με θέμα «Η ανθρωπότητα σε σταυροδρόμι: Η γνωσιακή τεχνολογία και το μέλλον της ελευθερίας και της αυτονομίας», ο Marcello Ienca, καθηγητής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Μονάχου, παρουσίασε τις νέες προκλήσεις που δημιουργεί η ανάπτυξη της νευροτεχνολογίας και την ανάγκη προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων που αφορούν τον ίδιο τον ανθρώπινο νου.
Τα λεγόμενα «νευροδικαιώματα» -η γνωστική ελευθερία, η ψυχική ιδιωτικότητα, η ψυχική ακεραιότητα και η ψυχολογική συνέχεια – αποτελούν, σύμφωνα με τον ίδιο, απαραίτητη προϋπόθεση για τη διατήρηση της ανθρώπινης αυτονομίας σε μια εποχή όπου οι τεχνολογίες μπορούν να αλληλεπιδρούν όλο και βαθύτερα με τον εγκέφαλο.
«Η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να αναβαθμίζει και όχι να υποβαθμίζει τους ανθρώπους», τόνισε, θέτοντας στο επίκεντρο όχι μόνο τις δυνατότητες της τεχνολογίας, αλλά και τα όρια που απαιτεί η προστασία της ανθρώπινης ελευθερίας.
Από την αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης στην «κοσμική ταπεινότητα»
Μια ευρύτερη κοσμική προοπτική παρουσίασε ο αστροφυσικός και διαστημικός επιστήμονας Abraham (Avi) Loeb, καθηγητής του Πανεπιστημίου Harvard, ο οποίος αναφέρθηκε στην αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης παράλληλα με τις εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη.
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η πιθανότητα ύπαρξης άλλων μορφών νοημοσύνης στο Σύμπαν υποχρεώνει την ανθρωπότητα να επανεξετάσει την αντίληψή της για τη μοναδικότητά της. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι νέες δυνατότητες της τεχνολογίας έχουν ήδη μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.
Το μέλλον, σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτεί «αίσθημα κοσμικής ταπεινότητας»: μια στάση που αναγνωρίζει τη θέση του ανθρώπου μέσα σε ένα πολύ ευρύτερο σύμπαν.
Η τεχνητή νοημοσύνη ως καθρέφτης της ανθρωπότητας
Ο καθηγητής Markus Gabriel από το Πανεπιστήμιο της Βόννης συνέδεσε το δελφικό παράγγελμα «γνῶθι σαυτόν» με την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, υποστηρίζοντας ότι η ΤΝ λειτουργεί ως ένας «μαγικός καθρέφτης» της ανθρωπότητας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης αντανακλούν όχι μόνο τη γνώση και τη γλώσσα που παράγουμε, αλλά και τα λάθη, τις προκαταλήψεις και τις αδυναμίες μας. Για αυτόν τον λόγο, οι απαντήσεις τους δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται χωρίς την ανθρώπινη κρίση.
Η καθηγήτρια Ofrit Liviatan από το Πανεπιστήμιο Harvard ανέδειξε τη νομική διάσταση της νέας εποχής, επισημαίνοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί προκλήσεις που αφορούν την ιδιωτικότητα, την παραπληροφόρηση και τη δημοκρατική λειτουργία.
«Η ΤΝ αφαιρεί το κάλυπτρο από τα μάτια της Θεάς της Δικαιοσύνης, Θέμιδος, καθώς επίσης και το ξίφος της, και γι’ αυτό χρειαζόμαστε ειδική νομοθεσία για την ΤΝ», σημείωσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ισχυρού δημοκρατικού ελέγχου.
Το μέλλον μας στο διάστημα
Τις εργασίες ολοκλήρωσε ο Βασιλικός Αστρονόμος της Μεγάλης Βρετανίας, καθηγητής Martin Rees του Πανεπιστημίου Cambridge, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους αστροφυσικούς, με ομιλία με θέμα «Το μέλλον μας στο διάστημα».
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι ο 21ος αιώνας είναι μοναδικός στην ανθρώπινη ιστορία, καθώς για πρώτη φορά ο άνθρωπος διαθέτει τη δυνατότητα να επηρεάσει καθοριστικά το μέλλον της ζωής στον πλανήτη και ενδεχομένως πέρα από αυτόν.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν πρέπει να οδηγήσει σε μια φυγή από τα πραγματικά προβλήματα της Γης.
«Είναι επικίνδυνη αυταπάτη να πιστεύει κανείς ότι το διάστημα προσφέρει μια διέξοδο από τα προβλήματα της Γης», ανέφερε, χαρακτηρίζοντας εξαιρετικά φουτουριστική την ιδέα μιας ανθρώπινης «πόλης» στον Άρη.
Και κατέληξε υπογραμμίζοντας την ανάγκη η ανθρωπότητα να σκέφτεται παγκόσμια, ορθολογικά και μακροπρόθεσμα: να γίνει, όπως είπε, «καλός πρόγονος», αξιοποιώντας την τεχνολογία του 21ου αιώνα αλλά καθοδηγούμενη από αξίες που η επιστήμη από μόνη της δεν μπορεί να προσφέρει.
Η Στρογγυλή Τράπεζα – Τα ερωτήματα που επιστρέφουν στον άνθρωπο
Η συζήτηση κορυφώθηκε στη Στρογγυλή Τράπεζα των Τέταρτων Δελφικών Διαλόγων, όπου οι επιμέρους επιστημονικές προσεγγίσεις συνδέθηκαν σε έναν ευρύτερο προβληματισμό για τη θέση του ανθρώπου σε μια εποχή ραγδαίων τεχνολογικών μετασχηματισμών.
Ο διευθυντής του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών και καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου Ανδρέας Γκόφας υπογράμμισε ότι η ουσία ενός διαλόγου δεν βρίσκεται απαραίτητα στην παραγωγή τελικών απαντήσεων, αλλά στην ικανότητά του να αναδεικνύει τα ερωτήματα που καθορίζουν το μέλλον.
«Η αξία μιας συζήτησης δεν μετριέται από την ικανότητά της να παράγει συμπεράσματα, αλλά από την ικανότητά της να καθιστά τα σωστά ερωτήματα αναπόφευκτα. Αυτό ήταν το Μαντείο. Όχι ένας θεσμός απαντήσεων, αλλά ένας θεσμός που σου επέστρεφε το ερώτημα σε πιο απαιτητική μορφή από αυτή που το έφερες», τόνισε.
Ο πανεπιστημιακός και διαστημικός επιστήμονας Σταμάτιος Κριμιζής, πρώην πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και με πολυετή συμμετοχή σε κορυφαία διαστημικά προγράμματα των Ηνωμένων Πολιτειών και της NASA, αναφέρθηκε στην πιθανότητα ύπαρξης νοήμονος ζωής πέρα από τη Γη, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η αναζήτηση αυτή δεν μπορεί να απομακρύνει την προσοχή της ανθρωπότητας από την προστασία του δικού της πλανήτη.
«Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η ύπαρξη νοήμονος ζωής αλλού στο Σύμπαν είναι πολύ πιθανή, καθώς υπάρχουν δισεκατομμύρια πλανήτες με συνθήκες παρόμοιες με της Γης. Ωστόσο, οι τεράστιες αποστάσεις καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την επικοινωνία ή την επιβεβαίωση της ύπαρξής της. Γι’ αυτό η διατήρηση της ζωής στη Γη παραμένει ύψιστη προτεραιότητα», σημείωσε.
Τον συνολικό προβληματισμό των εργασιών επιχείρησε να συνοψίσει ο πρέσβης ε.τ. και σύμβουλος του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών για θέματα διεθνών σχέσεων Αναστάσιος Κριεκούκης. Όπως ανέφερε, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο προόδου, υπό την προϋπόθεση ότι θα παραμείνει υπό τον έλεγχο του ανθρώπου.
«Οι συζητήσεις χαρακτηρίστηκαν από συνεργασία και αισιοδοξία, αλλά και από προβληματισμό για τις επιπτώσεις της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης στην κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα και την πολιτισμική πολυμορφία. Η ΤΝ μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο, αρκεί να παραμένει στην υπηρεσία του ανθρώπου και να μη μειώνει την πνευματική του αυτονομία. Η ανάπτυξη της ανθρώπινης γνώσης και των ειδικών του μέλλοντος πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα», ανέφερε.
Στη Στρογγυλή Τράπεζα συμμετείχαν επίσης ο καθηγητής Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ Χρυσόστομος Μαντζαβίνος και ο ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Λάμπης Παπαγεωργίου, συμβάλλοντας στον διεπιστημονικό χαρακτήρα της συζήτησης.
Οι Δελφοί ως τόπος συνάντησης
Το απόγευμα της 4ης Ιουλίου, όταν οι εργασίες του συνεδρίου ολοκληρώνονταν και το φως έπεφτε στις Φαιδριάδες πέτρες, μια νεαρή φοιτήτρια από την Πάτρα παρέμενε ακόμη στον χώρο, συζητώντας με ομιλητές και συμμετέχοντες.
Είχε ταξιδέψει αυθημερόν στους Δελφούς αποκλειστικά για να παρακολουθήσει τις εργασίες των Διαλόγων. Παρά τη δύσκολη επιστροφή που την περίμενε, επέλεξε να παραμείνει μέχρι το τέλος και να συμμετάσχει στις ανεπίσημες συζητήσεις που συνεχίζονταν στον περίβολο του συνεδριακού κέντρου.
Μικρές ιστορίες όπως αυτή αποτυπώνουν ίσως τον βαθύτερο χαρακτήρα των Δελφικών Διαλόγων: όχι μόνο έναν χώρο παρουσίασης επιστημονικών θέσεων, αλλά έναν τόπο συνάντησης ανθρώπων διαφορετικών γενεών, χωρών και γνωστικών πεδίων, που μοιράζονται την ίδια ανάγκη να κατανοήσουν τις μεγάλες αλλαγές της εποχής.
Οι θεσμικοί χαιρετισμοί
Τους Τέταρτους Δελφικούς Διαλόγους χαιρέτισαν εκπρόσωποι της πολιτείας και των τοπικών αρχών.
Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Γιάννης Μπούγας αναφέρθηκε στη σύνδεση της συζήτησης για το μέλλον της ανθρωπότητας με τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη Δικαιοσύνη.
Ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός και η γενική γραμματέας Σύγχρονου Πολιτισμού Ελένη Δουνδουλάκη υπογράμμισαν τη σημασία της συνάντησης της επιστημονικής τεκμηρίωσης με τον ανθρωπιστικό στοχασμό για την αντιμετώπιση των σύνθετων προκλήσεων του παρόντος και του μέλλοντος.
Χαιρετισμούς απηύθυναν επίσης ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης Αθανάσιος Παλιάτσος και ο δήμαρχος Δελφών Παναγιώτης Ταγκαλής, τον λόγο του οποίου ανέγνωσε ο αντιδήμαρχος Δελφών Αστερινός Δημητρίου.
Στις εργασίες συμμετείχαν επίσης 30 δημοσιογράφοι από την Ελλάδα και το εξωτερικό, μεταφέροντας τον προβληματισμό των Δελφικών Διαλόγων σε ένα ευρύτερο κοινό.