Το 69ο Φεστιβάλ Φιλίππων τοποθετεί στο κέντρο της έμπνευσής του, την έννοια της «Μεταμόρφωσης» καλώντας την Τέχνη να επιδράσει ευεργετικά πάνω στις ψυχές μας και να τις μεταμορφώσει και σχεδιάζει για τους θεατές της μια εντελώς ξεχωριστή διαδρομή που συμβαδίζει με τα χρόνια και την ιστορία του ίδιου του θεσμού, που και αυτός μεταμορφώνεται και αλλάζει.
Στο πλαίσιο του προγράμματος της φετινής διοργάνωσης, το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, σε συνεργασία με τον Φωτογραφικό Όμιλο Καβάλας, παρουσιάζουν την Εικαστική & Ηχητική εγκατάσταση «Μεταμορφώσεις: και δεν ξανακυνήγησα ποτέ μου».
***
Υπάρχουν μεταμορφώσεις που ολοκληρώνονται -η μορφή αλλάζει και ο ήρωας εγκαθίσταται στη νέα του κατάσταση- και άλλες που διακόπτονται βίαια. Αφορμή για τη συγκεκριμένη εγκατάσταση στάθηκε ο μύθος του δεινού κυνηγού Ακταίωνα, του οποίου η μεταμόρφωση παραμένει οριακά ανολοκλήρωτη. Ο Ακταίωνας μόλις που γίνεται ελάφι: όταν αναγνωρίζεται ως θήραμα από τους ίδιους του τους σκύλους, τους οποίους έχει μετατρέψει σε κυνηγετική μηχανή, προέκταση της δικής του βούλησης, διαμελίζεται. Δεν προλαβαίνει να υπάρξει ως ζώο· παρά μόνο όσο χρειάζεται ώστε να διανοιχθεί η δυνατότητα μιας άλλης σχέσης με εκείνο που έως τότε καταδίωκε. Ίσως εκείνης που, αιώνες αργότερα, ο Ναπολέων Λαπαθιώτης θα συμπυκνώσει στο κείμενό του Το τελευταίο μου κυνήγι με μία και μόνη άρνηση: «Και δεν ξανακυνήγησα ποτέ μου».
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Η εγκατάσταση «Μεταμορφώσεις: Και δεν ξανακυνήγησα ποτέ μου» δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει τον μύθο. Αντιμετωπίζει τη μεταμόρφωση ως ρήγμα στην κατανομή των ρόλων ανάμεσα στο ανθρώπινο και το μη ανθρώπινο και επιχειρεί να διαστείλει τον ελάχιστο χρόνο κατά τον οποίο ο κυνηγός εκτίθεται στη θέση του θηράματος. Μέσα σε αυτή τη χρονική ρωγμή τίθεται υπό αμφισβήτηση το βλέμμα που μετατρέπει ένα ζωντανό ον σε θήραμα, τρόπαιο, πρώτη ύλη ή θέαμα.
Το έργο αναπτύσσεται σε τέσσερα επίπεδα και οργανώνεται ως μια διαδρομή από τον τέταρτο όροφο προς το ισόγειο. Ο επισκέπτης εισέρχεται πρώτα σε έναν ανελκυστήρα επενδυμένο εσωτερικά με συνθετική γούνα. Εκεί, μια κάμερα παρακολούθησης μεταδίδει ζωντανά την εικόνα του στον τέταρτο όροφο, όπου συναντά τον εαυτό του ήδη καταγεγραμμένο. Στον τρίτο όροφο αντικρίζει ένα κοπάδι 2.500 μικροσκοπικών ελαφιών. Του δίνεται η δυνατότητα, εφόσον το επιθυμεί, να απομακρύνει ένα ελάφι από το κοπάδι και να το πάρει μαζί του. Αν όλοι αποφασίσουν να το κάνουν, οι τελευταίοι επισκέπτες θα βρεθούν αντιμέτωποι όχι με το κοπάδι αλλά με την απουσία του· ένα τοπίο που θα έχει διαμορφωθεί από χιλιάδες μικρές, ατομικές επιλογές. Στον δεύτερο όροφο, γούνινα γεωμετρικά στερεά λειτουργούν ως τόποι παρατήρησης και περισυλλογής, ενώ στον πρώτο το υβριδικό έργο του Φωτογραφικού Ομίλου Καβάλας, σε συνεργασία με τον Κωστή Αργυριάδη, συνομιλεί με την εγκατάσταση, μεταφέροντας τα ερωτήματά της σε ένα δεύτερο επίπεδο κινούμενων εικόνων. Ένα ενιαίο ηχοτοπίο του Νίκου Σωτηρέλη διατρέχει όλους τους ορόφους, διαπερνώντας και παράλληλα συνδέοντας τις επιμέρους εμπειρίες.
Η μεταμόρφωση του Ακταίωνα διακόπτεται, ωστόσο, το ενδεχόμενο μιας μεταμόρφωσης του επισκέπτη παραμένει ανοιχτό. Το ελάφι εξακολουθεί να μην μπορεί να αποσυρθεί από το βλέμμα που το αιχμαλωτίζει. Ο άνθρωπος, όμως, μπορεί ακόμη να αποφασίσει τι είδους βλέμμα θα στρέψει απέναντί του. Ίσως η μεταμόρφωσή του θεατή να αρχίζει από τη στιγμή που αναγνωρίζει τη συμμετοχή του σε μια μηχανή που παράγει διαρκώς θηράματα και επιλέγει, έστω για μια στιγμή, να αναστείλει τη λειτουργία της. Όχι επειδή το θήραμα κατάφερε να διαφύγει, αλλά επειδή εκείνος που το κοιτάζει αποφάσισε να εγκαταλείψει το βλέμμα που το μετέτρεπε σε αντικείμενο και να το αναγνωρίσει ως υποκείμενο.
Συντελεστές
- Σύλληψη – Εικαστικός σχεδιασμός: Μιχαήλα Πλιαπλιά
- Ηχοτοπία: Νίκος Σωτηρέλης
- Τεχνική υποστήριξη: Βασίλης Αναστασιάδης, Κώστας Γαρουφαλίδης, Παναγιώτης Λαζαρίδης, Γιώργος Μαστοράκης, Γιάννης Σταυρίδης
- Επιμέρους οπτικό έργο (υβριδικό βίντεο):
- Επιμέλεια φωτογραφικού υλικού: Μυρτώ Κωνσταντινίδου, Χριστίνα Μπέζα, Παναγιώτης Ρόντος, Κωνσταντίνα Τσιρογιάννη
- Δημιουργία βίντεο: Κωστής Αργυριάδης
- Φωτογραφικό υλικό: Ασλανίδου Μηλίτσα, Γεωργακούδη Δώρα, Ευθυμιάδης Παντελής, Ζοπόγλου Μαρία, Ζωγράφου Βασιλική, Καροφυλλίδου Μαρία, Κουμουλίδης Ηλίας, Κωνσταντινίδου Μυρτώ, Μαρκουλίδης Αναστάσιος, Μόμτσος Αλέξανδρος, Μπακογιάννη Σταυρούλα, Μπέζα Χριστίνα, Μπερμπατάκη Γεωργία, Νεοκοσμίδου Κυριακή, Ντήμος Δημήτρης, Παναγιωτίδου Ελένη, Ρόντος Παναγιώτης, Σαρρίδης Νίκος, Τσιρογιάννη Κωνσταντίνα
[Στο βίντεο έχουν χρησιμοποιηθεί, σε επιλεγμένα σημεία, εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ως μέρος της καλλιτεχνικής επεξεργασίας.]
- Θερμές ευχαριστίες στους Πασχάλη Ζέρβα, Βαΐα Κουλαξίζη, Μαρία Κουτσιούκη, Μαρία Κριαρά, Βίκυ Μπακλατζή, Παναγιώτη Παγιάτη, Φώτη Σαγώνα, Νίκο Σεντικιώτη, Ματούλα Στρατηλάτη, Δημήτρη Φράγκο και Βάσια Χρονοπούλου για την πολύτιμη υποστήριξή τους
-Κατά την κατασκευή της εγκατάστασης δεν χρησιμοποιήθηκαν ζωικά υλικά και κανένα ζώο δεν τραυματίστηκε ούτε υπέστη ταλαιπωρία.