Η έκθεση “Το Παιχνίδι της Ανάδυσης” αποτελείται από μια νέα σύνθεση έργων της καλλιτέχνιδας, σε δύο εγκαταστάσεις: μία στον κύριο εκθεσιακό χώρο της γκαλερί και μία στην εσωτερική αυλή. Η διπλή χωρική διάρθρωση συγκροτεί έναν γλυπτικό κόσμο, όπου η θάλασσα, η μνήμη και ο μύθος συνυπάρχουν ως ενιαία εμπειρία χώρου, φωτός και μεταμόρφωσης.
Στο Παιχνίδι της Ανάδυσης, η γλυπτική δεν παρουσιάζεται ως στατικό αντικείμενο, αλλά ως ανοιχτό πεδίο σχέσεων και αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στο έργο και τον χώρο, στην ύλη και το φως, στο φυσικό και το τεχνητό, στο οικείο και το υπερπραγματικό. Η Αφροδίτη Λίτη αξιοποιεί στοιχεία επαναλαμβανόμενα στο εικαστικό της λεξιλόγιο. Η κολυμβήτρια, το δελφίνι, το όστρακο, η βάρκα, το δαχτυλίδι, η σαύρα δεν είναι μεμονωμένα σύμβολα, αλλά μορφές σε διαρκή συσχέτιση. Μέσα από την αντανάκλαση, την αλλαγή κλίμακας και την μεταμόρφωση, η Λίτη ανασυνθέτει την σχέση ανάμεσα στην φύση, τον μύθο και το όνειρο.
Ο τίτλος της έκθεσης εμπεριέχει και την ερμηνεία της. Η ανάδυση δεν αφορά μόνον το υδάτινο στοιχείο. Δηλώνει την στιγμή κατά την οποία κάτι αθέατο έρχεται στην επιφάνεια και αποκτά μορφή: μνήμες, εικόνες, επιθυμίες, φόβοι, προσδοκίες, εσωτερικές καταστάσεις. Το παιχνίδι, αντιστοίχως, συνδέεται με ελευθερία χειρισμού. Η Λίτη παίζει με την κλίμακα, με τις σχέσεις, με την λάμψη και την αντανάκλαση, με την μετάβαση από το πραγματικό στο φαντασιακό. Τίποτα δεν παραμένει απολύτως σταθερό: οι μορφές μετατοπίζονται, οι αντανακλάσεις πολλαπλασιάζονται, ο χώρος μεταμορφώνεται.
Στον κύριο χώρο της Citronne Gallery, ο στενόμακρος εκθεσιακός χώρος μετατρέπεται σε ένα εσωτερικό θαλάσσιο πέρασμα. Οι κολυμβήτριες, το δελφίνι, τα όστρακα και η βάρκα λειτουργούν υπαινικτικά. Η θάλασσα δεν αναπαρίσταται· ανακαλείται. Εμφανίζεται μέσα από την κίνηση, την λάμψη, την αλλαγή κλίμακας και τις απρόβλεπτες σχέσεις ανάμεσα στις μορφές. Η Λίτη δεν περιγράφει• δημιουργεί ένα βιωτικό περιβάλλον. Ο επισκέπτης δεν καλείται να «διαβάσει» μια αφήγηση, αλλά να κινηθεί μέσα σε μια γλυπτική ατμόσφαιρα με ρυθμό και αίσθηση.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Καθοριστικό ρόλο έχει το φως, το οποίο αντανακλούν και διαχέουν οι ψηφίδες Murano και οι μεταλλικές λάμψεις. Οι λάμψεις επεκτείνονται στον περιβάλλοντα χώρο, στους τοίχους, στο δάπεδο της γκαλερί, μεταβάλλοντας διαρκώς την οπτική εμπειρία. Το έργο δεν τελειώνει στα φυσικά του όρια· επεκτείνεται οπτικά και φαντασιακά. Η εγκατάσταση περιλαμβάνει ψήγματα μνήμης σε χρόνο παρελθόντα και μέλλοντα. Η γκαλερί καθίσταται ενεργός τόπος, μέσα στον οποίο τα γλυπτά αναπτύσσονται, πολλαπλασιάζονται και μεταμορφώνονται.
Η δεύτερη εγκατάσταση, στην εσωτερική αυλή, μεταφέρει την ανάδυση σε ένα φυτικό γήινο περιβάλλον. Το υπερμέγεθες δαχτυλίδι με τις δύο σαύρες εγκαθίσταται μέσα στον υπάρχοντα χώρο και τον ενεργοποιεί. Τα φυτά της αυλής συνιστούν το περιβάλλον μέσα στο οποίο το έργο τοποθετείται και αποκτά νέα ένταση. Η αυλή μετατρέπεται έτσι σε έναν ενδιάμεσο τόπο, όπου το φυσικό, το τεχνητό και το συμβολικό συναντώνται. Το δαχτυλίδι, αποσπασμένο από την οικεία του κλίμακα, αποκτά γλυπτική και σχεδόν αρχιτεκτονική παρουσία• οι σαύρες εισάγουν μια αίσθηση χθόνιας ζωτικότητας.
Η Λίτη διευρύνει τα όρια της γλυπτικής προς την εγκατάσταση, την εμπειρία και την ποιητική ανατροπή της πραγματικότητας. Η γλυπτική της οργανώνει σχέσεις. Ενεργοποιεί τόπους. Μετατρέπει το φως, την κλίμακα, το υλικό και το περιβάλλον σε ισότιμους παράγοντες της καλλιτεχνικής πράξης. Εκεί αναδεικνύεται η σύγχρονη και εννοιολογική διάσταση της δουλειάς της: η μορφή δεν είναι ποτέ κλειστή· παραμένει ανοιχτή σε μετατοπίσεις, αντανακλάσεις και νέες σημασίες.
Η έκθεση στον Πόρο παραπέμπει σε προγενέστερες παρουσιάσεις της Λίτη στην Citronne Gallery. Στην ατομική της έκθεση στον αθηναϊκό χώρο της γκαλερί (Το Ονειρικό και το όνειρο: Οι Επικονιαστές της Ζωής, Citronne Gallery Αθήνα, 2024) η καλλιτέχνις ανέπτυξε έναν κόσμο με γνώμονα το ονειρικό στοιχείο, την μνήμη και την μεταμόρφωση. Η τελευταία της έκθεση Προηρόσια (2025), παρουσιάστηκε στην Ελευσίνα, έναν τόπο ιστορικά και μυθολογικά φορτισμένο, με καθοριστικά στοιχεία την γη, την τελετουργία και την αρχαϊκή μνήμη. Στον Πόρο, αυτή η διαδρομή μετατοπίζεται προς το υδάτινο, το θαλάσσιο και την ανάκλαση. Ο νησιωτικός τόπος δεν λειτουργεί ως απλό σκηνικό, αλλά ως υπόρρητο έδαφος ανάγνωσης.
Στο έργο της Λίτη, η φύση ανασυντίθεται εσωτερικά ως μνήμη, ως επιθυμία, ως όνειρο και ο μύθος προσεγγίζεται ως ζων υλικό μεταμόρφωσης. Αντλεί από αρχέτυπες εικόνες τις οποίες μεταφέρει σε ένα τεχνητό, αστραφτερό, σχεδόν υπερπραγματικό περιβάλλον. Η δημιουργία της, ταυτοχρόνως αισθητηριακή και εννοιολογική, ξεκινά από την ύλη, αλλά καταλήγει στην εμπειρία.
Στο Παιχνίδι της Ανάδυσης, η Αφροδίτη Λίτη προτείνει μια γλυπτική εμπειρία, όπου το όνειρο εισάγεται στην αισθητή πραγματικότητα. Μέσα από το φως, το μέταλλο, τις ψηφίδες, την αλλαγή κλίμακας και την ενεργοποίηση του χώρου, η καλλιτέχνις συγκροτεί μια ποιητική τοπογραφία όπου η ύλη, η μνήμη και η φαντασία αλληλο-αντανακλώνται.
Το Παιχνίδι της Ανάδυσης είναι η τέταρτη έκθεση της Α. Λίτη στη Citronne Gallery.Έχουν προηγηθεί οι εκθέσεις: Το Ονειρικό και το όνειρο: Οι Επικονιαστές της Ζωής (Citronne Gallery Αθήνα, 2024), Κουκουβάγιες (Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου, 2017) και Εσωτερικός Παράδεισος (Citronne Gallery Πόρος, 2012).
Επιμέλεια: Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη
Αφροδίτη Λίτη
H Αφροδίτη Λίτη γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε γλυπτική, ψηφιδωτό και αγιογραφία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών (Α.Σ.Κ.Τ., 1972-1978), με καθηγητές τον Γ. Παππά, τον Γ. Κολέφα, και Κ. Ξυνόπουλο. Παρακολούθησε μαθήματα στο Universita Degli Studi του Μιλάνου το 1978, ενώ με υποτροφία του Ι.Κ.Υ. πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο London University (1983-1986). Το 1985 τιμήθηκε με βραβείο γλυπτικής από το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος. Από το 1978 μέχρι και το 2000 εργάστηκε ως μουσειακή γλύπτρια στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Από το 2000 έως το 2023 δίδαξε στον Τομέα Γλυπτικής στην Α.Σ.Κ.Τ. Αθηνών, στη βαθμίδα του καθηγητή. Έργα της βρίσκονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές.
- Ατομικές εκθέσεις (επιλογή)
Προηρόσια, Παλαιό Ελαιουργείο της Ελευσίνας (2025), Το Ονειρικό και το Όνειρο: Οι Επικονιαστές της Ζωής, CITRONNE Gallery, Αθήνα (2024), Δύο Δέντρα Συγκλίνουν για μια Νέα Εκδοχή Προσφοράς, Ωρολόγιο του Κυρρήστου (2023), Το Άκουσμα των Χρησμών, Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών (2022), Το Ταξίδι για τη Γιορτή και η Γλυπτή Ψυχή του Τόπου, Αρχαιολογικό Μουσείο Αρχαίας Μεσσήνης (2021), Αδάμαστη Φύση, Πολιτιστικό ίδρυμα ΠΙΟΠ, Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας (2021), De Differentia: Γιατί Μισούμε το Διαφορετικό;, γλυπτικό περιβάλλον, Εθνική Βιβλιοθήκη, ΚΠΙΣΝ (2019), Αόρατα Δορυφορούμενοι, Γιαλί Τζαμί Χανίων (2018), Οι Γλαύκες και η Αθηναϊκή Δημοκρατία, Νομισματικό Μουσείο, Ιλίου Μέλαθρον, Αθήνα (2018), Γλαύκες, Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου (2017), Εσωτερικοί Παράδεισοι, CITRONNE Gallery, Πόρος (2012), Το Ρολόι του Κούκου, Μουσείο το Λουτρό των Αέρηδων, Αθήνα (2010), Μύθοι και Ιδιότητες, Πινακοθήκη Ψυχικού, Αθήνα (2010), Η Ακτινοβολία του Κολοσσού και η Ισχύς των Εραλδικών Συμβόλων, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Ρόδου, Ρόδος (2009), Η Α. Λίτη στη Χώρα των Θαυμάτων, Γκαλερί Πότνια Θηρών, Αθήνα (2007-08), Η Αφροδίτη Λίτη στο Νομισματικό Μουσείο – Μία Καρποφόρα Συνάντηση, Νομισματικό Μουσείο Ιλίου Μέλαθρον, Αθήνα (2007), Γλυπτά Δακτυλίδια, Μουσείο Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη, Αθήνα (2007), Τα Πολύτιμα της Παράδοσης, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, Θεσσαλονίκη (2006), Κατάδυση στο Βασίλειο της Αθωότητας, Πολιτιστικό Κέντρο Φιλοθέης, Αθήνα (2004), Η Ευ-δαιμονία του Μοιράσματος των Καρπών, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, Αθήνα (2004), Τα Δαχτυλίδια, Γκαλερί Ζ. Αθανασιάδη, Θεσσαλονίκη (2002), Το Παράκτιο Τοπίο, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, Αθήνα (2000), Οι Αινιγματικές Πριγκίπισσες, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, Αθήνα (1998), Οι Μυστικοί Κήποι, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, Αθήνα (1997), Ένας Περίπατος στο Θέατρο της Φύσης, Γκαλερί Ζ. Αθανασιάδη, Θεσσαλονίκη (1995), Το Συνέδριο των Πουλιών και των Καρπών, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, Αθήνα (1994), Από την Κουλτούρα στη Φύση, Μύλος, Θεσσαλονίκη (1994).
Κεντρική φωτογραφία θέματος: Άποψη της έκθεσης Το Παιχνίδι της Ανάδυσης, Αφροδίτη Λίτη. Παραχώρηση της καλλιτέχνιδας και της CITRONNE Gallery © Στάθης Μαμαλάκης