Θεωρείται ένα από τα κορυφαία ντοκιμαντέρ για τη διαδικασία της κινηματογράφησης, καθώς λειτουργεί ως ένα «ακούσιο masterclass» για κάθε σινεφίλ και δημιουργό. Ιδανικός επίλογος στη ζωή ενός σκηνοθέτη που έφυγε νωρίς. Επικεντρώνεται στην καταγραφή της καλλιτεχνικής ιδιοφυΐας, των μεθόδων εργασίας και της φιλοσοφίας του κορυφαίου Ρώσου δημιουργού κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της τελευταίας του ταινίας, «Η Θυσία». Συνθέτει σπάνιο υλικό από τα παρασκήνια, συνεντεύξεις και αποσπάσματα από το βιβλίο του «Σμιλεύοντας τον Χρόνο», αποκαλύπτοντας το σινεμά του ως μια βαθιά πνευματική ανάγκη.
Το ντοκιμαντέρ «Directed by Andrei Tarkovsky» (1988) θεωρείται μια ταινία-ορόσημο για την ιστορία του κινηματογράφου και ένα από τα πιο σημαντικά έργα τεκμηρίωσης γύρω από την έβδομη τέχνη. Η σημασία της δεν έγκειται απλώς στο ότι καταγράφει έναν σπουδαίο δημιουργό, αλλά στον μοναδικό τρόπο με τον οποίο αποτυπώνει την ίδια την ουσία της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Οι βασικοί λόγοι για τους οποίους η ταινία αυτή είναι τόσο σημαντική συνοψίζονται στους εξής:
- Η Απόλυτη Καταγραφή του «Σμιλεύοντας τον Χρόνο» στην Πράξη
Ο Ταρκόφσκι έμεινε στην ιστορία για τη θεωρία του ότι ο κινηματογράφος είναι η τέχνη του «σμιλύματος του χρόνου». Το ντοκιμαντέρ αυτό είναι το μόνο που καταφέρνει να δείξει πρακτικά πώς εφάρμοζε αυτή τη θεωρία. Βλέπουμε τον σκηνοθέτη να ελέγχει με εμμονική ακρίβεια τα πάντα: από την κίνηση των σύννεφων και το κούνημα των δέντρων, μέχρι την ακριβή απόχρωση του γρασιδιού. Αποτελεί ένα ζωντανό, ανεκτίμητο masterclass σκηνοθεσίας για κάθε φοιτητή κινηματογράφου και σινεφίλ.
- Η Ιστορική Στιγμή: Το «Κύκνειο Άσμα» μιας Ιδιοφυΐας
Η ταινία καταγράφει τα γυρίσματα της «Θυσίας» (1986), που έμελλε να είναι η τελευταία ταινία του Ταρκόφσκι, καθώς ο σκηνοθέτης πέθανε από καρκίνο λίγους μήνες μετά την ολοκλήρωσή της. Το ντοκιμαντέρ λειτουργεί ως ένα συγκλονιστικό επικήδειο έργο. Καταγράφει έναν καλλιτέχνη που, αν και σωματικά εξαντλημένος, διοχετεύει όλη του την πνευματική και ψυχική ενέργεια στην τέχνη του, γνωρίζοντας υποσυνείδητα ότι αυτό είναι το τελικό του μήνυμα στον κόσμο.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
- Η Απομυθοποίηση και Ανθρωποποίηση του «Μύθου»
Συχνά οι μεγάλοι δημιουργοί αντιμετωπίζονται ως απόμακρα ιερά τέρατα.
Ο σκηνοθέτης Michal Leszczylowski σπάει αυτό το στερεότυπο. Μέσα από το υλικό, ο Ταρκόφσκι παρουσιάζεται απόλυτα ανθρώπινος:
-
-
- Τον βλέπουμε να γελάει με παιδική αφέλεια.
- Να θυμώνει και να αγωνιά.
- Να λυγίζει ψυχολογικά στην πασίγνωστη σκηνή όπου η κάμερα μπλοκάρει κατά το κάψιμο του σπιτιού (μια από τις πιο δραματικές στιγμές στην ιστορία των παρασκηνίων του σινεμά).
-
- Μια «Έσωθεν» Μαρτυρία χωρίς Φίλτρα
Σε αντίθεση με τα περισσότερα ντοκιμαντέρ που βασίζονται σε εκ των υστέρων συνεντεύξεις τρίτων (talking heads), αυτή η ταινία δημιουργήθηκε από έναν άνθρωπο που ήταν εκεί. Ο Leszczylowski ήταν ο συν-μοντέρ της «Θυσίας». Αυτή η εγγύτητα του επέτρεψε να χρησιμοποιήσει το υλικό του Arne Carlsson με τέτοιο τρόπο ώστε το ντοκιμαντέρ να μην μοιάζει με διαφημιστικό «making-of», αλλά με μια ειλικρινή, προσωπική και βαθιά καλλιτεχνική εξομολόγηση.
Συνολικά, το «Directed by Andrei Tarkovsky» είναι σημαντικό γιατί καταφέρνει να αποδείξει αυτό που ο ίδιος ο Ταρκόφσκι πίστευε: ότι ο κινηματογράφος δεν είναι απλώς μια δουλειά ή μια μορφή διασκέδασης, αλλά μια πνευματική θυσία και μια πράξη πίστης.
Ταυτότητα ταινίας
Αντρέι Ταρκόφσκι: η Ιδιοφυΐα, ο Άνθρωπος, ο Θρύλος
- Σκηνοθεσία & Μοντάζ: Michal Leszczylowski (ο οποίος ήταν και συν-μοντέρ στην τελευταία ταινία του Ταρκόφσκι)
- Έτος Κυκλοφορίας: 1988 (Πρεμιέρα στη Σουηδία στις 23 Σεπτεμβρίου 1988)
- Διάρκεια: 1 ώρα και 42 λεπτά
- Παραγωγή: Swedish Film Institute
- Εμφανίζονται: Αντρέι Ταρκόφσκι, Larisa Tarkovskaya (η σύζυγός του), Sven Nykvist (διευθυντής φωτογραφίας), Erland Josephson (ηθοποιός), ενώ η αφήγηση στα αγγλικά γίνεται από τον ηθοποιό Brian Cox