Στο «Η αυτού ελαφρότης ο Περελά» του Ιταλού Άλντο Παλατσέσκι (Aldo Palazzeschi), το παράλογο συναντά τη διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου να πιστεύει σε κάποιον που θα αναλάβει τη σωτηρία του. Ένας άνθρωπος από καπνό εμφανίζεται σε ένα βασίλειο που περιμένει τον σωτήρα του. Οι υπήκοοι τον αποθεώνουν, του αναθέτουν να ξαναγράψει τον ηθικό τους κώδικα και να τους δείξει έναν διαφορετικό δρόμο. Όταν, όμως, οι προσδοκίες τους διαψεύδονται, ο λυτρωτής γίνεται αποδιοπομπαίος τράγος.
***
«Είμαστε αυτοί που θα αλλάξουμε και θα μεταμορφώσουμε τους εαυτούς μας και τον κόσμο». Δεν μπορείς να μη συγκρατήσεις αυτά τα λόγια. Να μην τα πάρεις μαζί σου φεύγοντας, να μην επιστρέφουν ξανά και ξανά στο μυαλό σου, σαν δίνη που σε παρασύρει σε σκέψεις για όσα συμβαίνουν γύρω μας. Είναι η συμπύκνωση του έργου, ο πυρήνας της παράστασης «Η Αυτού Ελαφρότης, ο Περελά» του Άλντο Παλατσέσκι, όπως τον περιγράφει στο CultureNow ο Λευτέρης Παπακώστας, ηθοποιός και σκηνοθέτης της παράστασης που παρουσιάζεται στο Θέατρο 104.
Παρακολουθώντας τις πρόβες, έχεις την αίσθηση ότι ένας ολόκληρος κόσμος βρίσκεται σε αναβρασμό, έτοιμος να πάρει μορφή. Οι ηθοποιοί δοκιμάζουν τις ατάκες, αναζητούν τον ρυθμό και τη θέση τους στον σκηνικό χώρο, περνούν από τον έναν ρόλο στον άλλο, σαν να συναρμολογούν μπροστά σου τα κομμάτια μιας παράδοξης πραγματικότητας. Ο Τάσσος Αλατζάς, η Μικάελα Δανά και ο Άγγελος Αγγελακόπουλος κινούνται μέσα σε αυτή τη διαρκή εναλλαγή, ενώ ο Γιώργος Θεοφάνους, μουσικός επί σκηνής, συνομιλεί με τη δράση. Η πρωτότυπη μουσική της Ανθής Γουρουντή παρεμβαίνει, δίνει ώθηση στην κίνηση και ενισχύει τον ρυθμό ενός κόσμου που ακροβατεί ανάμεσα στο παράλογο και το γκροτέσκο.
Κι εκεί, μέσα σε αυτή την κινητικότητα, ένα παράθυρο με κίτρινο τζάμι διαχέει το φως του στον σκηνικό χώρο. Το κίτρινο απλώνεται πάνω στα σώματα και στα αντικείμενα, σαν να φωτίζει έναν κόσμο που δεν προϋπήρχε, αλλά γεννιέται εκείνη ακριβώς τη στιγμή, μπροστά στα μάτια σου. Η σκηνική εγκατάσταση και τα κοστούμια, που υπογράφουν ο Λευτέρης Παπακώστας και η Κατερίνα Παρισσινού, γίνονται μέρος αυτής της ιδιότυπης ατμόσφαιρας. Για λίγο, έχεις την αίσθηση ότι δεν παρακολουθείς απλώς την προετοιμασία μιας παράστασης, αλλά τη δημιουργία ενός σύμπαντος που υπακούει στους δικούς του, παράδοξους κανόνες.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Ο Άλντο Παλατσέσκι έγραψε το «Il codice di Perelà» στις αρχές του 20ού αιώνα. Το έργο εκδόθηκε το 1911 και συγκαταλέγεται στα πιο ιδιότυπα πεζογραφήματα της ιταλικής λογοτεχνίας της εποχής, με στοιχεία φαντασίας, παραβολής και κοινωνικής σάτιρας. Στο κέντρο αυτού του σύμπαντος βρίσκεται ο Περελά, ένας άνθρωπος από καπνό, όπως τον περιγράφει ο σκηνοθέτης. Ο αλλόκοτος ήρωας εμφανίζεται ξαφνικά σε ένα βασίλειο που αναζητά απεγνωσμένα τη σωτηρία του. Οι υπήκοοι τον υποδέχονται ως λυτρωτή, τον θεοποιούν και περιμένουν από εκείνον να τους προσφέρει έναν νέο ηθικό κώδικα. Εκείνος, ωστόσο, παραμένει σχεδόν βουβός απέναντι στις προσδοκίες τους. Τη φωνή του την αναλαμβάνει το πλήθος: οι ίδιοι άνθρωποι που αρχικά τον αποθεώνουν και στη συνέχεια στρέφονται εναντίον του. Ο Παλατσέσκι πλάθει έτσι μια ιδιότυπη εκδοχή της χριστιανικής αφήγησης, όπου η ανάγκη για έναν σωτήρα αποκαλύπτει τελικά τις αντιφάσεις εκείνων που τον ανακηρύσσουν.
Ο Παπακώστας αναγνωρίζει σε αυτό το παράξενο, ανατρεπτικό σύμπαν μια απρόσμενη συγγένεια με το σήμερα. Γιατί εξακολουθούμε να περιμένουμε κάποιον να έρθει να μας σώσει; Γιατί αναζητούμε έξω από εμάς τη δύναμη που θα μπορούσε να αλλάξει τη ζωή μας; Ο Περελά γίνεται κάτι περισσότερο από ένας μυστηριώδης ήρωας. Καθρεφτίζει την ανάγκη μας να παραδώσουμε σε κάποιον άλλον την ευθύνη των επιλογών μας, αλλά και την ευκολία με την οποία μια κοινωνία μπορεί να απορρίψει εκείνον που προηγουμένως είχε αναγάγει σε μεσσία.
Κι όταν τον ρωτάμε τι θα ζητούσε από αυτόν τον «περίεργο», αν εμφανιζόταν σήμερα στην Αθήνα, η απάντησή του αποφεύγει την εύκολη λύση. Δεν θα του ζητούσε να αλλάξει τον κόσμο για λογαριασμό μας. Θα του έλεγε να καθίσει δίπλα του. Να παρατηρήσουν μαζί τι μπορεί να αλλάξει ο καθένας και αν υπάρχει, τελικά, πραγματική επιθυμία για αλλαγή ή αν προτιμάμε να αφήνουμε τα πράγματα να κυλούν με τον χρόνο τους.
Ίσως εκεί να βρίσκεται και η πιο ουσιαστική ερώτηση που αφήνει πίσω της η παράσταση: όχι ποιος θα μας σώσει, αλλά αν είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε το μερίδιο ευθύνης που μας αναλογεί. Γιατί η αλλαγή δεν αρχίζει με την άφιξη ενός σωτήρα. Αρχίζει όταν αναγνωρίζουμε ότι η δυνατότητα να αλλάξουμε όσα μας περιβάλλουν δεν βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια κάποιου άλλου.
Πληροφορίες για την παράσταση
Η ΑΥΤΟΥ ΕΛΑΦΡΟΤΗΣ Ο ΠΕΡΕΛΑ, του Άλντο Παλατσέσκι
σε σκηνοθεσία Λευτέρη Παπακώστα
Θέατρο 104, Ευμολπιδών 41, Γκάζι
Σάββατο, 18.00 | Κυριακή, 21.00
more.com
Διαβάστε επίσης:
Η Αυτού Ελαφρότης Ο Περελά, του Άλντο Παλατσέσκι σε σκηνοθεσία Λευτέρη Παπακώστα στο Θέατρο 104