Είδαμε την πρόβα του «Αρχιτέκτονα» της Φώφης Τρέζου στο Θέατρο 104 και μιλήσαμε με τον Γιώργο Παπαπαύλου, που υποδύεται τον ομώνυμο ρόλο, έναν αυταρχικό χαρακτήρα που θέλει να ελέγχει τα πάντα: το σπίτι που σχεδίασε, τους ανθρώπους που το κατοικούν, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο θα ζήσουν μέσα σε αυτό. Μια παράσταση για την εξουσία, την εμμονή με την τελειότητα και τη στιγμή που η ζωή αρνείται να ακολουθήσει το σχέδιο.
***
«Μόνο οι τοίχοι μένουν»
«Μόνο οι τοίχοι μένουν». Η φράση από τον «Αρχιτέκτονα» της Φώφης Τρέζου μοιάζει να βρίσκει μια απρόσμενη αντιστοιχία στο ίδιο το κτίριο που στεγάζει το Θέατρο 104, στην οδό Ευμολπιδών. Το νεοκλασικό με τη λιτή πρόσοψη υπήρξε κατοικία στις αρχές του 20ού αιώνα και αργότερα φιλοξένησε το δημοτικό σχολείο του Κεραμεικού.
Οι συνειρμοί είναι σχεδόν αυτόματοι όταν περνάς τη δίφυλλη ξύλινη πόρτα και ανεβαίνεις τη ξύλινη σκάλα που οδηγεί στη σκηνή του πρώτου ορόφου, όπου θα παρουσιαστεί η παράσταση. Οι φωνές των παιδιών έχουν πια σβήσει. Τα θρανία έχουν φύγει και ο μαυροπίνακας έχει δώσει τη θέση του στη θεατρική σκηνή. Κι όμως, περπατώντας στους ίδιους χώρους, είναι εύκολο να φανταστεί κανείς το ποδοβολητό εκείνων των παιδιών που έτρεχαν για να κερδίσουν λίγα ακόμη λεπτά παιχνιδιού στο διάλειμμα.
Οι άνθρωποι έφυγαν, οι χρήσεις του κτιρίου άλλαξαν, αλλά οι τοίχοι έμειναν.
Και κάπως έτσι, το ίδιο το θέατρο μοιάζει να συνομιλεί με την παράσταση: ένας Αρχιτέκτονας παραδίδει σε ένα ζευγάρι το σπίτι που έχει σχεδιάσει για εκείνο. Καθώς το ζευγάρι προσπαθεί να ζήσει μέσα στο σπίτι, ο Αρχιτέκτονας παρεμβαίνει διαρκώς. Διορθώνει, απαγορεύει, επιβάλλει. Το χιούμορ και το παράλογο συνυπάρχουν με μια ολοένα αυξανόμενη αίσθηση απειλής. Ένα σπίτι μετατρέπεται σταδιακά σε πεδίο εξουσίας.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Η σουρεαλιστική κωμωδία της Φώφης Τρέζου γράφτηκε το 1963 και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά από τη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου το 1971. Σήμερα, σε σκηνοθεσία Ζωής Ξανθοπούλου, ετοιμάζεται να επιστρέψει για δεύτερη χρονιά στο Θέατρο 104, με τον Γιώργο Παπαπαύλου στον ρόλο του Αρχιτέκτονα, μαζί με τον Θεόφιλο Μακρή και τη Μαρίνα Φλωροπούλου.
Συναντηθήκαμε με τον Γιώργο Παπαπαύλου στις πρόβες. Για λίγα λεπτά αφήσαμε τη σκηνή και βρεθήκαμε στην αυλή, το αλλοτινό προαύλιο του σχολείου, για να μιλήσουμε για έναν ήρωα που θέλει να ελέγχει τα πάντα, αλλά και για τη σχέση του δημιουργού με το δημιούργημά του.
Ο Παπαπαύλου βλέπει στο έργο κάτι ακόμη πιο σύγχρονο: την ανάγκη μας να ελέγχουμε όσα περισσότερα μπορούμε. «Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πάντα», λέει. «Και ένας από τους λόγους που μπορούμε να είμαστε ευτυχισμένοι είναι όταν συνειδητοποιήσουμε αυτό».
Ίσως γι’ αυτό ο Αρχιτέκτονας δεν είναι απλώς ένας παράξενος άνθρωπος που έχει υπερβεί τα όρια. Είναι μια αλληγορία για την ανάγκη του ανθρώπου να ελέγχει ακόμη και όσα δημιούργησε. «Η ιδέα μπορεί να μεταφερθεί στον γονιό και το παιδί, σε κάθε άνθρωπο που δυσκολεύεται να αποδεχτεί ότι αυτό που δημιούργησε δεν του ανήκει για πάντα», σημειώνει ο Παπαπαύλου.
Η παράσταση επιστρέφει για δεύτερη χρονιά. Η επανάληψη, όμως, δεν σημαίνει για τον Παπαπαύλου αναπαραγωγή. Κάθε νέα παράσταση μπορεί να αποκαλύψει κάτι που δεν είχε φανεί πριν. Ο χρόνος που μεσολάβησε έχει αλλάξει τους ηθοποιούς, τη ματιά τους, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο ακούγονται οι ίδιες ατάκες. «Μπορεί να έχει περάσει ένα εξάμηνο, αλλά είναι αρκετός χρόνος για να είσαι αλλιώς», λέει.
Υπάρχει, μάλιστα, μια ενδιαφέρουσα μετατόπιση ρόλων στη δική του θέση μέσα στην παράσταση. Ο Παπαπαύλου έχει και ο ίδιος σκηνοθετική ιδιότητα, εδώ όμως παραδίδει τον εαυτό του στη σκηνοθετική ματιά της Ζωής Ξανθοπούλου. Έχει μάθει, όπως λέει, να υπηρετεί το όραμα ενός σκηνοθέτη, να συνομιλεί μαζί του και να συνδημιουργεί. Αυτή τη φορά χρειάστηκε και κάτι ακόμη: να αφεθεί. «Από τη στιγμή που αποφάσισα να συνεργαστώ με τη Ζωή και η Ζωή να έχει τον ρόλο του σκηνοθέτη, αφέθηκα στα χέρια της και αφέθηκα και σε αυτή την αλληλεπίδραση», σημειώνει.
Η σχέση του με τους δύο ηθοποιούς της παράστασης έχει και μια προσωπική ιστορία. Ήταν μαθητές του στη δραματική σχολή και σήμερα συναντιούνται ξανά, αυτή τη φορά ως συνάδελφοι στη σκηνή. «Είναι πολύ συγκινητικό για μένα ότι τώρα είμαστε συνάδελφοι. Χαίρομαι πάρα πολύ που τους βλέπω και που ανταποκρίθηκαν εξαιρετικά στους ρόλους τους», λέει ο Γιώργος Παπαπαύλου. Είναι μια μικρή αντιστροφή ρόλων που ταιριάζει ουσιαστικά με μια παράσταση για τον έλεγχο, την παράδοση και τη στιγμή που ένα δημιούργημα φεύγει από τα χέρια εκείνου που το δημιούργησε.
Και τι θα ήθελε τελικά να μείνει στον θεατή μετά την παράσταση;
«Θα ήθελα το κοινό, φεύγοντας από αυτή την παράσταση, να φύγει με ερωτήσεις, με πολλές ερωτήσεις», μας είπε. Να τις πάρει μαζί του, να τις συζητήσει, να τις σκεφτεί και, ακόμη, να τις αναιρέσει. Γιατί, όπως λέει, αυτή είναι η ανοιχτή σχέση του θεάτρου με το κοινό.
Πληροφορίες
Ο ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ της Φώφης Τρέζου
~ 2ος χρόνος ~
ΘΕΑΤΡΟ 104 – Black Box
κάθε Δευτέρα & Τρίτη στις 21:15
ticketservices.gr
Διαβάστε επίσης:
Ο αρχιτέκτων, της Φώφης Τρέζου με τον Γιώργο Παπαπαύλου για 2η χρονιά στο Θέατρο 104