Ο ηθοποιός Γιάννης Καπελέρης συμμετέχει σε ένα σκηνικό σύμπαν όπου η commedia dell’arte, το βρετανικό χιούμορ του Richard Bean και η σκηνοθετική ματιά του Θάνου Τοκάκη συνθέτουν μια κωμωδία που κινείται στα όρια της θεατρικής αναρχίας.
Ο λόγος για την παράσταση «Ένας υπηρέτης, δύο αφεντικά», που παρουσιάζεται στη σκηνή του θεάτρου Ιλίσια, με πρεμιέρα στις 3 Οκτωβρίου. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες θεατρικές επιτυχίες της σύγχρονης βρετανικής σκηνής, βασισμένη στο αξεπέραστο έργο του Κάρλο Γκολντόνι.
Ο Καπελέρης υποδύεται τον Stanley, έναν από τους δύο αφεντάδες του Francis, έναν άνδρα που δείχνει να έχει τον έλεγχο, ενώ πίσω από την αυτοπεποίθηση και την αλαζονεία του κρύβεται μια βαθιά ανασφάλεια. Και ίσως ακριβώς εκεί βρίσκεται η κωμική του δύναμη: «Όλοι μας, με έναν τρόπο, έχουμε υπάρξει κάποια στιγμή Stanley. Προσπαθούμε να δείξουμε ότι όλα είναι υπό έλεγχο, ενώ μέσα μας επικρατεί ένα μικρό χάος», λέει ο ηθοποιός στο CultureNow.
Για τον Καπελέρη, η επιστροφή στην κωμωδία είναι ταυτόχρονα μια επιστροφή σε κάτι ουσιαστικό για το θέατρο: τη χαρά του παιχνιδιού. «Για μένα αυτή η συνάντηση είναι μια πολύ ωραία αφορμή για να ξαναθυμηθούμε πόσο διασκεδαστικό μπορεί να είναι το θέατρο», σημειώνει, υπενθυμίζοντας πως το γέλιο μπορεί να γίνει ένας απροσδόκητος τρόπος αυτογνωσίας: «Γελάς με κάποιον άλλον και ξαφνικά συνειδητοποιείς ότι του μοιάζεις».
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
-Το έργο του Richard Bean «Ένας υπηρέτης, δύο αφεντικά» βασίζεται στο κλασικό κείμενο του Goldoni, μεταφέροντας τη συνθήκη της commedia dell’arte στη σύγχρονη Βρετανία, ενώ η σκηνοθεσία του Θάνου Τοκάκη παραπέμπει σε μια σχεδόν αναρχική θεατρική συνθήκη. Τι σας εξιτάρει περισσότερο σε αυτή τη συνάντηση διαφορετικών κωμικών κόσμων;
Νομίζω ακριβώς αυτή η αναρχία. Έχει κάτι πολύ απελευθερωτικό στο να ξέρεις ότι επί σκηνής όλα μπορούν να πάνε λίγο στραβά και αυτό τελικά να γίνει μέρος του παιχνιδιού. Η commedia dell’arte έχει αυτή την υπέροχη θεατρική ελευθερία, την υπερβολή, τη σωματικότητα, το παιχνίδι. Ο Richard Bean παίρνει αυτή την παράδοση, την μπολιάζει με βρετανικό φλεγματικό χιούμορ και την κάνει σύγχρονη, ενώ ο Θάνος την επιστρέφει στην μεσόγειο και δημιουργεί έναν κόσμο όπου μπορούμε να αφήσουμε τη φαντασία και την τρέλα να κυριαρχήσουν. Για μένα αυτή η συνάντηση είναι μια πολύ ωραία αφορμή για να ξαναθυμηθούμε πόσο διασκεδαστικό μπορεί να είναι το θέατρο και ότι η κωμωδία, όσο ανάλαφρη κι αν φαίνεται, απαιτεί τεράστια ακρίβεια και αλήθεια.
-Στον «Έναν υπηρέτη, δύο αφεντικά» υποδύεστε τον Stanley, έναν από τους δύο αφεντάδες του Francis. Είναι ένας προνομιούχος και φαινομενικά αυτάρκης άνδρας, που κινείται ανάμεσα στην αυτοπεποίθηση, την αλαζονεία, τον έρωτα και τον φόβο. Τι σας ενδιαφέρει περισσότερο να αποκαλύψετε πίσω από την κωμική του επιφάνεια;
Την ανασφάλειά του. Νομίζω ότι εκεί κρύβεται πολύ από το κωμικό του στοιχείο. Εμφανίζεται ως ένας άντρας σίγουρος, που ξέρει τι θέλει και πιστεύει ότι μπορεί να ελέγξει τα πράγματα. Στην πραγματικότητα, όμως, όσο προχωράει η ιστορία, καταλαβαίνουμε ότι είναι πολύ πιο ευάλωτος απ’ όσο θέλει να δείχνει. Και αυτό τον κάνει πιο ανθρώπινο, αλλά και πιο αστείο. Δεν νομίζω ότι μας είναι τόσο ανοίκειος .Όλοι μας, με έναν τρόπο, έχουμε υπάρξει κάποια στιγμή Stanley. Προσπαθούμε να δείξουμε ότι όλα είναι υπό έλεγχο, ενώ μέσα μας επικρατεί ένα μικρό χάος.
-Τι αλλάζει στην υποκριτική προσέγγιση όταν ένας χαρακτήρας έχει τις ρίζες του σε μια τόσο συγκεκριμένη θεατρική παράδοση, όπως η commedia dell’arte;
Χρειάζεται μεγαλύτερη ακρίβεια, μεγαλύτερη σωματικότητα και βέβαια να αποδεχτείς ότι τα πράγματα μπορούν να είναι πολύ μεγαλύτερα από την πραγματική ζωή. Δεν μπορείς να κρυφτείς πίσω από μικρές, ρεαλιστικές συμπεριφορές. Όλα είναι πιο καθαρά, πιο μεγάλα και κυρίως πιο ρυθμικά. Πρέπει να αφήσεις λίγο στην άκρη την ανάγκη να είσαι «φυσικός». Εδώ το φυσικό μπορεί να είναι και εντελώς παράλογο.
-Η παράσταση απαιτεί από τους ηθοποιούς να λειτουργούν μέσα σε έναν ιδιαίτερα απαιτητικό σκηνικό μηχανισμό. Πώς χτίζεται η χημεία μιας ομάδας όταν ο ρυθμός του ενός εξαρτάται τόσο πολύ από τον ρυθμό του άλλου;
Με πολλή πρόβα και πολλή εμπιστοσύνη.
Σε τέτοιες παραστάσεις, αν ένας χάσει μισό δευτερόλεπτο, μπορεί να το καταλάβουν όλοι. Οπότε πρέπει να αποκτήσεις σχεδόν μια τηλεπαθητική επικοινωνία με τον συμπαίκτη σου. Να αντιλαμβάνεσαι πότε θα επιταχύνει, πότε θα κάνει μια παύση, πότε θα σου αφήσει χώρο. Όταν δημιουργείται αυτή η κοινή αναπνοή, έχει κάτι μαγικό και απολαυστικό.
-Το χιούμορ μπορεί να λειτουργήσει ως καθρέφτης μιας κοινωνίας, ιδιαίτερα όταν πίσω από τη φάρσα υπάρχουν ζητήματα όπως η ταξική διαφορά, η επιβίωση και η απληστία. Τι θα θέλατε να αναγνωρίσει το σημερινό κοινό μέσα από το κωμικό στοιχείο;
Τον εαυτό του, χωρίς να το πάρει χαμπάρι! Αυτό είναι το ωραίο με την κωμωδία. Γελάς με κάποιον άλλον και ξαφνικά συνειδητοποιείς ότι λίγο του μοιάζεις. Και ίσως έτσι κάποια δύσκολα γίνονται λίγο πιο εύκολα να τα κοιτάξεις. Η κωμωδία έχει αυτή τη μεγάλη δύναμη να μπορεί να μιλήσει για πολύ σοβαρά πράγματα χωρίς να σου κάνει μάθημα. Στο έργο όλοι προσπαθούν να εξυπηρετήσουν τον εαυτό τους, να επιβιώσουν, να βολευτούν, να ξεγελάσουν ή να αγαπηθούν. Απλώς το κάνουν με έναν τρόπο εντελώς παρανοϊκό που φαντάζει ανοίκειος αλλά τελικά τόσο αληθινός που σε βοηθάει να δεις και τις δικές σου εμμονές λίγο πιο ανάλαφρα.
-Το 2016, σε συνέντευξή σας στο CultureNow στην Εριέττα Μπελέκου, είχατε πει για την υποκριτική: «Ένας δρόμος που κάθε μέρα με βοηθάει να καταλάβω, να αγαπήσω και να βοηθήσω, αν μπορέσω, το “ανισόρροπο” ανθρώπινο είδος μας. Πρώτα λοιπόν είναι μια επιλογή ματιάς στα πράγματα και μετά μια επαγγελματική επιλογή». Δέκα χρόνια μετά, τι έχει αλλάξει σε αυτή τη ματιά;
Δεν θα έλεγα ότι έχει αλλάξει η βασική μου ματιά. Έχει μάλλον βαθύνει. Δέκα χρόνια μετά, νιώθω ότι έχω περισσότερη κατανόηση για τις αντιφάσεις του ανθρώπου και ίσως λιγότερη ανάγκη να τις κρίνω. Η υποκριτική εξακολουθεί να είναι για μένα ένας τρόπος να παρατηρώ, να κατανοώ και να πλησιάζω τον άλλον, αλλά και τον ίδιο μου τον εαυτό. Αν κάτι έχει αλλάξει, είναι ότι σήμερα πιστεύω περισσότερο στη δύναμη της αποδοχής και λιγότερο στην ανάγκη να δώσουμε απαντήσεις. Ίσως τελικά το θέατρο να μην μας μαθαίνει πώς να διορθώσουμε το «ανισόρροπο» ανθρώπινο είδος αλλά πώς να το κοιτάμε με περισσότερη τρυφερότητα.
-Έχετε περάσει από διαφορετικά θεατρικά είδη και ρόλους, από το δραματικό ρεπερτόριο μέχρι το μιούζικαλ και τώρα σε μια απαιτητική κωμωδία. Από τα πρώτα σας βήματα με τη Λένα Κιτσοπούλου και το «Χαίρε Νύμφη» μέχρι το Φεστιβάλ Αθηνών, το Εθνικό Θέατρο και τις συνεργασίες σας με σημαντικούς σκηνοθέτες, τι αναζητάτε σήμερα σε έναν ρόλο για να αισθανθείτε ότι αξίζει να τον αναλάβετε;
Νομίζω πως δεν ακολουθώ έναν συγκεκριμένο κανόνα. Κάθε ρόλος έρχεται σε διαφορετική στιγμή της ζωής μου και παίζει μεγάλο ρόλο η διάθεση στην οποία βρίσκομαι εκείνη την περίοδο. Εξίσου σημαντική, όμως, είναι και η ομάδα με την οποία θα συναντηθώ. Οι άνθρωποι, ο σκηνοθέτης, η κοινή ματιά και η ενέργεια που πιστεύω ότι θα δημιουργηθεί στις πρόβες είναι συχνά αυτά που με κάνουν να πω το «ναι». Θέλω να αισθάνομαι ότι έχω κάτι να ανακαλύψω και ότι θα το ανακαλύψουμε μαζί. Γιατί τελικά στο θέατρο, δεν επιλέγεις μόνο έναν ρόλο. Επιλέγεις και τους ανθρώπους με τους οποίους θα τον μοιραστείς.
-Και μετά τον «Έναν υπηρέτη, δύο αφεντικά», τι ακολουθεί; Υπάρχουν στα επόμενα σχέδιά σας συνεργασίες ή ρόλοι που μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας;
Για την ώρα, είμαι απόλυτα συγκεντρωμένος στην παράσταση. Περιμένω να ανέβει, να τη χαρούμε όλοι μαζί και φυσικά να αρέσει στον κόσμο. Τα επόμενα σχέδια θα τα δούμε από το νέο έτος.
Πληροφορίες παράστασης
«Ένας υπηρέτης, δύο αφεντικά» του Richard Bean σε σκηνοθεσία Θάνου Τοκάκη
Θέατρο Ιλίσια, Παπαδιαμαντοπούλου 4, Ιλίσια, Αθήνα
Από τις 3 Οκτωβρίου, κάθε Σάββατο στις 18:00 & Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00
more.com
Διαβάστε επίσης:
«Ένας υπηρέτης, δύο αφεντικά», του Ρίτσαρντ Μπιν σε σκηνοθεσία Θάνου Τοκάκη στο θέατρο Ιλίσια