Δύο αδημοσίευτα μονόπρακτα του Ανδρέα Στάικου παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο αθηναϊκό κοινό, στο Θέατρο Αργώ, πριν ξεκινήσουν την περιοδεία τους σε επιλεγμένους σταθμούς της περιφέρειας. Το «Εν Κορακοβουνίω» και η «Εκδρομή στην Αρχαία Ολυμπία», δύο έργα με διαφορετικές ιστορίες και χαρακτήρες, συνδέονται μέσα από την ιδιαίτερη γραφή του συγγραφέα και την έννοια της ψευδαίσθησης.
Στο «Εν Κορακοβουνίω», σε σκηνοθεσία Ανδρέα Στάικου και Νίκου Νίκα, η Εμμανουέλα Κοντογιώργου ερμηνεύει μια νεαρή δασκάλα που φτάνει σε ένα απομονωμένο, ορεινό χωριό, όπου οι λιγοστοί κάτοικοι μαραζώνουν. Με ευρηματικότητα και αυτοσχεδιαστική διάθεση, αναλαμβάνει να ανατρέψει την καθημερινότητά τους, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ενός εθνικού ήρωα. Σκηνοθετεί, με έναν τρόπο, μια απρόσμενη σειρά γεγονότων, επιχειρώντας να αφυπνίσει το χωριό, αλλά και τον ίδιο της τον εαυτό. Πίσω, ωστόσο, από το παιχνίδι των εξαπατήσεων παραμένει η ενοχή για το ψέμα που προσφέρει στους άλλους, μια αντίφαση που φωτίζει τον πυρήνα του χαρακτήρα της.
Στην «Εκδρομή στην Αρχαία Ολυμπία», η Εμμανουέλα Κοντογιώργου και η Αιμιλία Μήλιου, υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Ανδρέα Στάικου, ενσαρκώνουν δύο παλιές συμμαθήτριες που ξανασυναντιούνται και έρχονται αντιμέτωπες με μυστικά, ανεκπλήρωτες επιθυμίες και διαφορετικές επιλογές ζωής. Η σχέση τους γίνεται αφορμή για μια βαθύτερη αναμέτρηση με τις κοινωνικές επιταγές, τους ρόλους που καλούνται οι γυναίκες να επωμιστούν και το τίμημα της ελευθερίας και της δέσμευσης. Όπως σημειώνει η Αιμιλία Μήλιου, καμία από τις δύο ηρωίδες δεν έχει όλες τις απαντήσεις, ενώ η καθεμία αναζητά στην άλλη κάτι που της λείπει ή μια πλευρά του εαυτού της που δεν έχει τολμήσει να εξερευνήσει.
Με αφορμή την πρώτη παρουσίαση των δύο έργων, συζητάμε με την Εμμανουέλα Κοντογιώργου και την Αιμιλία Μήλιου για τη γοητεία της γραφής του Ανδρέα Στάικου, τις διαφορετικές όψεις της ψευδαίσθησης, τις εσωτερικές αντιφάσεις των ηρωίδων τους και την ανάγκη του ανθρώπου να διεκδικεί τη δική του αλήθεια και ελευθερία.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
***
-Τι είναι αυτό που ξεχωρίζετε στη γραφή του Ανδρέα Στάικου; Τι σας γοητεύει περισσότερο ως ηθοποιό στα κείμενά του;
Εμμανουέλα Κοντογιώργου: Ο τρόπος που κλείνει το μάτι στο αβάσταχτο τέλος που ορίζει αυτή τη ζωή. Ένας τρόπος γεμάτος παιχνίδι, ψευδαίσθηση, χιούμορ και γλυκιά μελαγχολία. Αυτή τη γλυκιά μελαγχολία που έχουν οι Γάλλοι δραματουργοί, που παν επόπτες του αναπόφευκτου τέλους, αποφασίζουν να διασκεδάσουν τον θάνατο (του έρωτα, της νιότης, της ζωής) προτού έρθει να τους πάρει. Κι όλα αυτά μέσα τον άψογο, δεξιοτεχνικό χειρισμό της ελληνικής γλώσσας.
-Στο Θέατρο Αργώ παρουσιάζονται για πρώτη φορά δύο αδημοσίευτα μονόπρακτά του. Πώς προέκυψε η επιλογή των συγκεκριμένων δύο έργων και με ποιο σκεπτικό αποφασίστηκε να παρουσιαστούν μαζί;
Εμμανουέλα Κοντογιώργου: Ο συνδετικός ιστός είναι η ιδιαίτερη γραφή του Στάικου και το θέμα με το οποίο καταπιάνεται και στα δύο μονόπρακτα, μέσα από τελείως διαφορετικές ιστορίες και χαρακτήρες: την έννοια της ψευδαίσθησης, της αξίας της στις ζωές των ανθρώπων, πως τη θρέφουμε, τη συντηρούμε και την αναζητάμε. Και οι δύο ρόλοι μου στα δύο μονόπρακτα έχουν τελείως διαφορετικές προσεγγίσεις και μια πολύ ενδιαφέρουσα συνιστώσα: ο ένας ρόλος προσφέρει την ψευδαίσθηση αλλά αισθάνεται ενοχή για το ψέμα, ενώ ο άλλος ρόλος δεν έχει καμία απολύτως ενοχή.
-Είναι και η θεατρική τέχνη, θα έλεγα, μια μορφή διαφυγής από την πραγματικότητα — έστω για όσο διαρκεί μια παράσταση…
Εμμανουέλα Κοντογιώργου: Μόνο αυτό είναι. Γι’ αυτό τα κάνουμε όλα, τουλάχιστον οι πραγματικοί καλλιτέχνες γι’ αυτό υπηρετούν μέρα μπει, μέρα βγει αυτή την τέχνη παρά τις αντιξοότητες. Γιατί θέλουν να ζήσουν έστω και για λίγο αυτή τη φυγή, αλλά προσέξτε: οι πραγματικοί καλλιτέχνες θέλουν πρώτα απ’ όλα να μοιραστούν αυτή τη φυγή με το κοινό όχι με τον εαυτό τους… και ο νοών νοείτω…
-Στο «Εν Κορακοβουνίω» ερμηνεύετε μια νεαρή δασκάλα, η οποία φτάνει σε ένα απομονωμένο χωριό και επιχειρεί να το αφυπνίσει δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ενός εθνικού ήρωα. Πώς έχετε δομήσει μέσα σας τον συγκεκριμένο χαρακτήρα; Τι είναι αυτό που σας ενδιαφέρει περισσότερο σε εκείνη;
Εμμανουέλα Κοντογιώργου: Είναι η σκηνοθέτης μιας απρόσμενης, και για την ίδια, σειράς γεγονότων. Αυτοσχεδιάζει με μεγάλη ευχέρεια σε ένα παιχνίδι εξαπατήσεων που έχει δημιουργήσει η ίδια. Αυτό το στοιχείο της έκπληξης και του αυτοσχεδιασμού προσπαθώ να κρατήσω και να θρέψω όσο προχωρά η ιστορία.
-Υπάρχει κάτι που ανακαλύψατε για τον χαρακτήρα σας μόνο μέσα από τις πρόβες και δεν υπήρχε αρχικά στην ανάγνωσή σας για το έργο;
Εμμανουέλα Κοντογιώργου: Τίποτα δεν υπάρχει στην αρχική ανάγνωση και όλα υπάρχουν. Στην πραγματικότητα περνούμε όλη τη διάρκεια των προβών προσπαθώντας να ξαναβρούμε την πρώτη ανάγνωση, παντρεύοντας τον αυθορμητισμό της πρώτης φοράς με την τεχνική και τη συστηματική εργασία των προβών.
-Στην «Εκδρομή στην Αρχαία Ολυμπία», το ενδιαφέρον μετατοπίζεται περισσότερο στη θέση της γυναίκας, στις κοινωνικές επιταγές και στους ρόλους που καλείται να αναλάβει. Τι πιστεύετε ότι βρίσκεται στον πυρήνα της σχέσης των δύο ηρωίδων και τι είναι αυτό που τελικά τις φέρνει σε σύγκρουση;
Αιμιλία Μήλιου: Αυτό που με συγκινεί στη σχέση τους είναι ότι καμία από τις δύο δεν έχει όλες τις απαντήσεις. Συχνά μιλάμε για την ελευθερία και τη δέσμευση σαν να είναι δύο αντίθετοι κόσμοι, όμως το έργο δείχνει ότι και οι δύο επιλογές έχουν το τίμημά τους. Η ηρωίδα μου βλέπει απέναντί της μια γυναίκα που μοιάζει να ζει χωρίς περιορισμούς και αναρωτιέται αν εκεί βρίσκεται η ευτυχία. Ταυτόχρονα, όμως, αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι και η απόλυτη ελευθερία μπορεί να γίνει μια μορφή φυλακής, όπως ακριβώς μπορεί να γίνει φυλακή και ένας γάμος που δεν σε εκφράζει πια.
Εμμανουέλα Κοντογιώργου: Συμφωνώ απόλυτα. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η σύγκρουσή τους είναι τόσο ανθρώπινη και ενδιαφέρουσα. Ψάχνει η μια στην άλλη κάτι που δεν είχε ποτέ, ή το είχε αλλά δεν ήρθε ποτέ αντιμέτωπη με αυτή την πλευρά του εαυτού της.
-Πώς θα περιγράφατε την ηρωίδα που υποδύεστε;
Αιμιλία Μήλιου: Στην αρχή βρίσκεται σε μια κατάσταση άρνησης και βεβαιότητας για τις επιλογές της. Σταδιακά, όμως, αρχίζει να εξετάζει το ενδεχόμενο ότι ίσως υπάρχει και ένας άλλος τρόπος να δει τη ζωή καθώς έρχεται αντιμέτωπη με μια εντελώς διαφορετική στάση ζωής, την οποία εκπροσωπεί η παλιά της συμμαθήτρια. Αυτή η σύγκρουση την οδηγεί μέσα από διαδοχικά συναισθηματικά κύματα — από την άρνηση και την αμφισβήτηση μέχρι την περιέργεια, τον προβληματισμό και τελικά την επανεξέταση του εαυτού της. Αυτές οι λεπτές ψυχολογικές διαδρομές ήταν ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο που ανακάλυψα κατά τη διάρκεια των προβών.
-Μετά τις επτά παραστάσεις στην Αθήνα, τα δύο μονόπρακτα θα ταξιδέψουν σε επιλεγμένους σταθμούς της περιφέρειας. Πώς λειτουργεί για εσάς η περιοδεία ως ηθοποιό; Αλλάζει κάτι στη σχέση σας με την παράσταση, στη ρουτίνα σας για παράδειγμα πριν μια παράσταση;
Εμμανουέλα Κοντογιώργου: Η περιοδεία είναι πάντα μια πολύ ιδιαίτερη εμπειρία για έναν ηθοποιό, γιατί κάθε τόπος και κάθε κοινό φέρνει μια διαφορετική ενέργεια. Μπορεί η παράσταση να είναι η ίδια, όμως η επικοινωνία με τους θεατές δεν είναι ποτέ ακριβώς ίδια και αυτό κρατά το έργο ζωντανό και τον ηθοποιό σε μεγαλύτερη εγρήγορση κι ενθουσιασμό.
Αιμιλία Μήλιου: Αυτό που μου αρέσει ιδιαίτερα στην περιοδεία είναι ότι η παράσταση αποκτά μια δεύτερη ζωή. Βγαίνει από το περιβάλλον της πόλης όπου πρωτοπαρουσιάστηκε και συναντά ανθρώπους με διαφορετικές εμπειρίες και αναγνώσεις. Για μένα, αυτό είναι από τα πιο όμορφα στοιχεία του θεάτρου: ότι κάθε βράδυ η ίδια ιστορία μπορεί να ακουστεί λίγο διαφορετικά και να δημιουργήσει μια καινούργια σχέση με το κοινό.
Photo Credit: Τζένη Αναγνωστοπούλου
Διαβάστε επίσης:
Εν Κορακοβουνίω – Εκδρομή στην Αρχαία Ολυμπία: Δύο μονόπρακτα του Ανδρέα Στάικου στο Θέατρο Αργώ