Η φετινή παράσταση που ανεβάζουμε στο θέατρο Τέχνης, θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος του Αντώνη Σαμαράκη Σήμα κινδύνου συνιστά μια εξαιρετική ευκαιρία να συνεργαστώ με νέους ανθρώπους, απόφοιτους και τελειόφοιτους της δραματικής σχολής του θεάτρου Τέχνης. Γράφει ο Άγγελος Αντωνόπουλος.

Αισθάνομαι  ιδιαίτερα συγκινημένος με τον ενθουσιασμό των συντελεστών και όλων των ανθρώπων που συμμετέχουν στην παράσταση. Μερικοί από αυτούς τους εκκολαπτόμενους ηθοποιούς μου θυμίζουν τα νιάτα μου, όταν ασπάστηκα τη θρησκεία του θεάτρου παραμένοντας πάντα βαθιά θρησκευόμενος. Έτσι ακριβώς είναι και αυτά τα παιδιά σήμερα.

Σε αυτό το έργο δεν συμμετέχω στην θεατρική ομάδα. Είχα την αίσθηση ότι ο ήρωας θα πρέπει να είναι πολύ νεότερος από εμένα. Η ιδέα και η επιλογή του έργου είναι άκρως συγκυριακή. Με χαρά δέχτηκα την πρόσκλησή της Ελένης Σαμαράκη να διαβάσω ένα απόσπασμα από το βιβλίο σε μία εκδήλωση για τα εγκαίνια ενός πολιτιστικού χώρου  προς  τιμήν του συγγραφέα και από τα φοιτητικά μου χρόνια, φίλου μου.

Στη διάρκεια της ομιλίας του ο Βασίλης  Βασιλικός επικεντρώθηκε στο ‘Σήμα Κινδύνου’ και ειδικότερα στο τελευταίο μέρος του βιβλίου το οποίο είναι ο μονόλογος του ήρωα και συνέπεσε να είναι και το κομμάτι που επέλεξα να διαβάσω. Μετά το πέρας της ομιλίας του ανεβαίνω και διαβάζω το μονόλογο. Η αντίδραση του κοινού ήταν ανέλπιστη. Και έτσι δόθηκε η ιδέα για τη μεταφορά του βιβλίου στο θέατρο. Το έργο πραγματεύεται την κοινωνική εγρήγορση ενός ανθρώπου, ένα θέμα τόσο επίκαιρο. Ο ήρωας όντας αγωνιακό άτομο, θέλει να ξεσηκώσει τον κόσμο.

Δεν είναι όμως από τους ανθρώπους που μπορούν να βγουν σε μπαλκόνια. Έχει μία εσωστρέφεια και έτσι επιλέγει ένα δικό του τρόπο για να κάνει τον κόσμο όπως λέει και ξαναλέει ‘ανήσυχο’. Όταν  έπαιζα τον ‘Μαρξ στο Σόχο’ έλεγα συνεχώς ότι αυτού του έργου η αρετή είναι ότι έρχεται ο κόσμος εφησυχασμένος και φεύγει ανήσυχος. Και αυτή είναι η σημαντικότητα αυτού του έργου. Ο Σαμαράκης λοιπόν το λέει ευθέως: ‘Ένας άνθρωπος ήσυχος, είναι παρά φύση άνθρωπος’. Για να σωθούμε - λέει - πρέπει να περάσει στο αίμα μας η ανησυχία, η αγωνία.

Προσωπικά έχω μια αδυναμία, ένα θρησκευόμενο πάθος με το Περιβάλλον. Γι’ αυτό είμαι και συνδρομητής στην Greenpeace. Και το λέω από πρόθεση προσέλκυσης και άλλων ανθρώπων. Αγωνιώ για την καταστροφή που επέρχεται ή όπως έλεγε και ο παραλίγο  πρόεδρος των ΗΠΑ Αλ Γκορ ‘λέγαμε κάποτε ότι επέρχεται το κακό, αλλά τώρα πια είναι εδώ’.

Αντιλαμβάνεστε ότι το στοιχείο της αγωνίας έχει περάσει πολύ μέσα στο έργο. Το έναυσμα του έργου είναι ένας ενδεχόμενος Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Από εκεί ξεκινάει και η αγωνία του ήρωα να κάνει τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν ότι αυτό αποτελεί μία μεγάλη απειλή. Το συγκεκριμένο έργο έχει δύναμη, ιδεολογικά ρεύματα και ανθρώπινους χυμούς. Έχει τους κραδασμούς της εποχής μας. Δονείται από αγωνία. Από την αρχή έως το τέλος.

Πάντα πίστευα ότι το θέατρο - όπως λέει ο Μπρεχτ - είναι το ‘πανεπιστήμιο του λαού’. Τούτο δοθέντος υπηρετώ το θέατρο από την αρχή και έχοντας κάνει περίπου 30 χρόνια δάσκαλος στις δραματικές σχολές. Αυτό που έλεγα στα παιδιά όταν τα αποχαιρετούσα, ήταν να μείνουν ως τα βαθιά τους γεράματα, ρομαντικοί και ιδεολόγοι. Γιατί αυτό είναι που λείπει από τη ζωή μας. Κάποια στιγμή σιτεύουμε και παραιτούμαστε και αποβάλλουμε τον ενθουσιασμό.

Το θέατρο έχει περάσει μεγάλη κρίση παγκοσμίως ακριβώς επειδή ζήσαμε το λεγόμενο star system το οποίο είναι προέκταση του εξαμερικανισμού που υπέστη η Ευρώπη και ειδικότερα η Ελλάδα. Αν θέλουμε να δούμε ιδεολογικά το θέατρο, θα πρέπει να σκεφτούμε και να καταλάβουμε ότι η ουσία του είναι το έργο, οι συγγραφείς. Όταν υπάρχουν συγγραφείς ανάμεσά μας αισθανόμαστε ότι ρέει ένα καινούριο αίμα και συνεχίζει να καίει  μια φλόγα  πίστης και ανανέωσης.

Όταν εμφανίστηκε ο Ιάκωβος  Καμπανέλης με την ‘Αυλή των θαυμάτων’, απετέλεσε ένα μεγάλο ‘παρών’ στα θεατρικά πράγματα της μεταπολεμικής εποχής. Τέτοιοι άνθρωποι εμφανίζονται κατά τους καιρούς και αποτελούν αφετηρία έμπνευσης και δύναμης. Κρατώ αυτό που μας έλεγε ο μεγάλος δάσκαλος Κουν για το ταλέντο, ‘ταλέντο είναι ένα μαργαριτάρι που βρίσκεται μέσα σε ένα σκληρό όστρακο. Για να βγει από εκεί μέσα πρέπει να το χτυπάς από το πρωί μέχρι το βράδυ’. Δηλαδή πρώτον δουλειά, δεύτερον δουλειά, τρίτον δουλειά. Είμαστε ευλογημένοι όσοι κοινωνήσαμε τη μαγεία αυτού του μεγάλου δασκάλου.

Δεν κάνουμε βέβαια το πράγμα δύσκολο για να εντυπωσιάσουμε. Έτσι λοιπόν υπάρχει το θέατρο και το παραθέατρο. Ο κόσμος κατά καιρούς έχει υποφέρει πολύ από το παραθέατρο. Υπάρχουν άνθρωποι που μόνο να το εμπορεύονται θέλουν. Με το γνώμονα της εμπορευσιμότητας του είδους δημιουργούμε και προσφέρουμε κάτι ιδιαίτερα προσβάσιμο και πόσιμο.

Αυτό όμως είναι αβασάνιστο και εύκολο, που ζητά ο πολύς κόσμος.  Αν του κάνεις το χατίρι συνεχώς δεν του προσφέρεις τίποτε δημιουργικό. Βέβαια, το θέατρο σαφώς θα πρέπει να συνδυάζει την εμπορικότητα με την ποιότητα. Η εμπορικότητα δεν συκοφαντεί ένα έργο. Ανεβάζουμε ένα έργο το οποίο πρέπει να αποτελέσει προϋπόθεση για το επόμενο.

Info: Ο Αγγελος Αντωνόπουλος είναι ένας από τους λαμπρότερους ηθοποιούς. Γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1932 στον Πειραιά. Μετά τις σπουδές του στη Δραματική Σχολή του Κάρολου Κουν, συμμετείχε σε πολλά θεατρικά έργα, στην τηλεόραση και στον κινηματογράφο. Έπαιξε επί τέσσερα συνεχή χρόνια το έργο του Howard Zinn, «Ο Μαρξ στο Σόχο» ενώ φέτος ανεβάζει το «Σήμα Κινδύνου» στις 16 Νοεμβρίου στο Θέατρο Τέχνης της οδού Φρυνίχου.

Αναδημοσίευση από το περιοδικό Momento