Ποιός είναι ο θεματοφύλακας και ποιός παράγει το σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό; Το κράτος; Τα ιδιωτικά ιδρύματα; Η ιδιωτική πρωτοβουλία ή ο ρομαντικός «κανονικός» άνθρωπος; Μερικές απαντήσεις από τον Λεωνίδα Δημητριάδη - Ευγενίδη του Ευγενίδειου Ιδρύματος.

Ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα ο  Γερμανός φιλόσοφος Johann Gottfried von Herder επισημαίνει ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο απροσδιόριστο από τη λέξη πολιτισμός. Στη Δήλωση της Μondiacult, της παγκόσμιας συνόδου για την πολιτιστική πολιτική το 1982 στο Μεξικό, ορίζεται ότι «ο πολιτισμός με την ευρεία έννοια αντιπροσωπεύει σήμερα το σύνολο των διαφοροποιών στοιχείων, πνευματικών, υλικών, διανοητικών και συναισθηματικών, που χαρακτηρίζουν μία κοινωνία ή κοινωνική ομάδα. Συμπεριλαμβάνει εκτός των γραμμάτων και των τεχνών, τον τρόπο ζωής, τα βασικά δικαιώματα του ανθρώπου, το σύστημα αξιών, τις παραδόσεις και τα δόγματα ...».

Δεν συμπεριλαμβάνεται στο εννοιολογικό περιεχόμενο του πολιτισμού σύμφωνα με τη Δήλωση της Mondiacult η διαφύλαξη, η μελέτη, η αναπαραγωγή και η διάδοσή του στους πολίτες μιας χώρας και κυρίως στις νέες γενιές. Επομένως θεωρώ ότι αυτές οι τέσσερις ενεργές διαδικασίες επαφίενται  στον θεματοφύλακα , όπου ως θεματοφύλακας του πλούτου που παράγει ο σύγχρονος ελληνικός πολιτισμός νοείται ο κάθε πολίτης, αλλά κυρίως η πολιτεία. Αναφερόμενοι στα επιτεύγματα του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, δια μέσου της ιστορικής συνέχειας οφείλουμε να δεχτούμε ότι συμπεριλαμβάνονται και οι εκφάνσεις του πολιτισμού από τη λαμπρή περίοδο της αρχαιότητας, που τροφοδότησε την ανθρωπότητα με τη φιλοσοφία, τις τέχνες, τη λογοτεχνία και την πολιτική, το βυζάντιο με τις ιδιαιτερότητές του,  τη συμβολή στην Αναγέννηση και την Ορθοδοξία και τη σύγχρονη Ελλάδα όπου διαφαίνεται σε όλα τα επίπεδα η βαθύτατη επίδραση του παρελθόντος.

Ο σύγχρονος ελληνικός πολιτισμός έχει οικουμενική διάσταση, καθώς ενσωματώνονται δράσεις Ελλήνων της διασποράς και ανθρώπων των οποίων το έργο εμπλουτίζει την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά: Σκαλκώτας, Χατζιδάκις, Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, Βολανάκης, Κάλβος, Σολωμός, Παλαμάς, Καβάφης, Σεφέρης, Ελύτης για να μνημονεύσω ελάχιστους.Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν εξακολουθεί να παράγεται ελληνικός πολιτισμός . Υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις που ανθίστανται στο πανίσχυρο ρεύμα της ημιμάθειας και αδιαφορίας που τείνει να παρασύρει τα πάντα, με την ταυτόχρονη κατάπτωση που στηλιτεύεται από τα ΜΜΕ, ενώ ταυτόχρονα υποκύπτουν στον πειρασμό της προσφοράς, προώθησης, διαφήμισης, αναπαραγωγής και συντήρησης της εύκολης και μη ποιοτικής ψυχαγωγίας. Χωρίς αμφιβολία, υπάρχουν ιδιωτικές πρωτοβουλίες, Ιδρύματα, όπως το Ίδρυμα Ευγενίδου, τα οποία έχουν συμβάλει σημαντικά και συνεχίζουν να συμβάλουν στη διαμόρφωση και στη μετάδοση πολιτισμού, επιστημονικού εν προκειμένω. 

Η συνεισφορά φωτισμένων προσωπικοτήτων, ιδιωτικής πρωτοβουλίας και μεμονωμένων πολιτών εν τούτοις δεν αρκεί. Η Πολιτεία  κατά κύριο λόγο οφείλει να φροντίσει για το σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός εμπνευσμένου προγράμματος με στόχο την ριζική αναδιοργάνωση και αναθεώρηση της δημόσιας εκπαίδευσης. Επιπλέον η Πολιτεία έχει το χρέος και την ευθύνη να αποτελέσει το θεματοφύλακα της πνευματικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Εμείς δεσμευόμαστε από την πλευρά μας ότι θα συνεχίσουμε να βάζουμε ένα μικρό λιθαράκι, αρωγοί σε αυτή την πανεθνική προσπάθεια.

INFO: Ο  Λεωνίδας Δημητριάδης-Ευγενίδης γεννήθηκε στην Αθήνα, το 1958. Το 1980 αποφοίτησε από το Οικονομικό Τμήμα της Νομικής Σχολής Αθηνών και στη συνέχεια πραγματοποίησε τις μεταπτυχιακές σπουδές του (Μaster’s Degree) στην Οικονομία των Μεταφορών (Τransport Εconomics), στο Λονδίνο. Στέλεχος των επιχειρήσεων Ευγενίδη από το 1979 και ενεργό μέλος της ΄Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών σήμερα από τη θέση του Ταμία. Ασχολείται με τα διεθνή θέματα της ποντοπόρου ναυτιλίας, συμμετέχοντας συστηματικά σε διεθνή fora. Από το 2000 ανέλαβε τη διοίκηση του Ιδρύματος Ευγενίδου, στο οποίο σήμερα κατέχει τη θέση του Προέδρου.

Από τον Λεωνίδα Δημητριάδη - Ευγενίδη
Αναδημοσίευση από το περιοδικό Momento