Κήποι του Sallalat Αλεξανδρείας, Δευτέρα 4ης Μαΐου και ώρα 14.30. Μένω άφωνη καθώς στις  ανασκαφές που πραγματοποιώ σε βάθος δέκα μέτρων, υποχωρεί λίγο χώμα από μία τομή κι ένα λευκό μάρμαρο ξεπροβάλλει.

Το συγκεκριμένο σημείο καθαρίζεται και η διαπίστωση πως πρόκειται για γόνατο σκορπίζει χαρά σε όλη την αποστολή. Η έκπληξή μας μεγάλη. Ευχόμασταν αυτό που βλέπαμε να ήταν ολόκληρο πόδι κι όχι μόνο ένα τμήμα του. Η τύχη ήταν με το μέρος μας καθώς στην πορεία αποκαλύφθηκε και το άλλο πόδι και τότε άρχισα να παρακαλώ να είναι και ο κορμός.

Όταν αποκαλύφθηκε και ο κορμός, το μόνο που έμενε ήταν να ευχηθώ να υπάρχει και η κεφαλή. Είναι η ώρα που η συγκίνηση διαποτίζει όλο το είναι σου. Άρχισα να καθαρίζω το σημείο εκείνο και τελικά στις οχτώ το βράδυ αποκαλύφθηκε μπροστά μου ο Αλέξανδρος. Αντιλαμβάνεσθε πως αισθάνθηκα μετά από αυτή την ανακάλυψη. Μια ανακάλυψη που γίνεται σε μια ξένη χώρα, από Ελληνίδα αρχαιολόγο και αφορά όλους τους Έλληνες, καθώς το θέμα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο και συνάμα εθνικό.

Το σπουδαίο γεγονός πέρασε αμέσως στις εφημερίδες και τα μέσα ενημέρωσης της Αιγύπτου, ενώ τα ξένα πρακτορεία μετέφεραν την είδηση μέχρι την Κίνα. Οι Αιγύπτιοι αρχαιολόγοι δηλώνουν: «Η ανακάλυψη αυτή θεωρείται ως μία από τις σπουδαιότερες που έχουν γίνει τα τελευταία εκατό χρόνια στην Αλεξάνδρεια».

Οι Αιγυπτιακές Αρχές δίνουν άδεια για να συνεχισθούν οι έρευνες και επί πλέον να αποψιλωθεί η περιοχή από τα δέντρα, ενέργεια που αποδεικνύει το μεγάλο τους ενδιαφέρον γι αυτή την ανακάλυψη και ότι μέλλεται να ακολουθήσει, καθώς ανάμεσα στα υπόλοιπα ευρήματα υπήρχαν και νομίσματα, λυχνάρια, όστρακα και μια αρχιτεκτονική κατασκευή με τρία κομμάτια ψηφιδωτού από εξαιρετικές μαρμάρινες ψηφίδες.

Όσον αφορά την αρχιτεκτονική κατασκευή λόγω του νερού δεν μπορούμε να διαπιστώσουμε τι ακριβώς είναι. Η ανασκαφή όμως πραγματοποιείται σ ένα σημείο που κατά την αρχαιότητα αποτελούσε μέρος των Βασιλικών Ανακτόρων. Επομένως οτιδήποτε βρεθεί εκεί θα είναι πολύ σημαντικό. Ενδεχομένως να είμαστε στο Βασιλικό νεκροταφείο της αρχαίας Αλεξάνδρειας. Γι αυτό λοιπόν τώρα χρειάζομαι τη βοήθεια και τη στήριξη της πατρίδας μου, γιατί η ανασκαφή είναι μεγάλη καθώς χρειάζεται αποστράγγιση των υδάτων και αποψίλωση των δέντρων της περιοχής. Και βέβαια, όπως καταλαβαίνετε όλα αυτά ξεφεύγουν από τις δυνατότητες του Ινστιτούτου μας. Όσο για την ανακάλυψή μου, μετά από δεκατέσσερα χρόνια ανασκαφών στην Αίγυπτο αμείφθηκε ο κόπος μου.

Ο Αλέξανδρος αντίκρισε μια Ελληνίδα μετά από 2.000 χρόνια. Το άγαλμα πιθανολογείται πως είναι της πρώιμης ελληνιστικής εποχής, ίσως λίγα χρόνια μετά το θάνατο του Αλέξανδρου και σίγουρα είναι έργο ενός σπουδαίου γλύπτη. Έχει ύψος 0.80 μ. και το κεφάλι με τον κορμό σώζονται σε αρκετά καλή κατάσταση. Επίσης σώζεται το δεξί χέρι πάνω απ τον αγκώνα ενώ λείπουν τα τμήματα των ποδιών κάτω από τα γόνατα. Μια απόκρουση παρατηρείται στη μύτη, το δε υλικό είναι από καθαρό μάρμαρο που εισήχθη από την Ελλάδα. Η έντονη στροφή του λαιμού με κλίση προς τα αριστερά σε συνδυασμό με το βλέμμα του που κοιτάζει ψηλά, αποτελούν γνωστά χαρακτηριστικά των ηρωικών πορτρέτων του Λυσίππου. Το άγαλμα έχει παραγναθίδες, δηλαδή, φαβορίτες. Η πιο γνωστή άλλωστε εικόνα του Αλέξανδρου με παραγναθίδες, είναι από το Μωσαϊκό της Πομπηίας.

Αξίζει να αναφερθεί η τοποθέτηση του Γεν. Γραμματέα του Ανωτάτου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου Zahi Hawass  για την ανακάλυψη αυτή: «Η ανακάλυψη αυτή μπορεί να μας οδηγήσει σε ιδιαίτερα σημαντικά αποτελέσματα γύρω από την περιοχή αυτή. Την περιοχή  των Θρόνων, του κήπου του Βασιλικού Παλατιού αλλά και της παλαιάς Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας στην περίοδο της Ελληνορωμαϊκής εποχής». Πριν από λίγο καιρό με επίσημη τελετή το άγαλμα τοποθετήθηκε σε περίοπτη θέση στο Μουσείο της Αλεξάνδρειας παρουσία αξιωματούχων της Αιγυπτιακής κυβέρνησης, κι όπως αντιλαμβάνεσθε αισθάνομαι ιδιαίτερα ευτυχής γι αυτό.

Info: Η Καλλιόπη Λιμναίου είναι αρχαιολόγος και διευθύντρια του Ελληνικού Ινστιτούτου Έρευνας Αλεξανδρινού Πολιτισμού. Πραγματοποιεί 15 χρόνια ανασκαφές στην Αίγυπτο και η ανακάλυψή της, ο Μέγας Αλέξανδρος των Κήπων  Sallalat  Αλεξανδρείας,  πρόσφατα τοποθετήθηκε με ιδιαίτερες τιμές στο Μουσείο Αλεξανδρείας.

Αναδημοσίευση από το περιοδικό Momento