Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016
«Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη»: Μια ρεαλιστική απεικόνιση του πλατωνικού κειμένου σε πραγματικό χρόνο
Δημοσίευση: Παρασκευή, 22 Ιουλίου 2016 16:50
«Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη»: Μια ρεαλιστική απεικόνιση του πλατωνικού κειμένου σε πραγματικό χρόνο

Στο θέατρο Βράχων το σκηνικό είναι λιτό, όπως υπήρξε και ολόκληρος ο βίος του Σωκράτη: μια καρέκλα και μια κλεψύδρα, μέσα από την οποία ο ήχος της σταγόνας συνοδεύει ως μοναδικό εφέ τον τελευταίο λόγο του φιλόσοφου, την περίφημη «Απολογία» του.

 

Η παράσταση δεν αποτελεί ακριβώς μονόλογο, είναι περισσότερο μια αναπαράσταση της δίκης που έλαβε χώρα το 399 π.Χ. στο δικαστήριο της Ηλιαίας με αποτέλεσμα τη θανατική καταδίκη. Οι κατηγορίες με τις οποίες ήρθε αντιμέτωπος ο  Σωκράτης ήταν η ασέβεια προς τους θεούς, η εισαγωγή καινών δαιμόνιων και η διαφθορά των νέων, ενώ οι κατήγοροί του ήταν ο Άνυτος, ο Λύκωνας και κυρίως ο Μέλητος. Το κείμενο παρουσιάζεται με υπέρτιτλους μεταφρασμένο στα νέα Ελληνικά και στα Αγγλικά.

 

Με βάση τη σωκρατική απολογία και με γνώμονα τον «Λόγο» μαθαίνουμε εις βάθος τη φιλοσοφία και τη βιοθεωρία ενός ανθρώπου που την ακολούθησε πιστά κι αμετακίνητα μέχρι το τέλος.

 

Για τον φιλόσοφο, τον άνθρωπο δεν πρέπει να απασχολεί το αν θα ζήσει ή αν θα πεθάνει, αλλά ο έλεγχος των πράξεων και της ηθικής του. Αν κάποιος αφοσιωθεί σε έναν ανώτερο σκοπό, δεν λογαριάζει και δεν φοβάται τον θάνατο. Είναι ντροπή να συσσωρεύουμε υλικά αγαθά αφού δεν βρίσκεται εκεί η ευτυχία, παρά μόνο στην αληθινή γνώση και τον αυτοπροσδιορισμό. Το υπαρξιακό αυτό ερώτημα είναι μέχρι σήμερα επίκαιρο - και μάλλον διαχρονικά αναπάντητο - αφού παρά τα άλματα προόδου σε ζητήματα της επιστήμης και  της τεχνολογίας, ο άνθρωπος παραμένει θλιβερά ανεπαρκής όσον αφορά τη ενσυνείδητη κατανόηση του εαυτού του.

 

Ο Σωκράτης δεν υποχωρεί, διότι αφενός γνωρίζει ότι με αυτό τον τρόπο αποτελεί έμπρακτο παράδειγμα υπακοής στους νόμους και αφετέρου γιατί πιστεύει ότι η θεϊκή φωνή μέσα του τον παροτρύνει να συνεχίσει και μάλιστα εκθέτοντας ορθολογικά επιχειρήματα χωρίς πρόθεση να ικετέψει ή να κάνει τους δικαστές να τον λυπηθούν. Μέσα από τη σκέψη του καθιερώνει μια διαφορετική, χωρίς αγωνία οπτική για το μεγάλο άγνωστο, τον θάνατο. Αν μεν ο θάνατος είναι μια αέναη νύχτα χωρίς εφιάλτες, δηλαδή αν δεν έπεται τίποτα μετά, υπάρχει κέρδος. Αν πάλι πηγαίνουμε σε έναν τόπο όπου θα συναντήσουμε όλους τους αποθανόντες, τι θα μπορούσε να είναι ωφελιμότερο από αυτό; Συμβουλεύει ακόμα και τους δικαστές να μην τον φοβούνται, αφού για τους αγαθούς φροντίζουν οι θεοί στην άλλη ζωή. Δίνει έτσι ένα φωτεινό μάθημα ηθικής, τιμής, καρτερίας και αξιοπρέπειας ενώ η διδασκαλία του τον καθιστά παράλληλα πρόδρομο του μονοθεϊσμού και της χριστιανικής θρησκείας. Διαχωρίζει τέλος τη θέση του από τους σοφιστές που σκοπός τους είναι να παραπλανούν χρησιμοποιώντας αναληθείς συλλογισμούς λαμβάνοντας χρήματα για τις υπηρεσίες τους.

 

Το έργο αποτελεί έναν πραγματικό άθλο τόσο για τον Δήμο Αβδελιώδη που ανέλαβε εκτός από τη σκηνοθεσία τη διδασκαλία εκφοράς και ερμηνείας του αρχαίου κειμένου και τη μετάφραση, όσο και για τον Βασίλη Καραμπούλα στον ρόλο του Σωκράτη προκειμένου το όλο εγχείρημα να μετατραπεί σε βιωματική εμπειρία. Ο λόγος είναι φροντισμένος, με καθαρή άρθρωση και φυσικότητα ενώ ο ηθοποιός παραμένει συγκρατημένος χωρίς να κατρακυλά σε πομπώδες ύφος ή συναισθηματισμούς.

 

Πειστικός και ο Γιάννης Κολόι στον ρόλο του Μέλητου που σε όλη τη διάρκεια της δίκης είτε παραμένει παρατεταμένα και εκνευριστικά σιωπηλός απέναντι στις ερωτήσεις που του απευθύνει ο Σωκράτης μέσω της Μαιευτικής μεθόδου ώστε να στηρίξει το κατηγορητήριό του, είτε δίνει σύντομες απαντήσεις που φανερώνουν αδυναμία σκέψης, γνώσεων και επιχειρημάτων. Καταφέρνει έτσι να περάσει στους θεατές την εικόνα ενός επιπόλαιου και αδιάφορου κατηγόρου.  

 

Η ποινή εκτελέστηκε αρκετές ημέρες αργότερα, διότι έπρεπε πρώτα να επιστρέψει το ιερό πλοίο από τις γιορτές της Δήλου. Έτσι κάπως τελείωσε ο βίος του Σωκράτη, ενός από τους σημαντικότερους φάρους της δυτικής σκέψης, με εκείνον να οδεύει εκούσια και πράος προς θάνατον και τους δικαστές του προς τη ζωή: «Οπότεροι δε ημών έρχονται επί άμεινον πράγμα, άδηλον παντί πλην ώ τω θεώ» (Ποιοί από μας πηγαίνουν στο καλύτερο δεν το γνωρίζει κανείς παρά μόνο ο Θεός).

 

 

Η παράσταση «Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη» πραγματοποιεί φέτος το καλοκαίρι μία μεγάλη περιοδεία σε όλη την Ελλάδα. Περισσότερες πληροφορίες εδώ

Εκτύπωση
Περισσότερα
«Για μια ανάσα»: Ελεύθερη πτώση σε μια Ευρώπη που ρημάζει
11.11.2016 17:10
Η Βρετανίδα συγγραφέας Ζίνι Χάρις τοποθετεί δύο γυναίκες στο επίκεντρο αυτού του απρόβλεπτου ταξιδιού. Σίγουρα χωρίς το έξυπνο και συχνά πικρό χιούμορ, η δυσοίωνη διαπίστωση για το μέλλον της ανθρωπότητας θα ήταν πολύ βαριά. Όσο η πλοκή προχωρά, τα μηνύματα έρχονται πιο συμπυκνωμένα, πιο ωμά και πιο κοντά στο σήμερα. Σε μια Ευρώπη που διαλύει τους τραπεζικούς κανόνες, ερημώνει τους δρόμους, μπερδεύει και κρατά μάτια και σύνορα κλειστά, ο καθένας από εμάς θα μπορούσε να γίνει ο ανώνυμος μετανάστης μέσα στη βάρκα που πασχίζει να φτάσει στη στεριά.
Φρόυντ και Χίτλερ: Μια υποθετική συνάντηση που ίσως άλλαζε την ιστορία
14.10.2016 17:07
Θα μπορούσατε να φανταστείτε τον Αδόλφο Χίτλερ, τον άνθρωπο που έγραψε τις μελανότερες σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας να ξεστομίζει τη λέξη «φόβος»; Να αγωνιά και να ικετεύει για μια πρόβλεψη σχετικά με τη δική του κλινική περίπτωση; Ο Γερμανός συγγραφέας Άρνολντ Μπέρνφελντ εμπνέεται το έργο του «Ο μικρός Χίτλερ» μπλέκοντας μυθοπλαστικά και βιογραφικά στοιχεία από τα παιδικά κι εφηβικά χρόνια του Χίτλερ και με αρκετή φαντασία φέρνει αντιμέτωπους στην αρένα - κυριολεκτικά και μεταφορικά - δύο «θηρία» της σύγχρονης ιστορίας, έναν κορυφαίο ψυχαναλυτή κι έναν κορυφαίο δικτάτορα.
«Φιλοκτήτης»: Όταν η ποίηση συναντά τον αρχαίο μύθο του Σοφοκλή
23.09.2016 17:52
Με αφορμή τον δραματικό μονόλογο του Γιάννη Ρίτσου «Φιλοκτήτης», βρέθηκα για δεύτερη φορά στο παραδοσιακό πλακιώτικο Βρυσάκι με την εσωτερική αυλή, τη σκαλιστή σκάλα και τις ξύλινες καρέκλες του να φυσούν ένα φθινοπωρινό αεράκι άλλης εποχής. Και πάλι σε έργο του σκηνοθέτη και ηθοποιού Ένκε Φεζολλάρι, που μετά τη Μπερνάρντα Άλμπα του επιστρέφει ερμηνεύοντας ένα υπέροχο και βαθύ κείμενο.
«Επτά επί Θήβας»: Όταν το πάθος για εξουσία νικά την αδελφική αγάπη
08.09.2016 13:43
Ο Ετεοκλής βρίσκεται μόνος στη σκηνή. Μοιάζει προβληματισμένος, σιωπηλός, φοβισμένος. Είναι όμως και ο περήφανος ηγέτης και υπερασπιστής της πόλης των Θηβών, την οποία οφείλει να προφυλάξει με κάθε κόστος από την επίθεση του αδελφού του Πολυνείκη που κινείται εναντίον της έχοντας συγκεντρώσει έξι ακόμη βασιλείς.
«Γκιακ»: Μνήμες πολέμου και ένας αγώνας εξιλέωσης
21.06.2016 17:15
Γκιακ. Αρβανίτικη λέξη, βαριά και τραχιά, τόσο στην προφορά όσο και στο νόημα που περικλείει. Είναι πρωτίστως το αίμα το συγγενικό, το κοινό, που ενώνει τους ανθρώπους. Είναι ακόμα το αίμα που χωρίζει, που κάνει τους ανθρώπους εχθρούς: αυτό που χύνεται από φόνο για λόγους εκδίκησης, για λόγους τιμής, για έναν άγραφο νόμο που συνεχίζεται και διαιωνίζεται.
«Ξένοι»: Τρεις γενιές κι ένας αέναος φαύλος κύκλος
23.05.2016 15:01
Ξένοι. Μια λέξη κοφτή, καθημερινή, πολυχρησιμοποιημένη, που περικλείει μέσα της κάτι πολύ κοντινό και οικείο και ταυτόχρονα απόμακρο και απορριπτικό. Εννοιολογικά μπορεί να διαβαστεί σε τουλάχιστον τρία επίπεδα: ένας άνθρωπος άγνωστος, η απομόνωση μέσα στην κοινωνία ή το οικογενειακό περιβάλλον, η αποσύνδεση από τον πυρήνα της ύπαρξής μας.
«Όταν ξυπνήσουμε εμείς οι νεκροί»: Υπαρξιακές συγκρούσεις και απολογισμός της ζωής και της τέχνης
25.04.2016 15:45
Μπορεί ένας άνθρωπος νεκρός εσωτερικά να αναστηθεί μέσω του θανάτου; Αξίζει η τέλεια αφοσίωση σε κάτι - έστω υψηλό και ιδεατό - αν το τίμημα είναι μια ολόκληρη ζωή χαμένη; Και πού οδηγεί η επίπονη αναμέτρηση ενός καλλιτέχνη με την τέχνη του;
«Κατερίνα»: Μια καταβύθιση στο φως και το σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής
28.03.2016 14:57
Ένας αχινός είναι μέσα στην Κατερίνα και τ’ αγκάθια του δεν την αφήνουν να ησυχάσει. Ένας αχινός είναι μέσα στην Κατερίνα και δεν την αφήνει να χαρεί τα δώρα της ζωής. Είναι πολύ δύσκολο να ξεγυμνώνεις ψυχικά και συναισθηματικά δύο ιστορίες, μία δική σου και μία του πιο κοντινού και αγαπημένου σου ανθρώπου. Η αρχή τους περικλείει ένα τέλος: εκείνο που η ίδια η μητέρα του συγγραφέα πόθησε όσο τίποτα άλλο όσο ζούσε.