Παρασκευή, 9 Δεκεμβρίου 2016

Ο Τζανμπαττίστα Βίκο και η ιδέα της φιλολογίας - Erich Auerbach

Ο Τζανμπαττίστα Βίκο και η ιδέα της φιλολογίας - Erich Auerbach

Από το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης κυκλοφορεί το βιβλίο, Ο Τζανμπαττίστα Βίκο και η ιδέα της φιλολογίας. Φιλολογία της παγκόσμιας λογοτεχνίας του Erich Auerbach σε μετάφραση Γιώργου Ανδρουλιδάκη & Κώστα Σπαθαράκη και σε επίμετρο Διονύση Καψάλη.

 

Το πολυσήμαντο έργο του Γερμανοεβραίου φιλολόγου Έριχ Άουερμπαχ γεφυρώνει τη φιλολογία ως ιστορική μάθηση μ’ έναν γενικότερο στοχασμό για την ευρωπαϊκή λογοτεχνία και τον πολιτισμό. Το πρώτο και παλαιότερο δοκίμιο, Ο Τζανμπαττίστα Βίκο και η ιδέα της φιλολογίας (1936), μικρό δείγμα της μακράς και επίμονης ενασχόλησης του Άουερμπαχ με τον Ιταλό φιλόσοφο, εξετάζει τη Νέα Επιστήμη ως το πρώτο μείζον έργο της ερμηνευτικής φιλολογίας και συναρτά την αυτόνομη θεμελίωση της φιλολογικής επιστήμης με την ιστορικότητα του Βίκο. Προκειμένου να ανακαλύψει την πνευματική ιδιοσυστασία του ανθρώπου κατά τις απαρχές του πολιτισμού, ο Βίκο εφάρμοσε τις φιλολογικές μεθόδους στην ερμηνεία των μύθων, των πανάρχαιων μνημείων της γλώσσας, του δικαίου, της θρησκείας και της ποίησης. Όπως σημειώνει ο Άουερμπαχ, η φιλολογία αναδεικνύεται έτσι «σε πεμπτουσία της επιστήμης του ανθρώπου ως ιστορικού όντος, οπότε συμπεριλαμβάνει όλους τους σχετικούς επιστημονικούς κλάδους, επομένως και την ιστορική επιστήμη με τη στενή έννοια. Η δυνατότητά της εδράζεται στην προϋπόθεση ότι οι άνθρωποι μπορούν να κατανοούν ο ένας τον άλλο, ότι υπάρχει ένας κόσμος κοινός για όλους τους ανθρώπους, προσιτός και οικείος στον καθένα μας». Το δεύτερο και ύστερο δοκίμιο, η Φιλολογία της παγκόσμιας λογοτεχνίας(1952), κείμενο φιλοσοφικής ωριμότητας αλλά και εντυπωσιακής επικαιρότητας για τις λογοτεχνικές σπουδές (και όχι μόνον), αναδιατυπώνει μια νέα, κάθε άλλο παρά αφελή αποτίμηση του ουμανισμού και συγχρόνως αποτελεί τον συνοπτικότερο και μάλλον τον ωριμότερο λόγο περί της φιλολογικής μεθόδου του Άουερμπαχ. Όσο περισσότερο ενοποιείται η υφήλιος τόσο περισσότερο πρέπει να διευρύνεται η συνθετική και προοπτική θεώρηση και η παγκόσμια λογοτεχνία να θεωρείται ως πολλαπλό υπόβαθρο ενός κοινού πεπρωμένου. «Φιλολογική μας πατρίδα –γράφει χαρακτηριστικά ο Άουερμπαχ- είναι όλη η υφήλιος· δεν μπορεί πλέον να είναι το έθνος. Ασφαλώς την πιο πολύτιμη και αναντικατάστατη κληρονομιά του φιλολόγου εξακολουθούν να την αποτελούν η γλώσσα και η παιδεία του δικού του έθνους· για να την αξιοποιήσει όμως, οφείλει να την αποχωριστεί και να την υπερβεί. Σήμερα, υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες, πρέπει να επιστρέψουμε σε αυτό που για την προεθνική, μεσαιωνική παιδεία ήταν κοινό κτήμα: την επίγνωση ότι το πνεύμα δεν έχει εθνικότητα».

 

Ο Erich Auerbach γεννήθηκε στο Βερολίνο το 1892 και πέθανε στο Ουώλινγκφορντ του Κοννέκτικατ το 1957. Σπούδασε νομικά, τα οποία όμως εγκατέλειψε για χάρη της φιλολογίας. Το 1929 ανέλαβε την έδρα ρομανικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μαρβούργου. Με την άνοδο των ναζί στην εξουσία εγκαταστάθηκε αρχικά στην Τουρκία, ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, και από το 1947 έως το θάνατό του στις ΗΠΑ, όπου δίδαξε για λίγο στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσυλβανίας (PSU) και κυρίως στο Γέιλ. Από τα έργα του ξεχωρίζουν η πρώτη του μεγάλη μονογραφία,Dante als Dichter der irdischen Welt (Ο Δάντης ως ποιητής του επίγειου κόσμου), 1929, η πολύ σημαντική μελέτη “Figura”, Archivum romanicum 22 (1939), και ασφαλώς το opus magnum του, Mimesis, ²1959 (Μίμησις, ΜΙΕΤ, ²2014), ένα από τα θεμελιώδη έργα της φιλολογίας του 20ού αιώνα. 

Ο Erich Auerbach (1892-1957) ήταν καθηγητής ρομαντικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μαρβούργου από το 1929 μέχρι το 1935. Κυνηγημένος από το ναζιστικό καθεστώς στην Κωνσταντινούπολη και έπειτα στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου από το 1950 ως το θάνατό του δίδασκε στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ. Συνέγραψε πολλά έργα με ποικίλα θέματα από την αρχαία, τη μεσαιωνική και τη σύγχρονη λογοτεχνία. Η Μίμησις θεωρείται το αριστούργημά του.

Σχετικές ειδήσεις
Ζητήματα ποιητικής, φιλολογίας και λαογραφίας - Γ.Μ. Σηφάκης
21.11.2016 10:08
Από τις Εκδόσεις Κίχλη κυκλοφορεί το βιβλίο, Ζητήματα ποιητικής, φιλολογίας και λαογραφίας του Γ.Μ. Σηφάκη.
Η λογοτεχνία σού αλλάζει τη ζωή: «Όταν η ποίηση συναντά τον στίχο. Όταν η λογοτεχνία γίνεται τραγούδι»
07.11.2016 09:49
Η Εριφύλη Μαρωνίτη και ο Δημήτρης Στεφανάκης υποδέχονται τον Μάνο Ελευθερίου, την Πέμπτη 10 Νοεμβρίου 2016, στον ΙΑΝΟ και συνομιλούν μαζί του στο πλαίσιο του κύκλου συζητήσεων με τίτλο "Η λογοτεχνία σού αλλάζει τη ζωή" με θέμα: «Όταν η ποίηση συναντά τον στίχο. Όταν η λογοτεχνία γίνεται τραγούδι».
Η λογοτεχνία σού αλλάζει τη ζωή: «Ένα βιβλίο γεννιέται»
24.10.2016 11:06
Ο Δημήτρης Στεφανάκης και ο Ianos συνεχίζουν για δεύτερη σεζόν τον Κύκλο Συζητήσεων «Η λογοτεχνία σού αλλάζει τη ζωή»
Η λογοτεχνία σού αλλάζει τη ζωή: Πώς η λογοτεχνία γίνεται θέαμα
21.09.2016 11:47
Ο Δημήτρης Στεφανάκης και ο ΙΑΝΟS συνεχίζουν για δεύτερη σεζόν τον Κύκλο Συζητήσεων «Η λογοτεχνία σού αλλάζει τη ζωή».
Ο Δημήτρης Στεφανάκης & ο Πέτρος Τατσόπουλος συζητούν για
16.03.2016 09:50
Ο Δημήτρης Στεφανάκης ξεκινάει στον ΙΑΝΟ, τον κύκλο συζητήσεων με τίτλο «Η λογοτεχνία σού αλλάζει τη ζωή». Μέσα από το βιβλίο του Πώς η λογοτεχνία σού αλλάζει τη ζωή εκδ. Ψυχογιός, ο συγγραφέας θα εξετάσει με το κοινό και με διαφορετικούς κάθε φορά συνομιλητές, διάφορα κεφάλαια του βιβλίου.