Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2017
Τελευταία προειδοποίηση - Παναγιώτης Κεχαγιάς: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Δευτέρα, 13 Ιουνίου 2016 09:55
Τελευταία προειδοποίηση - Παναγιώτης Κεχαγιάς: Κριτική βιβλίου

Τι συμβαίνει άραγε όταν όλα γίνονται και τελικά τίποτα δεν γίνεται; Αιώνιο ερώτημα, εύλογη απορία, εγγεγραμμένη φωνή στα βάθη του υποσυνείδητου. Ο Κεχαγιάς στις πέντε ιστορίες του, και κυρίως στις πιο εκτενείς του, την Έλευση της ευτυχίας και τον εκκεντρικό κύριο Γκλας, παίζει ανοιχτά με το ψυχολογικό δράμα ενός χαμένου υποσυνείδητου στις στοές της μη πραγματικότητας.

Γιατί εδώ η πραγματικότητα παντρεύεται όμορφα και άγρια με την φαντασία. Που βρίσκεται η αρχή και που το τέλος της κάθε ιστορίας και άραγε ο άνθρωπος/ήρωας βρίσκεται ενώπιον μίας απάντησης ή μιας ατελείωτης ερώτησης; Είναι σαφές πως ο Κεχαγιάς παίζει το παιχνίδι του Τσβάιχ, του Ουναμούνο, του Ναμπόκοφ στην Άμυνα του Λούζιν. Οι ιστορίες του ακροβατούν ανάμεσα στο κέρδος και την απώλεια της ανθρώπινης ύπαρξης και το μυαλό, το συνεχώς αναστατωμένο που βλέπει φαντάσματα, βιώνει αδυναμίες, καθίσταται έρμαιο των γεγονότων αλλά και των στιγμών που ουδέποτε υπήρξαν και αναρωτιέται συνεχώς. Αρθρώνει έναν λόγο ορατό αλλά μαζί και αόρατο γιατί οι λέξεις του είναι πλάσματα που διαμορφώνουν έναν μικρόκοσμο. Ο Κεχαγιάς χτίζει λαβυρινθώδεις καταστάσεις, απροσπέλαστους διαδρόμους, παγιδευμένες στοές μη κατανόησης των πραγμάτων, επινοεί ιδέες που αιωρούνται και αναζητούν πράξη και εφαρμογή, κατασκευάζει με ευφυΐα ένα μαθηματικό άλογο ή έναν αινιγματικό ταύρο – ο ταύρος της πρώτης ιστορίας – που είναι έτοιμος να καταδικάσει σε θάνατο τον εκάστοτε μαστιγωτή του. Κάθε ήρωάς του εξάλλου είναι κλεισμένος σε έναν μικρόκοσμο από τον οποίο ατενίζει άλλοτε με ανησυχία και αγωνία και άλλοτε με πίστη και αφοσίωση την λύση που κανείς δεν ξέρει αν υφίσταται.

Δεν υπάρχουν κανονικές συνθήκες γραφής, δεν μπορούμε σε καμία περίπτωση να μιλήσουμε για συμβατική αφήγηση με την έννοια πως ο Κεχαγιάς εφορμά με αποφασιστικότητα στα πιο βαθιά και μύχια ανθρώπινα όργανα , τα όργανα που πολλές φορές τον γεμίζουν με φόβο, με ευαισθησία, με πανικό, με έκσταση και έκπληξη. Καταγράφει παράξενες συγκυρίες και ίσως πρωτόγνωρες και μεταφυσικές αλλά εμμένει όπως στο δεύτερο διήγημα για παράδειγμα στην προσπάθεια του ανθρώπου να δημιουργήσει ένα πλέγμα ασφάλειας γύρω του μήπως και κατορθώσει να εξηγήσει φαινόμενα ανεξήγητα που τον κρατούν δέσμιο των πιο  κρυφών του αδυναμιών. Κινείται στα όρια της λογικής και του παραλόγου, ένα παράλογο που ντύνεται με μυστηριώδη δρομολόγια στα έγκατα της ανθρώπινης νόησης. Στο διήγημα με τίτλο Κάτι αναλλοίωτο ένα ολόκληρο χωριό με μη ορθολογικό τρόπο ζει την εξάρτηση από έναν χάρτη, τον οποίο αναγάγει σε υπέρτατο εργαλείο επιβίωσής του σε τέτοιο βαθμό που ο χάρτης μοιάζει να ορίζει ζωές, να συγκεντρώνει βλέμματα και να επηρεάζει συμπεριφορές. Τελικά, επειδή τίποτα δεν μπορεί να σώσει ένας χάρτης ούτε και να διαμορφώσει ζωές ο πρωταγωνιστής αναφέρει χαρακτηριστικά: «Οι άνθρωποι στο χωριό συνεχίζουν να έρχονται και να φεύγουν, αλλά ο χάρτης παραμένει ακριβής, αφού δεν χαρτογραφεί τις ζωές των ανθρώπων παρά μόνο τα ίχνη τους – τα σπίτια, τους φράχτες, τις στέρνες, τους δρόμους – καθώς και έναν θάνατο, κάτι που δεν θα αλλάξει όσα χρόνια και αν περάσουν. Με το πέρασμα των χρόνων κάποια σπίτια θα γείρουν, και μετά, σαν γέροι άνθρωποι, θα μπουν μέσα στη γη. Ο χάρτης τότε θα χάσει την αξιοπιστία του, θα συνεχίσει όμως να λέει την αλήθεια για το σημείο εκείνο που κανένας χάρτης δεν μπορεί να αποτυπώσει – εκείνο που βρίσκεται πάνω στο νερό».

Στην Έλευση της ευτυχίας και στον κύριο Γκλας, δυο μακροσκελείς ιστορίες όπου ο Κεχαγιάς δείχνει πρόθεση να αναλύσει περαιτέρω την σκέψη του, να αναμετρηθεί με την ίδια την πρόκληση της αφήγησης και τελικά να χτίσει μεγαλύτερης διάστασης ιστορίες, διακρίνουμε έναν εσωτερικό πόλεμο των ηρώων που παλεύουν με τον ίδιο τους τον εαυτό. Ο Δρ Τσερένκοφ, ο πρωταγωνιστής της πρώτης ιστορίας δεν απέχει πολύ από τον Κ. της Δίκης του Κάφκα. Αποτελεί ένα φάντασμα, ένα ανδρείκελο, ένα πιόνι, μία σκιά του εαυτού του και κάθε στιγμή βιώνει τον κίνδυνο και την ανασφάλεια της ζωής του. Η μνήμη του και τα πλοκάμια της σκέψης του δεν έχουν καμία σταθερότητα και καθώς προχωράει στους διαδρόμους του νοσοκομείου ανακαλύπτει πως είναι έρμαιο των γύρω του και των γεγονότων που λαμβάνουν χώρα. Ακούει φωνές, περιμένει ειδήσεις, ηχογραφεί ανόητα μηνύματα χωρίς ανταπόκριση και τελικά βυθίζεται όλο και περισσότερο στη δίνη των προβληματισμών του. Δηλώνει απερίφραστα με μία δόση απογοήτευσης στα χείλη του: «Μια φωνή υπάρχει μόνο για όσο την ακούμε. Το μόνο που είμαστε ικανοί να κρατάμε στη μνήμη είναι λέξεις, που από μόνες τους δεν είναι πιστές αναπαραστάσεις της πραγματικότητας».

Στον κύριο Γκλας, ένα μείγμα Μέλβιλ και Κόνραντ, όπου η φύση είναι άλλοτε σύμμαχος και άλλοτε εχθρός, όλα είναι πιθανά για τον ήρωα. Αυτή η αβεβαιότητα στην προσπάθεια εύρεσης στηριγμάτων και δεδομένων είναι η πιο εξαντλητική διαδικασία είναι ό,τι πιο επώδυνο. Γιατί όλα εξαρτώνται από τον ίδιο. Αυτός ο αγώνας είναι συνεχής και ο διακαής του πόθος να βγει αλώβητος από το στοίχημα με τον χρόνο, την γνώση και την ιστορία. Αλλά πιο πολύ να γίνει ο ίδιος κοινωνός των δικών του άγνωστων πτυχών, των σημείων του σώματός του για παράδειγμα που θα τον επαναφέρουν και θα του ξυπνήσουν την θέληση για ζωή. Όλα αυτά ενώ «ανακαλύπτει ότι τον ανησυχεί η ιδέα πως κανείς δεν μπορεί να ψηλαφίσει ολόκληρο το ίδιο του το σώμα , και τον ενοχλεί ακόμα περισσότερο πως αυτό δεν του είχε περάσει ποτέ από το μυαλό μέχρι τώρα. Γεγονός που αποδεικνύει πως υπάρχουν ακόμα πράγματα πέρα από τα όρια της γνώσης του που ίσως να είναι αναγκαία για την επιβίωσή του, πράγματα που δεν μπορεί να σκεφτεί από μόνος του πριν χτυπήσει η καταστροφή».

«Η πλάτη του είναι ολόκληρη μια πεδιάδα πόνου που πάνω της φλόγες φουντώνουν ρυθμικά ακολουθώντας τους χτύπους της καρδιάς» - Από το διήγημα ο κύριος Γκλας

«Ήταν ξεκάθαρο σε όλους, ακόμη και στους νέους, που δεν φημίζονται για την αντίληψη του εφήμερου της ζωής, πως η πόλη ήταν κάτι προσωρινό, και οι κάτοικοι της μόνο σκιές, ενώ το φρούριο αντίκρυ στη θάλασσα ήταν ένα πέτρινο αντίγραφό της, στις ακμές και τις γωνίες του οποίου πολλαπλασιάζονταν τα κύματα και το φονικό της βάθος, ολόκληρο το παρελθόν και ολόκληρο το μέλλον της» - Από το διήγημα Τελευταία προειδοποίηση

Το βιβλίο του Παναγιώτη Κεχαγιά, Τελευταία προειδοποίηση, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.