Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2017
Σεργιάνι στο Γκιναρντό - Χουάν Μαρσέ: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Τετάρτη, 18 Μαΐου 2016 10:13
Σεργιάνι στο Γκιναρντό - Χουάν Μαρσέ: Κριτική βιβλίου

Στα σοκάκια της μεταπολεμικής Βαρκελώνης, εκεί που η καταλανική πατριωτική ατμόσφαιρα υπερασπίζεται την ταυτότητά της και οι ήχοι του πολέμου ακόμα ακούγονται στους ερημωμένους δρόμους, ο Μαρσέ ξετυλίγει το κουβάρι της ιστορίας μέσα από την σχέση ενός αστυνόμου και μίας έφηβης.

Αφετηρία και τερματικός σταθμός και των δύο είναι η επαφή τους με τον υπόκοσμο και τα εγκλήματά του αλλά κυρίως βρίσκονται αγκαλιά με την δική τους πορεία αναζήτησης. Στο μεσοδιάστημα, θα περιπλανηθούν τόσο ο ένας όσο και ο άλλος σε μία Βαρκελώνη που, σαν πόλη φάντασμα, αναζητά την ανασυγκρότηση και την ανασύνταξη την μέρα που υπογράφεται η συνθηκολόγηση της Γερμανίας. Οι δύο αυτοί επαίτες του μέλλοντός τους, γιατί το παρελθόν είναι βαμμένο με το χρώμα της απώλειας, θα μπερδευτούν σε ένα ανελέητο κυνηγητό του εγωισμού τους γυρεύοντας για την δική τους Γη της επαγγελίας. Από την μία ο αστυνόμος επιδιώκει να επισφραγίσει στην τελευταία του περιπολία την χαμένη του αυτοπεποίθηση και την υπεροχή του απέναντι στην ιστορία που θα τον προσπεράσει και από την άλλη η έφηβη, αυτό το επαναστατικό και αμφιλεγόμενο πρόσωπο, θα προσπαθήσει να ξεπεράσει τις φοβίες της και να ακολουθήσει τον αστυνόμο σε έναν δρόμο που υποτίθεται πως θα της εξασφαλίσει ψυχική αποκατάσταση έχοντας προηγουμένως αναγνωρίσει τον νεκρό βιαστή της. Κάπου εκεί, ανάμεσα σε ερωτηματικά για τη ζωή και την επιβίωση, ο Μαρσέ μας ξεναγεί στην Βαρκελώνη, την δική του πόλη που πάλλεται από την ανασφάλεια, την επαιτεία, την μελαγχολία του αστικού τοπίου και την ανάγκη για παλινόρθωση της κοινωνικής ισορροπίας.

Αν ήθελε κανείς να αναπαραστήσει το «Σεργιάνι στο Γκιναρντό» σε πίνακα ή σε φωτογραφία, αυτή θα ήταν σίγουρα ασπρόμαυρη γιατί ασπρόμαυρη και σκληρή είναι η περιγραφή της ζωής στην μεταπολεμική Βαρκελώνη, ο πόλεμος άφησε πίσω θύματα αλλά και ζωντανούς νεκρούς όπως η Ροσίτα. Εικόνα θλίψης παρουσιάζει η πόλη, με ανθρώπους έρμαια της μοίρας τους, ο αστυνόμος και η έφηβη εκπρόσωποι μίας εποχής όπου η αστυνομία υπάγεται στο αδυσώπητο φρανκικό καθεστώς και η εγκληματικότητα μικρής και μεγάλης κλίμακας βρίσκεται σε έξαρση. Εξάλλου, η έφηβη εργάζεται στην υπηρεσία της κουνιάδας του αστυνόμου αλλά εκφράζει την πιο θλιβερή πλευρά μίας κοπέλας που αδυνατεί να εναντιωθεί στο εύκολο κέρδος στο όνομα της θρησκείας, την οποία χρησιμοποιεί για να αποσπά χρηματικά ποσά και να χρηματοδοτεί τον λεγόμενο «ξάδελφο». Ο Μαρσέ με εργαλείο τον κινηματογραφικό φακό της λογοτεχνικής του πένας εισχωρεί στα άδυτα αυτού του πονεμένου κόσμου και καταγράφει τις υπόγειες δραστηριότητες στις σκοτεινές στοές των συνειδήσεων ανθρώπων στην εθελούσια απομόνωσή τους και την παραβατικότητα.

Μέσα σε όλα αυτά όμως, το πορτρέτο της έφηβης είναι λερωμένο, είναι μία θλιμμένη Παναγία, την οποία άλλωστε έχει πάνω της και κουβαλάει γιατί πιστεύει εις βάθος σε αυτό που εκπροσωπεί αλλά δεν γνωρίζει να το εκφράσει και προδίνεται. Ταγμένη στην αποστολή της, αν και άβουλο υποχείριο στα χέρια του «προστάτη της», επιχειρεί να αποφύγει να αντικρύσει τον πάλαι ποτέ βιαστή μην τυχόν και της ξυπνήσει μνήμες αλλοτινές που επιθυμεί να διαγράψει στο εσωτερικό της ημερολόγιο. Ο αστυνόμος όμως δεν παραιτείται της λαχτάρας του να εγγράψει μία τελευταία επιτυχία στην αυλαία της καριέρας του για αυτό και παλεύει μαζί της, ακολουθώντας την και παρακολουθώντας την, να την πείσει πως υπάρχει λόγος επιβεβαίωσης της ταυτότητας του νεκρού. Μήπως όλο αυτό όμως το εγχείρημα δεν είναι παρά μία δική του ανάγκη για επιβράβευση;

Εξάλλου ο Μαρσέ αναφέρει σχετικά: «Ο αστυνόμος ένιωσε πως γύρω του έσπαζαν οι ραφές της ημέρας». Μήπως όμως δεν είναι και μία ματαιότητα για τα μάτια της νεαρής έφηβης που σύρεται ανούσια σε ένα ποτάμι ουτοπίας να ξανασυναντήσει κατάματα την βαρβαρότητα που της μαστίγωσε την παιδική ηλικία; Γιατί η ίδια με φορτισμένο το είναι της του δηλώνει: «Είμαι ένα κακόμοιρο ορφανό που είναι μονάχο του στον κόσμο, κύριε». Άρα συμπεραίνουμε εύλογα πως τα συναισθήματα που γεννιούνται και στους δύο είναι από και προς όλες τις κατευθύνσεις, σαν μία μάχη και από και τις δύο πλευρές να λαμβάνει χώρα για το ποιος θα επικρατήσει στο τέλος αυτής της διαμάχης. Ο αστυνόμος όμως με την ισχύ του νόμου και της εξουσίας στην πλάτη του μήπως καθίσταται πιο ισχυρός λόγω θέσης; Εκείνη μοιάζει στα μάτια μας το αιώνιο θύμα που ακολουθεί εντολές, ανελεύθερη και εξαρτημένη από ανίερες προθέσεις και αποδιοπομπαίος τράγος που τελεί υπό παραίτηση εμπρός στο θαύμα που λέγεται ζωή.

Ο Μαρσέ έχει την ικανότητα να μας πιάνει από το χέρι πηγαίνοντάς μας σε έναν περίπατο που τίποτα δεν είναι ευχάριστο, γιατί η ίδια η ζωή είναι συνυφασμένη με την χαρμολύπη. Οι ήρωές του δεν κρύβονται αλλά αποκαλύπτουν όλες τις αδυναμίες τους, τις ιδιοτροπίες τους, τα σφάλματά τους και τις προσδοκίες τους σε έναν κόσμο που δεν είναι αγγελικά πλασμένος. Και στον λόγο του συγγραφέα διαφαίνεται συνεχώς αυτή η νοσταλγία για την Βαρκελώνη που ανέκαθεν υπήρξε πεδίο συγκρούσεων στην ισπανική πραγματικότητα και το μυθιστόρημα ενέχει την εντοπιότητα μίας πόλης που έζησε και ζει στον ρυθμό της απόσχισης από την μαδριλένικη εξουσία.

«Η λογοτεχνία είναι ένα ξεκαθάρισμα λογαριασμών με τη ζωή»

Το βιβλίο του Χουάν Μαρσέ, Σεργιάνι στο Γκιναρντό, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.