Τετάρτη, 7 Δεκεμβρίου 2016
«Το Κουκλόσπιτο»: Συναισθηματική αποκάλυψη με πρώιμη φεμινιστική χροιά
Δημοσίευση: Δευτέρα, 28 Μαρτίου 2016 13:36
«Το Κουκλόσπιτο»: Συναισθηματική αποκάλυψη με πρώιμη φεμινιστική χροιά

 […] Δεν πρέπει να αισθάνεσαι καμία δέσμευση απέναντί μου, το ίδιο κι εγώ απέναντι σε σένα. Πρέπει να είμαστε ελεύθεροι […] 

(«Κουκλόσπιτο», μτφ Γιώργος Σκεύας, Κάπα εκδοτική)

  

Χρειάζονται μόνο λίγες μέρες ανελέητης συναισθηματικής πίεσης και εκβιαστικής αγωνίας για μια σύζυγο και μητέρα στην Σκανδιναβία του 19ου αιώνα, ώστε να αποφευχθεί η αναμενόμενη κατάρρευσή της και να αποκαλυφθεί ένας πηγαίος δυναμισμός και μια αναπάντεχη διάθεση για ανεξαρτησία.

 

Η Νόρα είναι μια γυναίκα ευτυχισμένη και ικανοποιημένη με τον μέχρι τώρα συζυγικό βίο. Με μια φαινομενική αφέλεια, απολαμβάνει να ξοδεύει χρήματα για την οικογένειά της, γεγονός που εκνευρίζει τον άνδρα της, Τόρβαλντ. Όταν φτάνει στο σπίτι η παλιά της φίλη, Κριστίν και την κατηγορεί σχεδόν για την ανεμελιά και την ευκολία με την οποία της ήρθαν όλα στη ζωή, η Νόρα αποκαλύπτει μια μεγάλη και κρυφή αλήθεια: ότι αναγκάζεται να υποκρίνεται, υπομένοντας ένα δυσβάσταχτο χρέος που είχε δημιουργήσει πολλά χρόνια πριν, προκειμένου να σώσει τον Τόρβαλντ από μια ασθένεια. Για τον λόγο αυτό, αναγκάστηκε να πλαστογραφήσει την υπογραφή του πατέρα της, πράγμα που αν αποκαλυπτόταν, θα τη στιγμάτιζε κοινωνικά για πάντα. Δυστυχώς για εκείνη, ο άνθρωπος στον οποίο χρωστά είναι συνάδερφος του άνδρα της και στην προοπτική της απόλυσής του, αρχίζει να την εκβιάζει με εκείνο το παλιό χρέος. Ξεκινά τότε ένα σιωπηλό μαρτύριο για τη Νόρα, η οποία στην προοπτική να μάθει τα πάντα ο σύζυγος και να στιγματιστούν τα παιδιά της, σκέφτεται ακόμα και την αυτοκτονία. Όταν φτάσει η στιγμή όμως που ο Τόρβαλντ πληροφορείται εν τέλει την αλήθεια, ο κόσμος της γκρεμίζεται, αποκαλύπτοντας μια πραγματικότητα, που η ίδια δεν φανταζόταν ποτέ.

 

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Νόρα είναι μία ηρωίδα του 1879, γίνεται εύκολα αντιληπτό πόσο ηθικά και κοινωνικά ανεπίτρεπτο θεωρήθηκε μια γυναίκα να παρατήσει τα πάντα και να αναζητήσει νέες αξίες στη ζωή της. Ο επαναπροσδιορισμός του εαυτού μέσα από τα προσωπικά «θέλω» και η εκούσια αποτίναξη του πατριαρχικού βλέμματος που μέχρι πρότινος την καθόριζε και την καθοδηγούσε, ήταν απολύτως τολμηρές κινήσεις για τα τότε δεδομένα.

 

Η Νόρα μας αποκαλύπτεται σιγά – σιγά. Ξεκινά ως μια αφελής, σχεδόν κενή παρουσία, που απολαμβάνει με μια παιδικότητα το ξόδεμα του συζυγικού μισθού. Σταδιακά όμως, αποκαλύπτεται το μεγάλο δράμα και η διαδρομή της πάνω στην προσωπική οδό του μαρτυρίου. Για πάνω από δέκα χρόνια μια γυναίκα φαινομενικά χαρούμενη, μαζεύει χρήματα για να ξεπληρώσει χρέη. Η ηρωίδα έχει πολλές μεταπτώσεις. Κινείται στο ρυθμό που οι συνθήκες ορίζουν κάθε φορά. Μοιραία, ποθητή, απελπισμένη, πιστή, προδότρια και προδομένη, καλή σύζυγος, καλή μητέρα, καλή φίλη και όλα αυτά υπό την απειλή της ολοκληρωτικής κατάρρευσης.

 

Είναι δύσκολο να αγνοηθούν οι ισχυρές φεμινιστικές χροιές του έργου, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη ότι περισσότερο την εποχή που γράφτηκε, μα και σήμερα ακόμα, κάθε γυναίκα που θέτει εαυτόν ενώπιον της κοινωνίας, γίνεται στόχος για σχολιασμό, στα όρια της κατάχρησης.

 

Η πιο ριζοσπαστική πάντως πτυχή του κειμένου, είναι ότι παρουσιάζει το δίλημμα, ως κάτι απολύτως ανθρώπινο, που σχετίζεται και με τα δύο φύλα. Ειδικά όταν υπάρχουν περιπτώσεις που ένα γυναικείο ζήτημα αντιμετωπίζεται ως κάτι που αφορά αποκλειστικά γυναίκες.

 

Στην παράσταση που σκηνοθέτησε, μετάφρασε και διασκεύασε ο Γιώργος Σκεύας, όλα αυτά γίνονται απολύτως κατανοητά, δοσμένα με έναν τρόπο ανθρώπινο. Πρόκειται για παράσταση κλασικής υφής, χωρίς μοντερνισμούς, η οποία είναι στρωτή, έχει συνοχή και δεν ξεφεύγει με αχρείαστα πλατιάσματα. Η μετάφρασή που επιμελήθηκε είναι σύγχρονη, κατανοητή και καίρια. Ο Σκεύας ανέδειξε τις συναισθηματικές αποχρώσεις των ηρώων και το βάρος των διλημμάτων για τις ζωές τους, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία σε λεπτομέρειες και συμβολισμούς, όπως το χριστουγεννιάτικο δέντρο στον τοίχο, που παραπέμπει στην διακοσμητική υπόσταση και της ίδιας της ηρωίδας, οι καραμέλες που αποτελούν γλυκιά και «αθώα» παράβαση των εντολών του Τόρβαλντ και όλα όσα προδίδουν την «κουκλίστικη» διάσταση της Νόρας. Ο σκηνικός χώρος αξιοποιήθηκε σωστά και σε αυτό συνέβαλλε το απλό και λειτουργικό σκηνικό της Εύας Μανιδάκη και οι υποβλητικοί φωτισμοί της Κατερίνας Μαραγκουδάκη. Τα κοστούμια του Άγγελου Μέντη ήταν πολύ προσεγμένα και εντυπωσιακά, ιδιαίτερα το μαύρο φόρεμα της Νόρας στις σκηνές του χορού. Η όμορφη και σημαντική για την πλοκή χορογραφία της Ταραντέλας ανήκει στον Φωκά Ευαγγελινό και οι ατμοσφαιρικές μουσικές στην Σήμη Τσιλαλή.

 

Ερμηνευτικά, η Αμαλία Μουτούση σηκώνει επάξια το βάρος της ηρωίδας. Χτίζει σιγά σιγά και με συνέπεια τον ψυχισμό της Νόρας, μετατρέπεται αριστουργηματικά από μια χαρούμενη σύζυγο σε μια απελπισμένη γυναίκα και από ένα υποταγμένο στον άνδρα και τον κοινωνικό του ρόλο πλάσμα, σε μια ύπαρξη που διψά για ανεξαρτησία και νέα προοπτική. Ιδιαίτερα στη σκηνή του χορού, που προβάρει μια ταραντέλα, αγωνιώντας για το τι θα γίνει, καταφέρνει να μεταδώσει το αισθηματικό δράμα, παρασύροντας τον θεατή. Ο Άρης Λεμπεσόπουλος, αποτύπωσε με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο τον «Τόρβαλντ», έχοντας μέτρο και δυναμισμό στην ερμηνεία του, δείχνοντας την εξουσία που ασκεί ανά πάσα στιγμή στην ηρωίδα. Η Μαρία Ζορμπά έχτισε εύστοχα μια «Κριστίν» αποστασιοποιημένη και ψυχρή απέναντι σε ό,τι συμβαίνει, αναδεικνύοντας την εγωπαθή διάσταση της ηρωίδας της. Ο «Κρόγκσταντ» του Γιώργου Συμεωνίδη ήταν λιτός και ακριβής. Ικανοποιητικός και ο Νικόλας Παπαγιάννης ως γιατρός «Ρανκ».

 

Η Νόρα μέχρι τις τελευταίες σκηνές της προσωπικής της επανάστασης, δεν θα έχει ακόμα πείσει κανέναν, ούτε καν τον εαυτό της, πως δεν ήταν τελικά ποτέ η «Κούκλα» που οι άνδρες είχαν τοποθετήσει στην προσωπική τους βιτρίνα, μα μια γυναίκα δυναμική, ανεξάρτητη, κόντρα σε κάθε κοινωνικό καθωσπρεπισμό. 

 

 

Το Κουκλόσπιτο (Νόρα) του Χένρικ Ίμπσεν, παρουσιάζεται στο Θέατρο της οδού Κυκλάδων – Λευτέρης Βογιατζής

Εκτύπωση
Περισσότερα
«Δεύτερη φωνή»: Μια κοινωνία γεμάτη απωθημένα
07.12.2016 12:18
Η κρίση και η περίοδος που τη γέννησε, τροφοδοτεί αρκετά συχνά το θέατρό μας, δίνοντας στους δημιουργούς διάφορες αφορμές για δραματουργικούς σχολιασμούς. Ένα τέτοιο έργο, είναι και η «Δεύτερη φωνή» του Μιχάλη Ρέππα και του Θανάση Παπαθανασίου, που απεικονίζει με απόλυτο ρεαλισμό, την ελληνική κοινωνία που παρακμάζει σταθερά, μέσα από τον πιο «ισχυρό» πυρήνα της: την οικογένεια.
«Το ’21»: Ελληνική Επανάσταση σε ροκ τόνους
22.11.2016 12:09
Τι μουσικές θα συνόδευαν ιδανικά την Ελληνική Επανάσταση; Παραδοσιακοί ήχοι όπως τους έχουμε συνηθίσει ή μήπως οι ροκ και πανκ αποχρώσεις αποτελούν ένα πιο ταιριαστό «χαλί» στα γεγονότα; Ο Άρης Μπινιάρης φαίνεται να απαντά σε αυτήν την απορία, μέσα από «Το ’21», μια παράσταση που ύστερα από τη μεγάλη επιτυχία της σε Φεστιβάλ Αθηνών και Gazarte, την βρίσκουμε αυτή τη φορά στο θέατρο Πορεία.
Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών: Top Girls, Αλέξης Ρίγλης
28.07.2016 14:58
Σε μια εποχή που κυλάει με φρενήρεις ρυθμούς, τα διλήμματα και οι ενδοιασμοί που γεννιούνται στη σύγχρονη γυναίκα είναι πολλαπλοί. Ζητήματα όπως η επιλογή καριέρας ή οικογένειας ή η κοινωνική ανέλιξη με πολλά θύματα και σκληρές συνέπειες, είναι μόνο μερικά από όσα αναδύθηκαν τα χρόνια της έντονης ανάγκης για χειραφέτηση. Στον απόηχο όλων αυτών των κοινωνικών συγκυριών, αλλά ταυτόχρονα την περίοδο ενός πολιτικού αναβρασμού, η Caryl Churchill γράφει τα «Top Girls», με τα οποία εξερευνά ένα σύνολο φεμινιστικών ανησυχιών και επιδιώκει να απομυθοποιήσει τις κατηγορίες της τάξης και του φύλου, προκειμένου να συμβάλει στην πολιτική μεταμόρφωση των γυναικών.
«Τρεις αδερφές»: Ζωές γεμάτες ανεκπλήρωτες προσδοκίες
23.05.2016 17:11
Από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα του Τσέχωφ, οι «Τρεις αδερφές», αφηγούνται το ταξίδι τριών γυναικών σε ένα σύμπαν πλημμυρισμένο συναισθήματα και τρυφερές, ανεκπλήρωτες προσδοκίες.
«Χειρόγραφο» - Χάρις Αλεξίου: Απολογισμός μιας μεγάλης πορείας
15.04.2016 11:27
«Σήμερα ήταν τρύγος και πατήσαμε σταφύλια», είναι η πρώτη φράση που ακούγεται από το στόμα της γυναίκας που μπαίνει κρατώντας στα χέρια ένα ηλεκτρονικό σημειωματάριο, του οποίου η οθόνη είναι το μοναδικό πράγμα που φωτίζει το πρόσωπό της στο πυκνό σκοτάδι. Ξεκινά τότε μια επισκοπική απαρίθμηση γεγονότων της πρώιμης ζωής της. «Σήμερα η γιαγιά έφτιαξε τηγανίτες και έβαλε πετιμέζι», «Σήμερα ο μπαμπάς είναι άρρωστος», «Σήμερα η μαμά έβαψε τα ρούχα μαύρα για να είναι έτοιμα», «Σήμερα ο μπαμπάς πήγε στην εκκλησία, γύρισε και πέθανε».
«Άννα Καρένινα»: Καταστροφικά πάθη στην Ρωσία του 19ου αιώνα
08.04.2016 15:45
Ακόμα και όποιος δεν έχει ποτέ πιάσει στα χέρια του το μυθιστόρημα του Τολστόι, γνωρίζει επιγραμματικά την τραγική ιστορία της ηρωίδας που απελπισμένη έπεσε στις ράγες του τρένου, αποζητώντας διέξοδο στα βασανιστικά της διλήμματα και αμφιθυμίες. Το βιβλίο αποτελεί ψηφιδωτό της ρωσικής κοινωνίας του 19ου αιώνα, ενώ την κεντρική του πλοκή, αποτελεί το ερωτικό δράμα μιας νέας και όμορφης γυναίκας, της Άννας, η οποία αδυνατώντας να ζήσει όπως πραγματικά επιθυμεί κοντά στο πρόσωπο που αγαπά, πνίγεται μέσα στις κοινωνικές συμβάσεις.
«Victor-Victoria»: Ερωτικά μπερδέματα υπό τους ήχους της jazz
02.03.2016 16:20
Το τελευταίο διάστημα το μιούζικαλ βρίσκει στην Ελλάδα ένα πρόσφορο έδαφος για να αναδειχθεί και να αγαπηθεί εν τέλει από συντελεστές και κοινό. Χρειάστηκε πολύς χρόνος για να αναιρεθεί η αντίληψη μιας παλιακής αισθητικής ως προς το είδος και να επενδυθεί αρκετό χρήμα στις διάφορες παραγωγές, καθώς και εκσυγχρονισμός της σκηνοθετικής/ερμηνευτικής οπτικής τους. Ένα από τα πιο πολυδιαφημισμένα μιούζικαλ της φετινής σεζόν, το «Victor-Victoria», παίζεται αυτόν τον καιρό στο θέατρο Πάνθεον.
Φάουστ- Κατερίνα Ευαγγελάτου: Κριτική θεάτρου
03.02.2016 15:47
Ο Φάουστ του Γκαίτε αποτελεί πάντοτε μια μεγάλη πρόκληση τόσο για τους σκηνοθέτες που αναλαμβάνουν να φέρουν στα μέτρα ενός θεατρικού σκηνικού τον οργιαστικό κόσμο του Γερμανού δημιουργού, όσο και για τους ηθοποιούς που καλούνται να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις κάποιων από τους πιο διφορούμενους και απαιτητικούς ρόλους της παγκόσμιας δραματουργίας.