Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016
Dogville- Έφη Γούση: Κριτική θεάτρου
Δημοσίευση: Δευτέρα, 15 Φεβρουαρίου 2016 16:23
Dogville- Έφη Γούση: Κριτική θεάτρου

Έστω ότι το Dogville είναι ένα κουτί. Οι ελάχιστοι κάτοικοί του είναι φιλήσυχοι, φιλόζωοι και αλληλέγγυοι. Φροντίζουν με επιμέλεια τα δέντρα, σκουπίζουν το μονοπάτι έξω από το σπίτι τους, φτυαρίζουν μαζί το χιόνι. Πλένουν, σφουγγαρίζουν και προσέχουν με εμμονική προσήλωση να εξαφανίσουν και τον παραμικρό λεκέ από τα πεντακάθαρα στεγανά που τους χωρίζουν από τον έξω κόσμο. Είναι άραγε και οι καρδιές τους εξίσου καθαρές;

 

Κάπου εκεί, μέσα στη μίζερη καθημερινότητά τους εισβάλλει από το πουθενά με τρεμάμενη ανάσα η Γκρέις, μια νεαρή φυγάς που προσπαθεί να ξεφύγει από τους γκάνγκστερ. Αποφασίζουν ομόφωνα να την κρύψουν χαριστικά για δύο εβδομάδες μέχρι να την εμπιστευτούν και μέχρι να αποδείξει ότι αξίζει να γίνει ένας από αυτούς. Όχι φυσικά χωρίς αντίτιμο. Οι αρχικές μικροεξυπηρετήσεις με τις οποίες ξεπληρώνει την καλοσύνη τους μετατρέπονται σιγά σιγά γύρω της σε θηλιά θανάτου. Το τίμημα γίνεται όλο και πιο ακριβό, πιο δυσπρόσιτο, πιο χυδαίο, πιο βίαιο. Ένα μικρό λάθος από την πλευρά της θα πυροδοτήσει εκείνο που οι κυν - ικοί κάτοικοι φαίνεται ότι έψαχναν από καιρό: μια αφορμή για να εκδηλώσουν όλα τα απόκρυφα, καταπιεσμένα κατώτερα ένστικτά τους - ό,τι κι αν σημαίνει αυτό για τον καθένα. Μόλις και το τελευταίο προπύργιο ηθικής την προδώσει, το Dogville δεν θα είναι ποτέ πια το ίδιο.

 

Ο συγγραφέας Λαρς φον Τρίερ ρίχνει στη φιλοσοφική αρένα μερικά από τα πιο βαθιά, πιο ενδόμυχα και πιο βασανιστικά ανθρώπινα διλήμματα που βρίσκονται στη ραχοκοκαλιά της προαιώνιας πάλης του Καλού και του Κακού. Υπάρχει - υπήρξε ποτέ - η έννοια της ανιδιοτελούς αγάπης; Έχει όρια η συγχώρεση; Η τιμωρία είναι μικρότερο κακό από το έγκλημα;

 

Ο Δανός δημιουργός είναι φανερά απογοητευμένος από τη ροπή της ανθρώπινης φύσης προς το κακό. Χειρίζεται το θέμα με τρόπο που, για λίγα δευτερόλεπτα, ο καθένας ενδόμυχα πιάνει τον εαυτό του να συγκατανεύει πως ναι, ό,τι έπαθαν τους άξιζε, μέχρι τουλάχιστον η σκέψη να περάσει μέσα από τα φίλτρα της θρησκείας, της λογικής, του ανθρωπισμού. Ορισμένες επί μέρους παράμετροι, όπως η απομόνωση, οι δύσκολες κοινωνικές και οικογενειακές συνθήκες ή η φτώχεια, σίγουρα αποτελούν ισχυρό ελαφρυντικό, όταν όμως η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον άνθρωπο και το κτήνος καταπατάται χωρίς αιδώ, η οργή και η αντιστροφή των ρόλων θύματος και θύτη είναι αναπόφευκτα. Και σε αυτό το σημείο πάλι, η έννοια της δικαιοσύνης μέσω της αυτοδικίας είναι θολή. Μια ακραία τιμωρία, η εσχάτη των ποινών, θα μπορούσε να οδηγήσει στον αφανισμό και να καταστεί επικίνδυνο εργαλείο στα χέρια μιας μηδενιστικής νοοτροπίας.

 

Η σκηνοθεσία της Έφης Γούση είναι αφαιρετική, με διάσπαρτα κινηματογραφικά στιγμιότυπα. Ταιριαστός - αν και κάπως αναμενόμενος - ο εγκλωβισμός της δράσης μέσα στο διάφανο πλαίσιο που οριοθετεί μια κλειστή κοινωνία η οποία ξεκομμένη και αυτάρκης ακολουθεί κατά γράμμα τους δικούς της κανόνες, καθώς και η σταδιακή μετατροπή του σε τόπο Σταύρωσης. Εύστοχη η χρήση μικροφώνου για μερικές από τις πιο σκληρές αφηγηματικές σκηνές τιμωρίας της ηρωίδας κι ευδιάκριτη η αποστασιοποιημένη φωνή του αφηγητή (Ευθύμης Ζησάκης) από τα συμβαίνοντα. Από τις δυνατές στιγμές του έργου η εξιστόρηση της «εξαναγκαστικής» τιμωρίας του μικρού Ιάσονα με τους κατοίκους δικαστές και δήμιους να περιστοιχίζουν το θύμα τους σε μια κλειστοφοβική σκηνή ανάκρισης και προμελετημένης καταδίκης, καθώς και η χορογραφία της γιορτής με τον έντονο ρυθμό και τα πρωτόγονα στοιχεία που θυμίζουν χορό αρχαίας φυλής.

 

Ερμηνευτικά η καλοδουλεμένη ομάδα λειτουργεί πολύ καλά στο σύνολό της, με εξαίρεση έναν-δύο χαρακτήρες οι οποίοι ίσως χρειάζονταν περισσότερο χρόνο πάνω στη σκηνή προκειμένου να αναδειχτούν εις βάθος.

 

 

Η Γιούλικα Σκαφιδά σηκώνει με απόλυτη πειστικότητα το μεγαλύτερο και δυσκολότερο βάρος της βασικής ηρωίδας. Με γλυκιά φυσιογνωμία, με αθωότητα στο βλέμμα και στη φωνή, είναι καλόπιστη και πρόθυμη να δουλέψει, να υπομείνει και να δώσει άφεση αμαρτιών. Στο σπαρακτικό της κλάμα συμπυκνώνεται όλη η απελπισία του ανθρώπου που πίστεψε, αδικήθηκε, εξευτελίστηκε. Παρά την οφθαλμόν αντί οφθαλμού λύση, η Γκρέις δεν χάνει τη Χάρη της στην καρδιά των θεατών. Λίγο πριν τα φώτα σβήσουν οριστικά οδηγείται στην κάθαρση κρατώντας την τελευταία, σιωπηλή σφαίρα για τον εαυτό της.

 

Επίσης ξεχωριστή η παρουσία της Πηνελόπης Τσιλίκα στον ρόλο της Βέρας με την αυστηρή, τρομακτική κι επιβλητική φιγούρα της να παραμένει άκαμπτη κι εχθρική μέχρι το τέλος.

 

Οι γκρίζες, άτονες κι ομοιόμορφες στολές της Δάφνης Ηλιάκη μοιάζουν η φυσική συνέχεια των αυτοματοποιημένων κινήσεων και της ανιαρής ζωής των κατοίκων. Το μάτι ξεκουράζεται μόνο πάνω στο χρωματιστό φόρεμα της Γκρέις που φέρνει στον νου κάτι από την εικόνα μιας κυνηγημένης Κοκκινοσκουφίτσας.

 

Οι φωτισμοί της Ελίζας Αλεξανδροπούλου με το σχεδόν μόνιμο ημίφως περιγράφουν εύγλωττα την αρρωστημένη ατμόσφαιρα που αποπνέει η πόλη ενώ το ελάχιστο σκληρό φως φανερώνει μόνο όσα πρέπει.

 

«Τα σκυλιά Γκρέις μπορούν να εκπαιδευτούν, όχι όμως αν τα συγχωρούμε κάθε φορά που υπακούουν στην φύση τους».

 

Όχι, τελικά ο κόσμος δεν ανήκει στους αθώους.

 

 

Tο έργο του Λαρς Φον Τρίερ, Dogville, παρουσιάζεται στο Θέατρο Ακροπόλ σε σκηνοθεσία της Έφης Γούση

Εκτύπωση
Περισσότερα
«Για μια ανάσα»: Ελεύθερη πτώση σε μια Ευρώπη που ρημάζει
11.11.2016 17:10
Η Βρετανίδα συγγραφέας Ζίνι Χάρις τοποθετεί δύο γυναίκες στο επίκεντρο αυτού του απρόβλεπτου ταξιδιού. Σίγουρα χωρίς το έξυπνο και συχνά πικρό χιούμορ, η δυσοίωνη διαπίστωση για το μέλλον της ανθρωπότητας θα ήταν πολύ βαριά. Όσο η πλοκή προχωρά, τα μηνύματα έρχονται πιο συμπυκνωμένα, πιο ωμά και πιο κοντά στο σήμερα. Σε μια Ευρώπη που διαλύει τους τραπεζικούς κανόνες, ερημώνει τους δρόμους, μπερδεύει και κρατά μάτια και σύνορα κλειστά, ο καθένας από εμάς θα μπορούσε να γίνει ο ανώνυμος μετανάστης μέσα στη βάρκα που πασχίζει να φτάσει στη στεριά.
Φρόυντ και Χίτλερ: Μια υποθετική συνάντηση που ίσως άλλαζε την ιστορία
14.10.2016 17:07
Θα μπορούσατε να φανταστείτε τον Αδόλφο Χίτλερ, τον άνθρωπο που έγραψε τις μελανότερες σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας να ξεστομίζει τη λέξη «φόβος»; Να αγωνιά και να ικετεύει για μια πρόβλεψη σχετικά με τη δική του κλινική περίπτωση; Ο Γερμανός συγγραφέας Άρνολντ Μπέρνφελντ εμπνέεται το έργο του «Ο μικρός Χίτλερ» μπλέκοντας μυθοπλαστικά και βιογραφικά στοιχεία από τα παιδικά κι εφηβικά χρόνια του Χίτλερ και με αρκετή φαντασία φέρνει αντιμέτωπους στην αρένα - κυριολεκτικά και μεταφορικά - δύο «θηρία» της σύγχρονης ιστορίας, έναν κορυφαίο ψυχαναλυτή κι έναν κορυφαίο δικτάτορα.
«Φιλοκτήτης»: Όταν η ποίηση συναντά τον αρχαίο μύθο του Σοφοκλή
23.09.2016 17:52
Με αφορμή τον δραματικό μονόλογο του Γιάννη Ρίτσου «Φιλοκτήτης», βρέθηκα για δεύτερη φορά στο παραδοσιακό πλακιώτικο Βρυσάκι με την εσωτερική αυλή, τη σκαλιστή σκάλα και τις ξύλινες καρέκλες του να φυσούν ένα φθινοπωρινό αεράκι άλλης εποχής. Και πάλι σε έργο του σκηνοθέτη και ηθοποιού Ένκε Φεζολλάρι, που μετά τη Μπερνάρντα Άλμπα του επιστρέφει ερμηνεύοντας ένα υπέροχο και βαθύ κείμενο.
«Επτά επί Θήβας»: Όταν το πάθος για εξουσία νικά την αδελφική αγάπη
08.09.2016 13:43
Ο Ετεοκλής βρίσκεται μόνος στη σκηνή. Μοιάζει προβληματισμένος, σιωπηλός, φοβισμένος. Είναι όμως και ο περήφανος ηγέτης και υπερασπιστής της πόλης των Θηβών, την οποία οφείλει να προφυλάξει με κάθε κόστος από την επίθεση του αδελφού του Πολυνείκη που κινείται εναντίον της έχοντας συγκεντρώσει έξι ακόμη βασιλείς.
«Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη»: Μια ρεαλιστική απεικόνιση του πλατωνικού κειμένου σε πραγματικό χρόνο
22.07.2016 16:50
Στο θέατρο Βράχων το σκηνικό είναι λιτό, όπως υπήρξε και ολόκληρος ο βίος του Σωκράτη: μια καρέκλα και μια κλεψύδρα, μέσα από την οποία ο ήχος της σταγόνας συνοδεύει ως μοναδικό εφέ τον τελευταίο λόγο του φιλόσοφου, την περίφημη «Απολογία» του.
«Γκιακ»: Μνήμες πολέμου και ένας αγώνας εξιλέωσης
21.06.2016 17:15
Γκιακ. Αρβανίτικη λέξη, βαριά και τραχιά, τόσο στην προφορά όσο και στο νόημα που περικλείει. Είναι πρωτίστως το αίμα το συγγενικό, το κοινό, που ενώνει τους ανθρώπους. Είναι ακόμα το αίμα που χωρίζει, που κάνει τους ανθρώπους εχθρούς: αυτό που χύνεται από φόνο για λόγους εκδίκησης, για λόγους τιμής, για έναν άγραφο νόμο που συνεχίζεται και διαιωνίζεται.
«Ξένοι»: Τρεις γενιές κι ένας αέναος φαύλος κύκλος
23.05.2016 15:01
Ξένοι. Μια λέξη κοφτή, καθημερινή, πολυχρησιμοποιημένη, που περικλείει μέσα της κάτι πολύ κοντινό και οικείο και ταυτόχρονα απόμακρο και απορριπτικό. Εννοιολογικά μπορεί να διαβαστεί σε τουλάχιστον τρία επίπεδα: ένας άνθρωπος άγνωστος, η απομόνωση μέσα στην κοινωνία ή το οικογενειακό περιβάλλον, η αποσύνδεση από τον πυρήνα της ύπαρξής μας.
«Όταν ξυπνήσουμε εμείς οι νεκροί»: Υπαρξιακές συγκρούσεις και απολογισμός της ζωής και της τέχνης
25.04.2016 15:45
Μπορεί ένας άνθρωπος νεκρός εσωτερικά να αναστηθεί μέσω του θανάτου; Αξίζει η τέλεια αφοσίωση σε κάτι - έστω υψηλό και ιδεατό - αν το τίμημα είναι μια ολόκληρη ζωή χαμένη; Και πού οδηγεί η επίπονη αναμέτρηση ενός καλλιτέχνη με την τέχνη του;