Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017
Το παιδί εγκληματίας - Jean Genet: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Πέμπτη, 7 Ιανουαρίου 2016 09:49
 Το παιδί εγκληματίας - Jean Genet: Κριτική βιβλίου

O Jean Genet στο "Παιδί εγκληματίας" κατακρίνει μία ολόκληρη πραγματικότητα, έναν κόσμο και ένα σύστημα που καταδικάζουν τα παιδιά, τα οδηγούν σε αξιόποινες πράξεις και έπειτα τα κατηγορούν για ανάρμοστη συμπεριφορά και εγκληματική δράση.

Ποιες ηθικές βάσεις και ποιους κανόνες αυτά τα παιδιά να ακολουθήσουν και πως να μην παραστρατήσουν όταν η ίδια η κοινωνική δομή έχει αποδομηθεί; Και ποιο σωφρονιστικό ανύπαρκτο οργανόγραμμα και ποιοι ανήμποροι σωφρονιστικοί υπάλληλοι, οι λεγόμενοι επόπτες, να τα νουθετήσουν και να τα συμμορφώσουν όταν καταπατούν οι ίδιοι νόμους και αρχές; Αυτό το βιβλίο γραμμένο το 1947 βασίζεται σε μία εκπομπή του γαλλικού ραδιοφώνου που ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε λόγω σφοδρών αντιρρήσεων από το Υπουργείο Δικαιοσύνης της Γαλλίας και μάλιστα λίγο έλειψε να απελαθεί ο ίδιος ο Genet για τον τρόπο με τον οποίο ενεργούσε. Tο παρόν κείμενο που δημοσιεύτηκε κατά πάσα πιθανότητα το 1949, αποτελεί έναν λίβελο κατά της γαλλικής πολιτείας και του δικαστικού σώματος το οποίο κατά τον Genet χρήζει καθολικής ανασυγκρότησης και αναμόρφωσης. Στον ίδιο τον Genet που τόλμησε να μιλήσει για το παιδί εγκληματία απαγορεύτηκε η δημοσίευση κειμένων και η παραγωγή λόγου από ένα καθεστώς που προτιμούσε να φιμώνει στόματα και να αποσιωπά την αλήθεια εις το όνομα της "κοινής ηρεμίας".

Ο Thomas Simonnet, διευθυντής της εκδοτικής σειράς L'Arbalète θα προβεί στην ακόλουθη επισήμανση: "Εν μέσω μίας διαρκούς ανατροπής των κοινωνικών αξιών, προβαίνει σε μία σχοινοτενή υπεράσπιση του εγκλήματος, ενώ δεν διστάζει να σχολιάσει μία σειρά φωτογραφίες από την απελευθέρωση των στρατοπέδων συγκέντρωσης την οποία προσεγγίζει με μία τόσο ωραιοποιημένη διάθεση που εξακολουθεί να σκανδαλίζει ακόμα και σήμερα". Είναι εκπληκτικό το πόσο επίκαιρο και σύγχρονο είναι το κείμενο αυτό με την λυρικότητα και την ρομαντικότητα την οποία παραδέχεται και ο ίδιος ο γράφων γιατί σε αυτό καθρεφτίζεται ο ίδιος. Προσεγγίζει με τρυφερότητα, κατανόηση και καλοσύνη τους μικρούς αυτούς "τρομοκράτες". Επιτίθεται με ορμή σε όλους αυτούς που μεταχειρίζονται μεθόδους τιμωρίας και αυστηρότητας απέναντι σε παιδιά, τα οποία έγιναν εγκληματίες γιατί μέσω της παραβατικότητάς τους καταφέρνουν να απελευθερωθούν από μία δήθεν ασφάλεια που όμως για αυτά όπως και για άλλους καταντάει αποπνικτική και ασφυκτική. Όπως αναφέρει ο ίδιος ο Genet: "Αυτό που τα σπρώχνει στο έγκλημα είναι το αίσθημα της περιπέτειας, το ότι προβάλλουν, δηλαδή, τον εαυτό τους μέσα σε μία ζωή γεμάτη με το μέγιστο δυνατό μεγαλείο, το μέγιστο δυνατό θράσος, εν ολίγοις  σε μία ζωή γεμάτη με τους μεγαλύτερους κινδύνους".

Η μεγαλύτερη πρόκληση για αυτά τα ατίθασα παιδιά είναι η εναντίωση απέναντι σε μία καθεστηκυία τάξη και ένα περιβάλλον που τα σπρώχνει όλο και περισσότερο στην αντίδραση και το διαφορετικό γιατί αδυνατεί να τα ενσωματώσει. Και ο λόγος της μη ενσωμάτωσής τους είναι το γεγονός πως τα θεωρεί παράσιτα και ταραχοποιά στοιχεία, ικανά να διαρρήξουν κάθε ισορροπία της διεφθαρμένης και παρηκμασμένης της δομής. Αυτή η κοινωνία λοιπόν γυρνάει πλάτη στα προβλήματά τους, τους αφήνει στο περιθώριο και μετά τα καταδικάζει επειδή αυτά προέβησαν σε πράξεις που δεν συνάδουν με το κοινό δίκαιο που οι ίδιοι οι υπερασπιστές του είναι και οι πρώτοι καταπατητές του. Ο Jean Genet εξάλλου γράφει ως ο ίδιος παθών και ως θύμα των φυλακών ανηλίκων στις οποίες οδηγήθηκε για παραβατική συμπεριφορά ενώ εκεί ουσιαστικά διαμόρφωσε τον συγγραφικό του χαρακτήρα και εμπνεύστηκε τις θεατρικές και άλλες του ιστορίες. Ο εγκλεισμός στις φυλακές φρούρια, που ο ίδιος ο Genet τα παρομοιάζει με στρατόπεδα συγκέντρωσης του Χίτλερ και ίσως και ακόμα χειρότερα, είναι τόποι και μέρη όπου καμία πιθανότητα δεν έχουν αυτά τα παιδιά να βελτιωθούν γιατί έχουν απέναντί τους ανθρώπους που έχουν απωλέσει στα μάτια τους τον ευγενή ρόλο του εκπαιδευτή και του διαμορφωτή νέων συνειδήσεων και πεποιθήσεων, είναι εν ολίγοις η προσπάθεια και το εγχείρημα σωτηρίας τους ένα χαμένο παιχνίδι. Υπογραμμίζει χαρακτηριστικά: "Ο ανήλικος εγκληματίας χάνει κάθε πίστη στο υψηλό σας αξίωμα καθώς παρατηρεί το ξεβαμμένο σιρίτι, το ξηλωμένο γαλόνι και τη φθαρμένη γούνα που το κοσμούν".

Η υποκρισία που διακατέχει τους υψηλά ιστάμενους και τους έχοντες εξουσία οδηγεί τους νέους αυτούς σε μία διαρκή απαξίωση των θεσμών στους οποίους υπό κανονικές συνθήκες θα έπρεπε να έτρεφαν εμπιστοσύνη για ένα καλύτερο μέλλον. Έτσι ο Genet υπερασπιζόμενος ανοιχτά στο κείμενό του τους νέους αυτούς τους βρίσκει μεγαλείο ψυχής, δυναμισμό και δικαιολογεί ανοιχτά τις πράξεις τους ακόμα και τα ειδεχθέστερα εγκλήματα τους με την λογική της ρήσης: "Ο αναμάρτητος πρώτος τω λίθω βαλέτω". Και επειδή ουδείς αναμάρτητος, ούτε δικαστής, ούτε σωφρονιστικό ίδρυμα , ούτε υπάλληλός του, ούτε κανείς με ήδη βρώμικα χέρια και σάπια νοοτροπία δεν μπορεί να υποδείξει σε αυτούς τους "χωρίς έλεος πιτσιρικάδες" τον δρόμο του καλού ενάντια στο κακό. Γιατί αυτοί οι ίδιοι οι εγγυητές του καλού είναι και η προσωποποίηση του ίδιου του κακού. Γιατί το κακό είναι γύρω τους και τους καταδιώκει όλο και πιο πολύ. Η παρακάτω φράση του απευθυνόμενος σε όλους αυτούς τους υποτιθέμενους σώφρονες και σοφούς είναι η πεμπτουσία της φιλοσοφίας του και για την οποία πολεμήθηκε σφόδρα όλα τα χρόνια της ζωής του: "Αλλά και εσείς οι ίδιοι πάνω σε τι στηρίζετε τους κανόνες της ηθικής σας? Ανεχτείτε λοιπόν έναν ποιητή, που είναι επίσης κι εχθρός, να σας απευθύνεται ως ποιητής και ως εχθρός".

"Θέλω να επαναλάβω τη στοργή που αισθάνομαι για αυτούς  τους χωρίς έλεος πιτσιρικάδες. Δεν τρέφω αυταπάτες. Μιλάω στο κενό και στο σκοτάδι, θέλω, ωστόσο, ακόμα και αν είναι για να τα ακούσω εγώ ο ίδιος, θέλω να βρίσω τους υβριστές"

Το βιβλίο του Jean Genet, Το παιδί εγκληματίας, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα .

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.