Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2016

Έκθεση για τον Θεόφραστο Τριανταφυλλίδη στο Μουσείο Κατσίγρα

Έκθεση για τον Θεόφραστο Τριανταφυλλίδη στο Μουσείο Κατσίγρα

Η έκθεση με τίτλο "Ο Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης και η εποχή του. Εξήντα χρόνια από το θάνατό του." παρουσιάζεται έως τις 15 Φεβρουαρίου 2016, στους χώρους της Μόνιμης Συλλογής της ΔΠΛ-ΜΓΙΚ και πραγματοποιείται με αφορμή τα εξήντα χρόνια από το θάνατο του Θ. Τριανταφυλλίδη.

Τα έργα που θα παρουσιαστούν προέρχονται από τη Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών, τη Δημοτική Πινακοθήκη Βόλου, από ιδιωτικές Συλλογές και τη Συλλογή Κατσίγρα.

Ο Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης (1881-1955)  αποτελεί έναν από τους κορυφαίους Έλληνες ζωγράφους του μεσοπολέμου, αν και το έργο του, εξήντα χρόνια από τον θάνατό του, παραμένει υποτιμημένο. Ο καλλιτέχνης γεννήθηκε στη Σμύρνη. Από το 1900 έως το 1907 σπουδάζει ζωγραφική στη Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα, ενώ με προτροπή του δασκάλου του Γ. Ιακωβίδη, συνέχισε τις σπουδές του στο Μόναχο στο εργαστήριο του Λούντβιχ φον Λοφτς. Αρνείται το κλίμα του Γερμανικού  ακαδημαϊσμού για να συνεχίσει τις σπουδές του στο Παρίσι, στο εργαστήριο του Ντεζιρέ-Λουκά. Το 1913 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και χρησιμοποιεί το ίδιο εργαστήριο με τον Κ. Μαλέα, επί της οδού Τσακάλωφ. Μαζί με τον τελευταίο, τον Νικόλαο Λύτρα, τον Όθωνα Περβολαράκη κ.ά., υπήρξε ένας από τους ιδρυτές (1917) της Ομάδας «Τέχνη». Το 1928 νυμφεύθηκε στην Αθήνα, αλλά η σύζυγός του, Αριστέα, έπαθε ολική παράλυση αμέσως μετά το γάμο. Αναγκάζεται να πουλήσει το σπίτι του και να ζει, μαζί με την παράλυτη σύζυγό του, σε ένα δωμάτιο. Ο ίδιος σημείωνε ότι «Η μεγαλύτερή μου ευχαρίστηση [...] είναι σαν ακούω να χτυπούν την πόρτα μου. Φυσικά δεν πιστεύω πως έρχεται κανείς για ν’ αγοράσει -τέτοιες αυταπάτες δεν με βασανίζουν- αλλά να δει και να του εξηγήσω το έργο μου». Το 1954 κλονίστηκε σοβαρά η υγεία του. Πέθανε πάμφτωχος τον επόμενο χρόνο. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Α. Κωτίδης, ένας από τους λίγους ιστορικούς τέχνης που ασχολήθηκε με το έργο του «την επομένη του θανάτου του, μερικοί φίλοι του, μεταξύ των οποίων ο Περικλής Βυζάντιος, κατέγραψαν την μικρή κληρονομιά του καλλιτέχνη: όλοι και όλοι 37 πίνακες». Πολλές δεκαετίες αργότερα, ο ίδιος ιστορικός τέχνης μελέτησε περίπου 200 έργα του ζωγράφου διάσπαρτα σε διάφορες συλλογές.

Που έγκειται, όμως, η σπουδαιότητα του ζωγράφου στην ιστορία της Ελληνικής ζωγραφικής; Το έργο του Τριανταφυλλίδη αποτελεί την πιο σημαντική διατύπωση του ελληνικού ιντιμισμού (intimisme), ενός εικαστικού ρεύματος που δημιουργείται στα τέλη του 19ου αιώνα με κύριους εκπροσώπους τον Κλόντ Βιγιάρ και τον Πιερ Μπονάρ. O Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης αποτέλεσε το χαρακτηριστικό παράδειγμα ιντιμιστή ζωγράφου στην ελληνική ζωγραφική.

Απεικόνισε, σχεδόν αποκλειστικά, εσωτερικά χώρων, οικεία πρόσωπα, φίλους του. Ποια είναι, όμως, η σχέση του καλλιτέχνη με την ευρωπαϊκή αντίληψη της εγγύτητας και του ιδιωτικού; Ο ευρωπαϊκός ιντιμισμός αναπαριστά το εσωτερικό, δημιουργώντας το χώρο που αποσύρεται ο αστός. Ένας τέτοιος χώρος έχει το χαρακτηριστικό του οικείου. Το ιδιωτικό είναι μία καθαγιασμένη εικόνα της αστικής κοινωνίας. Στον Μπονάρ, αντιλαμβάνεσαι την «ευτυχία να βρίσκεται κανείς μέσα στο σπίτι του». Αντίστοιχα στον Βιγιάρ, το ιδιωτικό γίνεται η έκφραση του αινίγματος της ύπαρξης. Η ιδιωτικότητα στον Τριανταφυλλίδη δεν έχει τον καταφατικό χαρακτήρα που συναντάμε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική. Το ιδιωτικό αποτελεί το καταφύγιο από έναν κίνδυνο. Το ιδιωτικό προστατεύει μπροστά στην εχθρότητα του δημόσιου που θεματοποιείται ως κίνδυνος. Εδώ δεν συναντάμε τη διαλεκτική σχέση ιδιωτικού/δημόσιου αλλά την τομή και την αντίθεσή τους. Οι σχεδόν μονόχρωμες επιφάνειες του δεν προβάλλουν τη λαμπρότητα της αστικής ζωής .

Το έργο του Τριανταφυλλίδη ανοίγεται σε πολλές εικαστικές σειρές: η απουσία χαρακτηριστικών στην ανθρώπινη μορφή μας εισάγει στο έργο του Μπουζιάνη, όμως το έργο του Τριανταφυλλίδη δεν είναι εξπρεσιονιστικό. Η συμβολιστική διάθεση στην απεικόνιση του προσώπου μπορεί να φανεί σε άλλα παραδείγματα συγχρόνων ή επιγόνων όπως στον Παρθένη ή τον Στέρη, ή σε νεότερους όπως στον Κανέλλη, όμως και πάλι το έργο του -σε αντίθεση με όσους αναφέραμε- δεν είναι συμβολιστικό. Αυτή ακριβώς η ιδιαιτερότητα του Τριανταφυλλίδη θα διερευνηθεί σε σύγκριση και αντιπαραβολή με άλλους καλλιτέχνες του μεσοπολέμου.

Το έργο του Τριανταφυλλίδη δεν ανήκει στην ελληνοκεντρική γενιά του τριάντα, γι’ αυτό άλλωστε αντιμετωπίστηκε ως μία απλή υποσημείωση και για μεγάλο χρονικό διάστημα περιθωριοποιήθηκε. Δεν ανήκει επίσης στη ζωγραφική του συμβόλου που χαρακτηρίζει αυτήν τη γενιά που κατά μία έννοια κήρυσσε τον πόλεμο κατά των «υποκειμενικών» ζωγράφων της ατομικότητας. Εξήντα χρόνια μετά το θάνατό του ήλθε η ώρα να μελετήσουμε εκ νέου το έργο του.

Επιμέλεια: Παναγιώτης Σ. Παπαδόπουλος

Σχετικές ειδήσεις
Εννέα Ρωσικές Ιστορίες: έκθεση από το ΚΜΣΤ στη Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας - Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα
19.10.2016 15:48
Γιορτάζοντας το έτος Ελλάδας-Ρωσίας 2016 η Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας-Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα παρουσιάζει την περιοδική έκθεση του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης με τίτλο «Εννέα Ρώσικες Ιστορίες. Σύγχρονοι καλλιτέχνες από τις συλλογές του ΚΜΣΤ», η οποία θα εγκαινιαστεί την Πέμπτη 20 Οκτωβρίου, ώρα 19:30. Η έκθεση φιλοξενείται στο πλαίσιο της δικτύωσης των τριών μουσείων της πόλης (Δημοτικής Πινακοθήκης Λάρισας-Μουσείου Γ.Ι. Κατσίγρα, Διαχρονικού Μουσείου Λάρισας, Λαογραφικού-Ιστορικού Μουσείου Λάρισας), όπου για πρώτη φορά διοργανώνεται κοινό πλαίσιο δράσης. Με αφορμή τον εορτασμό του Έτους Ελλάδας-Ρωσίας 2016 η δικτύωση αυτή την φορά θα αναδείξει τους κοινούς πολιτιστικούς δεσμούς του τόπου μας με τη Ρωσία.
Μικρό Μουσείο 12: έκθεση στο Μουσείο Γ. Γουναρόπουλου
15.06.2016 10:35
Το ΝΠΔΔ Πολιτισμού & Αθλητισμού Δήμου Ζωγράφου και το Μουσείο Γουναρόπουλου παρουσιάζουν την έκθεση Μικρό Μουσείο 12 του Εργαστηρίου Ζωγραφικής του Ν.Π.Δ.Δ. Πολιτισμού & Αθλητισμού Δήμου Ζωγράφου.
ταξίδι στο χρόνο…: Έκθεση του Νώντα Ρεντζή στο Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο της Ύδρας
11.05.2016 14:13
Το Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο της Ύδρας σας καλεί σε ένα «ταξίδι στο χρόνο…»μέσα από την ζωγραφική του σύγχρονου λαϊκού ζωγράφου Νώντα Ρεντζή. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα γίνουν την Κυριακή 15 Μαΐου 2016, στις 11.30.
Ιωάννης Μητράκας, ο Νεοβυζαντινός: έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη
16.02.2016 10:12
Το Μουσείο Μπενάκη παρουσιάζει αναδρομική έκθεση του ζωγράφου Ιωάννη Μητράκα μέσα στις αίθουσες της Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Συλλογής του, στο κεντρικό κτήριο του Μουσείου. Η έκθεση εγκαινιάζεται την Τρίτη 16 Φεβρουαρίου 2016 και θα διαρκέσει έως τις 27 Μαρτίου 2016.
Το ψηφιδωτό ως σύγχρονη τέχνη: έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας - Μουσείο Γ. Ι. Κατσίγρα
09.02.2016 14:47
Την Τρίτη 19 Ιανουαρίου 2016, στη Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας-Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα, εγκαινιάστηκε η διεθνής έκθεση με τίτλο «Το Ψηφιδωτό ως Σύγχρονη Τέχνη» στο αίθριο του 1ου ορόφου. Πρόκειται για μια ομαδική διεθνή έκθεση 46 καλλιτεχνών από διάφορες χώρες εκ των οποίων οι 9 από την Ελλάδα.