Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2016
Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών- Γιάννης Καλαβριανός: Κριτική θεάτρου
Δημοσίευση: Τετάρτη, 4 Νοεμβρίου 2015 15:15
Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών- Γιάννης Καλαβριανός: Κριτική θεάτρου

[…] Το αλησμόνητο είναι μία στιγμή ωριμότητας που βγαίνει από άπειρες

προηγούμενες στιγμές, προηγούμενες ομοιότητες και που υπάρχει μέσα σε αυτές,

είναι η στιγμή που νιώθουμε ότι καθώς διαμορφώνουμε, διαμορφωνόμαστε κι εμείς,

πως έτσι σχηματιζόμαστε. Είναι επικίνδυνο να το μπερδεύουμε με την αγάπη […]

 

«Αθώοι» - Χ. Μπροχ (εκδ. Κριτική, 1989 - μτφ. Ν. Λίβος)

 

Μία ομιχλώδης και ασαφής εποχή ως γενεσιουργός των μετέπειτα ταραγμένων, σκληρών και ανελέητων χρόνων της ανόδου του Χίτλερ στην εξουσία… Μία εποχή που οι «απολιτικές» φιγούρες της γερμανικής μικροαστικής κοινωνίας ήταν οι κύριες πηγές από τις οποίες αργότερα ο νεοναζισμός άντλησε τη δυναμική του. Τέτοιες σκιερές προσωπικότητες, είναι οι πρωταγωνιστές των ιστοριών που ο Χέρμαν Μπροχ δημιούργησε, ώστε να αναδείξει το γενικό πνεύμα του καιρού εκείνου.

 

Οι «Αθώοι» του Μπροχ, είναι ήρωες που φλέγονται από έναν υπόγειο και ύπουλο προσωπικό πυρετό, έχοντας φαινομενικά αποδεχτεί πια την όποια καθημερινότητά τους. Είναι μορφές με πολιτικές ιδέες αόριστες, ασαφείς, ενώ η πολιτική αυτή αδιαφορία συνιστά τελικά και ηθική αδιαφορία. Η αφήγηση καλύπτει γεγονότα από το 1913 με τις προ-ιστορίες, μέχρι περίπου το 1933 με τις ύστερες. Είκοσι συνολικά χρόνια, όπου σταχυολογούνται μυθιστορηματικά η μικροαστική νοοτροπία, το κοινωνικό ψεύδος και η βαθύτερη ηθική ενοχή των θεωρητικά αθώων. Ο συγγραφέας έτσι, καταφέρνει να βάλει μπροστά στην κοινωνία έναν εντυπωσιακό καθρέπτη, αποκαλύπτοντας έντεχνα μία μεγάλη πηγή του κακού που ακολούθησε τα επόμενα χρόνια.

 

Έντεκα ιστορίες από την προ-χιτλερική Γερμανία καταλαμβάνουν τον μυθιστορηματικό κορμό και αφορούν ανθρώπους χωρίς συνείδηση των συνεπειών των πράξεών τους, χωρίς όρια και αιδώ. Ψέματα, υποκρισία, εκδίκηση και αίμα, συνθέτουν το ζοφερό περιβάλλον όπου οι προσωπικότητες δρουν. Η γριά υπηρέτρια Τσερλίνε, γνωρίζοντας όλα τα μυστικά της οικογένειας στην οποία δουλεύει για πολλά χρόνια, φροντίζει να κινεί τα νήματα με τρόπο πονηρό και αριστουργηματικό, βάζοντας την προσωπική της πινελιά ανά περίπτωση, υποκινούμενη από ένα αισθηματικό κράμα εκδίκησης, απωθημένων και ιδιόμορφης προσωπικής ηθικής.

 

Κανείς από τους πρωταγωνιστές δεν εκφράζει μία πολιτική ροπή προς το νεοναζιστικό ρεύμα των κατοπινών καιρών, όμως υπάρχει μία αόριστη προδιάθεση στις πράξεις, τα λόγια και την γενική τους νοοτροπία. Η Τσερλίνε, ο Α., η Χίλντεργκαρντ, η βαρώνη, είναι οι μικροαστοί «αθώοι» μέσω των οποίων ο Μπροχ αναδεικνύει τα κοινωνικά προσωπεία μιας ολόκληρης εποχής.

 

Στο θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας, διασκευάστηκε αξιοπρεπώς από τον Στρατή Πασχάλη, σε μετάφραση Ελένης Βαροπούλου, αυτό το δύσκολο και απαιτητικό κείμενο , συνθέτοντας περιστατικά κυρίως από τα κεφάλαια «Ιστορία της υπηρέτριας Τσερλίνε», «Μπαλάντα της μαστροπού», «Εξαγορασμένη μητέρα» και «Πετρωμένος επισκέπτης» και δόθηκε ιδιαίτερη βάση στην προσωπικότητα της υπηρέτριας ως συνδετικό κρίκο ανάμεσα στα περιστατικά του παρελθόντος και του παρόντος. Η δραματουργική επεξεργασία και η σκηνοθεσία του Γιάννη Καλαβριανού, αποτύπωσαν ένα μυστηριώδες, σχεδόν εφιαλτικό περιβάλλον και οι ήρωες ανεδείχθησαν σαν πιόνια πάνω σε αόρατη σκακιέρα ή θηράματα σε ιστό αράχνης και βρίσκονται όμηροι υπό τις προσταγές της Τσερλίνε, της οποίας η σκηνική παρουσία είναι σχεδόν μόνιμη. Στην προσπάθεια αυτή μεγάλη συνεισφορά είχαν τα επιβλητικά σκηνικά της Ελένης Μανωλοπούλου, που αποτύπωσαν στην εντέλεια την ατμόσφαιρα που επιθυμούσε ο σκηνοθέτης, καθώς και τα λιτά κοστούμια της ιδίας. Οι φωτισμοί του Αλέκου Αναστασίου, εξίσου ιδανικοί, άλλοτε αναδείκνυαν τα μύχια συναισθήματα των ηρώων, άλλοτε τους φώτιζαν τυραννικά, σχεδόν ανακριτικά, ενώ η μουσική επιμέλεια του Άγγελου Τριανταφύλλου, έδεσε άψογα με το γενικό πνεύμα.

 

Ερμηνευτικά, η Μπέττυ Αρβανίτη αποτύπωσε εύστοχα την πανουργία της βασικής ηρωίδας, με ελεγχόμενο συναίσθημα και σωστά ξεσπάσματα. Αναμφίβολα από τους πιο απαιτητικούς ρόλους που έχει κληθεί να ερμηνεύσει τα τελευταία χρόνια. Ο Κώστας Βασαρδάνης ήταν μεστός, άμεσος και δυναμικός ως «Αντρέας». Η Μαρία Κατσιαδάκη έχτισε το ρόλο της με εσωτερικό παλμό και κερδίζει ακόμα περισσότερο προς το τέλος, ως ξεπεσμένη πια βαρόνη. Εντυπωσιάζει η Σύρμω Κεκέ ως «Χίλντεγκαρντ», με τον έλεγχο της φωνής, το παγερό βλέμμα και τη λεπτά δομημένη ειρωνεία. Συμπαθητικά, με μία αθωότητα, πλάθει την «Μελίτα» της η Εύα Σιμάτου.

 

Ο Μπροχ ανέδειξε πως το έδαφος για το ναζισμό είχε στρωθεί μέσα στην κοινωνία αρκετά πριν την τελική του επικράτηση. Οι ανάλογοι «Αθώοι» όμως, ζουν σε κάθε εποχή, υφαίνοντας άθελά τους έναν ιστό που μπορεί να οδηγήσει σε άνοδο ή πτώση.

 

______________________________

Η παράσταση Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών, παρουσιάζεται στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας, σε σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού. Περισσότερες πληροφορίες

Εκτύπωση
Περισσότερα
«Το ’21»: Ελληνική Επανάσταση σε ροκ τόνους
22.11.2016 12:09
Τι μουσικές θα συνόδευαν ιδανικά την Ελληνική Επανάσταση; Παραδοσιακοί ήχοι όπως τους έχουμε συνηθίσει ή μήπως οι ροκ και πανκ αποχρώσεις αποτελούν ένα πιο ταιριαστό «χαλί» στα γεγονότα; Ο Άρης Μπινιάρης φαίνεται να απαντά σε αυτήν την απορία, μέσα από «Το ’21», μια παράσταση που ύστερα από τη μεγάλη επιτυχία της σε Φεστιβάλ Αθηνών και Gazarte, την βρίσκουμε αυτή τη φορά στο θέατρο Πορεία.
Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών: Top Girls, Αλέξης Ρίγλης
28.07.2016 14:58
Σε μια εποχή που κυλάει με φρενήρεις ρυθμούς, τα διλήμματα και οι ενδοιασμοί που γεννιούνται στη σύγχρονη γυναίκα είναι πολλαπλοί. Ζητήματα όπως η επιλογή καριέρας ή οικογένειας ή η κοινωνική ανέλιξη με πολλά θύματα και σκληρές συνέπειες, είναι μόνο μερικά από όσα αναδύθηκαν τα χρόνια της έντονης ανάγκης για χειραφέτηση. Στον απόηχο όλων αυτών των κοινωνικών συγκυριών, αλλά ταυτόχρονα την περίοδο ενός πολιτικού αναβρασμού, η Caryl Churchill γράφει τα «Top Girls», με τα οποία εξερευνά ένα σύνολο φεμινιστικών ανησυχιών και επιδιώκει να απομυθοποιήσει τις κατηγορίες της τάξης και του φύλου, προκειμένου να συμβάλει στην πολιτική μεταμόρφωση των γυναικών.
«Τρεις αδερφές»: Ζωές γεμάτες ανεκπλήρωτες προσδοκίες
23.05.2016 17:11
Από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα του Τσέχωφ, οι «Τρεις αδερφές», αφηγούνται το ταξίδι τριών γυναικών σε ένα σύμπαν πλημμυρισμένο συναισθήματα και τρυφερές, ανεκπλήρωτες προσδοκίες.
«Χειρόγραφο» - Χάρις Αλεξίου: Απολογισμός μιας μεγάλης πορείας
15.04.2016 11:27
«Σήμερα ήταν τρύγος και πατήσαμε σταφύλια», είναι η πρώτη φράση που ακούγεται από το στόμα της γυναίκας που μπαίνει κρατώντας στα χέρια ένα ηλεκτρονικό σημειωματάριο, του οποίου η οθόνη είναι το μοναδικό πράγμα που φωτίζει το πρόσωπό της στο πυκνό σκοτάδι. Ξεκινά τότε μια επισκοπική απαρίθμηση γεγονότων της πρώιμης ζωής της. «Σήμερα η γιαγιά έφτιαξε τηγανίτες και έβαλε πετιμέζι», «Σήμερα ο μπαμπάς είναι άρρωστος», «Σήμερα η μαμά έβαψε τα ρούχα μαύρα για να είναι έτοιμα», «Σήμερα ο μπαμπάς πήγε στην εκκλησία, γύρισε και πέθανε».
«Άννα Καρένινα»: Καταστροφικά πάθη στην Ρωσία του 19ου αιώνα
08.04.2016 15:45
Ακόμα και όποιος δεν έχει ποτέ πιάσει στα χέρια του το μυθιστόρημα του Τολστόι, γνωρίζει επιγραμματικά την τραγική ιστορία της ηρωίδας που απελπισμένη έπεσε στις ράγες του τρένου, αποζητώντας διέξοδο στα βασανιστικά της διλήμματα και αμφιθυμίες. Το βιβλίο αποτελεί ψηφιδωτό της ρωσικής κοινωνίας του 19ου αιώνα, ενώ την κεντρική του πλοκή, αποτελεί το ερωτικό δράμα μιας νέας και όμορφης γυναίκας, της Άννας, η οποία αδυνατώντας να ζήσει όπως πραγματικά επιθυμεί κοντά στο πρόσωπο που αγαπά, πνίγεται μέσα στις κοινωνικές συμβάσεις.
«Το Κουκλόσπιτο»: Συναισθηματική αποκάλυψη με πρώιμη φεμινιστική χροιά
28.03.2016 13:36
Χρειάζονται μόνο λίγες μέρες ανελέητης συναισθηματικής πίεσης και εκβιαστικής αγωνίας για μια σύζυγο και μητέρα στην Σκανδιναβία του 19ου αιώνα, ώστε να αποφευχθεί η αναμενόμενη κατάρρευσή της και να αποκαλυφθεί ένας πηγαίος δυναμισμός και μια αναπάντεχη διάθεση για ανεξαρτησία. Η Νόρα είναι μια γυναίκα ευτυχισμένη και ικανοποιημένη με τον μέχρι τώρα συζυγικό βίο. Με μια φαινομενική αφέλεια, απολαμβάνει να ξοδεύει χρήματα για την οικογένειά της, γεγονός που εκνευρίζει τον άνδρα της, Τόρβαλντ.
«Victor-Victoria»: Ερωτικά μπερδέματα υπό τους ήχους της jazz
02.03.2016 16:20
Το τελευταίο διάστημα το μιούζικαλ βρίσκει στην Ελλάδα ένα πρόσφορο έδαφος για να αναδειχθεί και να αγαπηθεί εν τέλει από συντελεστές και κοινό. Χρειάστηκε πολύς χρόνος για να αναιρεθεί η αντίληψη μιας παλιακής αισθητικής ως προς το είδος και να επενδυθεί αρκετό χρήμα στις διάφορες παραγωγές, καθώς και εκσυγχρονισμός της σκηνοθετικής/ερμηνευτικής οπτικής τους. Ένα από τα πιο πολυδιαφημισμένα μιούζικαλ της φετινής σεζόν, το «Victor-Victoria», παίζεται αυτόν τον καιρό στο θέατρο Πάνθεον.
Φάουστ- Κατερίνα Ευαγγελάτου: Κριτική θεάτρου
03.02.2016 15:47
Ο Φάουστ του Γκαίτε αποτελεί πάντοτε μια μεγάλη πρόκληση τόσο για τους σκηνοθέτες που αναλαμβάνουν να φέρουν στα μέτρα ενός θεατρικού σκηνικού τον οργιαστικό κόσμο του Γερμανού δημιουργού, όσο και για τους ηθοποιούς που καλούνται να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις κάποιων από τους πιο διφορούμενους και απαιτητικούς ρόλους της παγκόσμιας δραματουργίας.