Παρασκευή, 2 Δεκεμβρίου 2016

1905. Annus Mirabilis - Albert Einstein

1905. Annus Mirabilis - Albert Einstein

Από τις εκδόσεις Γκοβόστη κυκλοφορεί το βιβλίο, 1905. Annus Mirabilis του Albert Einstein σε μετάφραση του Νίκου Ταμπάκης και σε επιμέλεια John Stachel

 

Το 1905 ο Αϊνστάιν δημοσίευσε τις πέντε σημαντικότερες εργασίες του, προσφορές στην παγκόσμια επιστήμη. Όλες παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά, την ίδια χρονιά, στο έγκυρο γερμανικό περιοδικό "Annalen der Physik". 

Ενενήντα χρόνια αργότερα και σαράντα πέντε χρόνια μετά το θάνατο του κορυφαίου επιστήμονα, οι εκδόσεις Γκοβόστη προσφέρουν για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό τις εργασίες αυτές που συγκλόνισαν τις καθιερωμένες πεποιθήσεις της φυσικής και άλλαξαν δραματικά το σκηνικό της παγκόσμιας επιστήμης.

Το βιβλίο περιλαμβάνει τις εργασίες του Αϊνστάιν, εκ των οποίων οι δύο πιο γνωστές είναι αυτές που θεμελίωσαν την Ειδική Σχετικότητα, καθώς επίσης μια εξαιρετική εισαγωγή και διαφωτιστικά σχόλια του John Stachel, που τοποθετούν τα επιτεύγματα του Αϊνστάιν στη σωστή ιστορική τους διάσταση. 

Την έκδοση προλογίζει ο παγκοσμίου κύρους επιστήμονας και ιδιαίτερα δημοφιλής στην Ελλάδα Roger Penrose.

Οι εργασίες αυτές του Αϊνστάιν δεν συνιστούν μόνο απαραίτητο αντικείμενο μελέτης για κάθε φυσικό, μαθηματικό ή αστροφυσικό, αλλά αποτελούν ένα μνημείο των ανθρώπινων επιτευγμάτων, ένα σταθμό στην ιστορία της επιστήμης και του πολιτισμού.


O 'Αλμπερτ Αϊνστάιν γεννήθηκε στην πόλη Ulm της νότιας Γερμανίας το 1879 και πέθανε στο Princeton των ΗΠΑ το 1955. Οι γονείς του μετακόμισαν για επαγγελματικούς λόγους στο Μόναχο, όπου έμενε ένας αδελφός του πατέρα του, μηχανικός και από εκεί σύντομα στο Μιλάνο για καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές. Ο μικρός Αλβέρτος έμεινε οικότροφος σε σχολείο του Μονάχου. Στα 15 χρόνια του σταμάτησε το σχολείο, παραιτήθηκε από τη γερμανική υπηκοότητα, διέκοψε κάθε σχέση με την εβραϊκή κοινότητα και αναχώρησε στο Μιλάνο για να συναντήσει τους γονείς του. Μετά από 1-2 χρόνια απραξίας σκέφτηκε να δώσει εξετάσεις στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης, ως αυτοδίδακτος χωρίς απολυτήριο Λυκείου. Η προσπάθεια αυτή απέτυχε και κάποιος καθηγητής τού συνέστησε να παρακολουθήσει μαθήματα Λυκείου στο Aarau. Εκεί παρακολούθησε στα έτη 1895-1896 την τρίτη και τέταρτη τάξη (για μαθητές 18 και 19 ετών)! Τελικά, μετά την ολοκλήρωση των σχολικών μαθημάτων, γράφτηκε ο 'Αινστάιν το 1896 στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης για να σπουδάσει εκπαιδευτικός τεχνικής επαγγελματικής σχολής με φυσικομαθηματική κατεύθυνση. Ένας από τους καθηγητές του, ο Πέρνετ, του δήλωσε μετά από λίγο καιρό ότι, έχει μεν ενδιαφέρον και θέληση, αλλά του λείπει το μυαλό! Ο βοηθός Ζάουτερ έγραψε αργότερα ότι ο φοιτητής Αϊνστάιν ήταν μοναχικός, δεν υπάκουγε στις οδηγίες των εκπαιδευτικών και πέταγε τα φυλλάδια με τις οδηγίες λύσης των προβλημάτων στα σκουπίδια. Επίσης, ο μεγάλος μαθηματικός Μινκόβσκι, ο οποίος αργότερα έμελε να συμβάλει αποφασιστικά στη μαθηματική τεκμηρίωση της "Θεωρίας της Σχετικότητας", δεν είχε εκτίμηση για τις γνώσεις του νεαρού σπουδαστή της Φυσικής. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του βρήκε ο Αϊνστάιν μία θέση ως βοηθητικός δάσκαλος στο Winterthur, απολύθηκε όμως μετά από λίγο, λόγω ανεπάρκειας. Ένας φίλος τον συνέστησε κάποια στιγμή στο διευθυντή του ελβετικού γραφείου ευρεσιτεχνιών στη Βέρνη. Δουλειά του ήταν να ετοιμάζει τα έγγραφα αναγνωρίσεως των ευρεσιτεχνιών και για το σκοπό αυτό έπρεπε να περιγράφει σ' αυτά κάθε εφεύρεση σύντομα, κατανοητά και περιεκτικά. Οι ίδιοι οι εφευρέτες δεν ήταν συνήθως σε θέση να περιγράψουν την εφεύρεσή τους. Εδώ αναδείχθηκε μια ικανότητα του Αϊνστάιν, να εμβαθύνει σε ξένες ιδέες και να αναγνωρίζει την ουσία μιας διαδικασίας ή ενός μηχανισμού, εντοπίζοντας ταυτόχρονα τυχόν σφάλματα. Ο ίδιος εξομολογήθηκε αργότερα ότι αυτή η δουλειά τον είχε συναρπάσει και αποτελούσε και το χόμπυ του, αντί να δημοσιεύει σε περιοδικά απανωτά επιστημονικές εργασίες χωρίς ενδιαφέρον. Κι όμως, κάποια στιγμή δημοσίευσε το 1905 μία εργασία με τίτλο "Μία υπόθεση για τα κβάντα του φωτός", με την οποία επεκτείνει την ανακάλυψη του Πλανκ από το έτος 1900. Τυπικά γι' αυτή την εργασία του έλαβε ο Αϊνστάιν μετά από 16 χρόνια το βραβείο Νόμπελ. Και πάλι το έτος 1905 δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά η "Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας". Με αυτή την εργασία διαπιστώνεται ότι δεν υπάρχει απόλυτος χώρος και χρόνος, αλλά όλα εξαρτώνται από τον εκάστοτε παρατηρητή, είναι σχετικά ως προς τη θέση και την κίνησή του. Αυτή η εργασία προκάλεσε τεράστια εντύπωση στον επιστημονικό κόσμο! Έκτοτε άρχισαν να επισκέπτονται τη Βέρνη σημαντικοί επιστήμονες από όλο τον κόσμο για να γνωρίσουν τον παράξενο δημόσιο υπάλληλο. Η φήμη του Αϊνστάιν προέκυψε όμως κυρίως από το γεγονός ότι ασχολήθηκαν με τις εργασίες του κορυφαίοι επιστήμονες. Το 1911 έγινε ο Αϊνστάιν καθηγητής στο γερμανικό Πανεπιστήμιο της Πράγας και μετά στο Βερολίνο, όπου παράλληλα με τα διδακτικά καθήκοντα ολοκλήρωσε και τη "Γενική Θεωρία της Σχετικότητας". Η θεωρία αυτή επιβεβαιώθηκε πειραματικά από 'Αγγλους επιστήμονες στη διάρκεια του Α΄ παγκόσμιου πολέμου, με τη μέτρηση της απόκλισης του φωτός αστέρων, όταν αυτό περνάει από το βαρυτικό πεδίο μεγάλων μαζών, όπως αυτής του ήλιου.
Το 1933, όταν οι ναζί είχαν ήδη εκλεγεί στην κυβέρνηση της Γερμανίας, άρχισαν να συκοφαντούν τον Αϊνστάιν ως πράκτορα των Αμερικανών και των Αγγλογάλλων, ενοχλημένοι από το γεγονός ότι ως σημαντικότερος εκπρόσωπος της γερμανικής επιστήμης φαινόταν εκείνη την εποχή ένας εβραίος. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αναγκαστεί να αποχωρήσει ο μεγάλος ερευνητής από τη Γερμανική Ακαδημία Επιστημών. Εγκατέλειψε επίσης της Γερμανία, αυτή τη φορά οριστικά, με προορισμό την Αμερική. Με την εγκατάσταση του Αϊνστάιν στο Princeton, αρχίζει μια νέα περίοδος της ζωής του. Εκείνη την εποχή έκανε μεγάλη εντύπωση στην επιστημονική κοινότητα η ανακοίνωση του Μπορ ότι ο Χαν και ο Στράσμαν είχαν πετύχει σε εργαστήριό τους στη Γερμανία την πρώτη διάσπαση του ατόμου. Αμέσως άρχισαν οι ερευνητές να επαναλαμβάνουν αυτά τα πειράματα, βομβαρδίζοντας πυρήνες ουρανίου με ουδετερόνια. Αποτέλεσμα ήταν να απελευθερώνεται μια τεράστια ποσότητα ενέργειας, ανακάλυψη που οδήγησε στην κατασκευή της ατομικής βόμβας. Ο Αϊνστάιν πείστηκε από συναδέλφους του επιστήμονες, κυρίως από τον Τέλλερ, να συμβάλει στον αγώνα για την κατασκευή της βόμβας, φοβούμενος ότι οι ναζί θα κυρίευαν όλο τον πολιτισμένο κόσμο, αν προλάβαιναν αυτοί να αποκτήσουν το καταστροφικό όπλο. Για το σκοπό αυτό έστειλε μία επιστολή στον πρόεδρο Ρούσβελτ και του παρουσίαζε τις δυνατότητες της ατομικής βόμβας και τους κινδύνους που δημιουργούσε η κατοχή της. Τελικά οι φόβοι της επιστημονικής κοινότητας για κατάχρηση επαληθεύτηκαν από την αντίθετη πλευρά, αφού η ατομική βόμβα που κατασκευάστηκε υπό τη διεύθυνση του Οπενχάιμερ χρησιμοποιήθηκε από τις ΗΠΑ εναντίον της Ιαπωνίας, μετά την ουσιαστική λήξη του πολέμου. Στη συνέχεια και μέχρι τέλος της ζωής του δραστηριοποιήθηκε στις κινητοποιήσεις για αφοπλισμό, αφού είχε καταστεί και η Σοβιετική Ένωση πυρηνική δύναμη και είχε αρχίσει ο "ψυχρός πόλεμος", υπογράφοντας συχνά διακηρύξεις με άλλους επιστήμονες, κυρίως με τον Μπ. Ράσελ που ήταν ο κατεξοχήν ηγέτης των κινημάτων για την ειρήνη και τον αφοπλισμό.


Σχετικές ειδήσεις
Το αίνιγμα του Αϊνστάιν ή μαύρες τρύπες στην μπανιέρα μου - Τ. Β. Βισβεσουάρα
19.10.2016 13:39
Από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια κυκλοφορεί το βιβλίο, Το αίνιγμα του Αϊνστάιν ή μαύρες τρύπες στην μπανιέρα μου του Τ. Β. Βισβεσουάρα σε μετάφραση Δέσποινας Δαμιανίδου.
Μαύρα ρόδα - Jane Thynne
05.07.2016 09:43
Από τις εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορεί το μυθιστόρημα Μαύρα ρόδα της Jane Thynne, σε μετάφραση Φίλιππου Χρυσόπουλου.
Άλκηστις - Στέργια Κάββαλου
03.12.2015 11:48
Από τις εκδόσεις vakxikon.gr κυκλοφορεί το θεατρικό έργο Άλκηστις. Ο μονόλογος της εξώπορτας της Στέργιας Κάββαλου
Το δωμάτιο στο βάθος του σπιτιού - Χόρχε Γκαλάν
03.12.2015 11:33
Από τις εκδόσεις Ψυχογιός κυκλοφορεί το μυθιστόρημα Το δωμάτιο στο βάθος του σπιτιού του Χόρχε Γκαλάν σε μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη
Το μεγάλο μυστικό - Χρήστος Ε. Ζώης
03.12.2015 11:13
Από τις Εκδόσεις Οσελότος κυκλοφορεί το βιβλίο του Χρήστου Ε. Ζώη, Το μεγάλο μυστικό