Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016
Αίας - Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος: Κριτική θεάτρου
Δημοσίευση: Παρασκευή, 31 Ιουλίου 2015 15:48
Αίας - Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος: Κριτική θεάτρου

[…] Και πώς εμείς δεν θα διδαχθούμε να είμαστε σώφρονες;

Εγώ πάντως θα είμαι· γιατί τώρα πια γνωρίζω

ότι και τον εχθρό πρέπει να τον μισούμε τόσο

όσο κάποιον που θα γίνει και πάλι φίλος

και τον φίλο θα θελήσω να τον στηρίζω και να τον βοηθάω τόσο

όσο έναν που δεν θα μείνει πάντα φίλος.[…]

 

Αίας – Σοφοκλής (μτφ Στεφανόπουλου)

 

Δύο κόσμοι συγκρουόμενοι. Του Αίαντα και του Οδυσσέα. Και η θεά Αθηνά βούλεται πως το αιάντειο «σύμπαν» είναι αυτό που πρέπει να τελειώσει με τρόπο θεαματικό και διφορούμενο.

 

Από τα πιο πολιτικά και λιγότερο παιγμένα κείμενα του Σοφοκλή, ο «Αίας», παρουσιάζει με αριστουργηματικό τρόπο την κατάρρευση του ηρωικού οικοδομήματος που εκφράζεται από τον σπουδαίο πολεμιστή. Ο ηθικός κόσμος του Αίαντα, προσβάλλεται βαθιά όταν χάνει την κατοχή των όπλων του Αχιλλέα που επιθυμεί δικαιωματικά, λόγω συνομωσίας των αντιπάλων του. Οργισμένος επιχειρεί να τους επιτεθεί, όμως με θολωμένο μυαλό ξεσπά σε κοπάδια ζώων. Αυτό είναι το κομβικό σημείο της συντριβής του. Το βαρύτατο πλήγμα στην αξιοπρέπειά του, δεν του επιτρέπει να συνεχίσει και επιλέγει την αυτοκτονία, ως λύτρωση και δίκαιη κατάληξη. Βλέπει την αυτοχειρία ως τρόπο για να περισώσει την τιμή του.

 

Τροία. Ο γενναίος και ικανός Αίαντας, νιώθει βαθύτατα προσβεβλημένος από το γεγονός ότι δεν του αποδόθηκαν τα όπλα του νεκρού Αχιλλέα. Αποτελεί τον δεύτερο σημαντικότερο πολεμιστή μετά από κείνον και του ανήκουν δικαιωματικά. Η οργή τον οδηγεί στην απόφαση να επιτεθεί στους Αχαιούς που τον λοιδόρησαν, όμως η θεά Αθηνά, ως εκδίκηση για την «αδιαφορία» του απέναντι στους θεούς, αποφασίζει να στηρίξει τον Οδυσσέα, με τον οποίο «συνωμοτεί», ώστε να πλήξει τη δημόσια εικόνα του Αίαντα και να την αποδομήσει. Έτσι, θολώνει το μυαλό του ήρωα και εκείνος επιτίθεται απελπισμένα πάνω σε κοπάδια προβάτων που οι Αχαιοί είχαν ως λεία, κάτι που ξαφνιάζει οικείους και εχθρούς, ενώ τον συνταράζει βαθιά όταν συνέρχεται. Έχοντας χάσει ένα κομμάτι του εαυτού του, θορυβημένος δεν μπορεί να ανεχτεί την βαρύτατη ήττα, αποφασίζει να αναζητήσει τον μόνο τρόπο για προσωπική εξιλέωση. Την αυτοχειρία. Παρακάμπτοντας με έξυπνα τρόπο τις ενστάσεις και τους φόβους των συντρόφων και της γυναίκας του Τέκμησσας -μίας φιγούρας αξιοθαύμαστης, που στέκεται δίπλα στον άνδρα της, παρά του ότι εκείνος ουσιαστικά αποκαθήλωσε την οικογένειά της- ο Αίαντας αυτοκτονεί. Και αυτό είναι η αρχή για μια σειρά αψιμαχιών μεταξύ φίλων και εχθρών του, μιας και η ταφή του αποτελεί αντικείμενο ευρείας διαμάχης. Ο αδερφός του Τεύκρος, επιθυμεί να ταφεί, και οι Ατρείδες διαφωνούν στο να αποδοθεί τέτοια τιμή σε έναν ασεβή εχθρό. Οι στρατιωτικοί χρωματίζονται με τα πιο μελανά χρώματα. Υπερόπτες, αλαζονικοί, μικρόκαρδοι και εκδικητικοί, βρίσκονται στον αντίποδα του μεγαλόψυχου Τεύκρου, που το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι η υστεροφημία του αδερφού του. Αργότερα, ο Οδυσσέας, ως ο πιο «πνευματικός», θα μεσολαβήσει με θετικό τρόπο. Η αφορμή της δυστυχίας, θα είναι εκείνη που θα δώσει την τελική λύση και μιας μορφής δικαίωση.

 

Ο πρωταγωνιστής τιμωρείται από τους θεούς ως ανυπάκουος αντάρτης. Όμως η αρμονία και η λογική αποκαθίσταται μονάχα όταν αποδίδονται στο νεκρό οι πρέπουσες αξιώσεις.

 

Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος προσέγγισε τον «Αίαντα» με μία ενδιαφέρουσα σύλληψη. Τοποθέτησε έναν «Ραψωδό» ως κορυφαίο που ερμήνευσε το ταιριαστό ποίημα «Αίας» του Παντελή Μπουκάλα με συνοδεία παραδοσιακού μουσικού οργάνου. Επιπλέον, διαχειρίστηκε έξυπνα την επί σκηνής αυτοκτονία του ήρωα, επιλέγοντας μία χαρακτηριστική ερυθρόμορφη αναπαράσταση από αγγείο, ώστε να εικονοποιήσει την πράξη. Χρησιμοποίησε το χορό, με τη συμβολή της Ελένης Μανωλοπούλου στα κοστούμια για να παραλληλίσει τους πολεμιστές με φιγούρες του 1821 και του 1940. Το αποτέλεσμα παρόλα αυτά φαντάζει ανομοιογενές. Εντυπωσιακότερο όλων, το λευκό κοστούμι της Τέκμησσας με τις κόκκινες και μπλε απολήξεις, που μαζί με το λιτό κοστούμι του Αίαντα, ήταν τα πιο πιστά στο πνεύμα του πρωτότυπου κειμένου. Με τη συμβολή του εξαιρετικού συνθέτη Νίκου Κυπουργού, δημιουργήθηκε ένας βαλκανικός ήχος, πένθιμος και μελαγχολικός, με παραδοσιακά όργανα παιγμένα από τους συντελεστές, που ανέδειξαν το πνεύμα που απαιτούσε η παράσταση . Ειδικά η εισαγωγή των συντελεστών στο χώρο, με την συνοδεία της μουσικής, θυμίζει κάπως αόριστα Επιτάφιο θρήνο. Πολύ αξιόλογες οι χορογραφίες της Αγγελικής Στελλάτου και οι φωτιστικοί σχεδιασμοί του Σάκη Μπιρμπίλη. Τα σκηνικά της Ελένης Μανωλοπούλου, λειτουργικά και άρτια αισθητικά. Τέλος, οφείλουμε μία ειδική αναφορά στην πυκνή και στρωτή μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη, που έφτανε με έξοχο τρόπο στα αυτιά των θεατών, τον απαιτητικό σοφόκλειο λόγο.

 

 

 

Από πλευράς ερμηνειών, γενικώς θα λέγαμε ότι έλειψαν οι μεγάλες εντάσεις. Ο Νίκος Κουρής, βγαίνει νικητής στην αναμέτρηση με τον μεγάλο ήρωα. Τον προσέγγισε μεστά, με εσωτερικό παλμό. Η Μαρία Πρωτόπαππα, σε μία πολύ καλή ερμηνευτική στιγμή, είχε τον έλεγχο των εκφραστικών της μέσων και αποτύπωσε εύστοχα την ανησυχία, την αποφασιστικότητα και το δυναμισμό της Τέκμησσας. Ίσως και η καλύτερη ερμηνεία της παράστασης, ανήκει στον Γιάννο Περλέγκα που έπλασε τον «Τεύκρο» του με καίρια εκφορά του λόγου, μέτρο και σωστά ξεσπάσματα, χωρίς να ξεφεύγει σε ακρότητες. Ικανοποιητικοί χωρίς εντυπωσιασμούς η Ελένη Ουζουνίδου ως «Αθηνά» και ο Δημήτρης Παπανικολάου ως «Αγαμέμνονας». Πιστός στις σκηνοθετικές γραμμές και αποτελεσματικός ο Μιχάλης Τιτόπουλος ως «Ραψωδός». Ο «Οδυσσέας» του Γιάννη Τσορτέκη είχε στιγμές αμηχανίας. Συμπαθητικά έπλασαν τον «Άγγελο» και τον «Μενέλαο» οι Περικλής Δεντάκης και Γιάννης Κλίνης αντίστοιχα. Στο μικρότερο ρόλο του «Ευρυσάκη», ο Νίκος Κατσαμπανης. Ο δυναμικός και συγχρονισμένος χορός αποτελούνταν από τους Θύμιο Κούκιο, Σπύρο Κυριαζόπουλο, Χρήστο Μαλάκη, Δαυίδ Μαλτέζε, Αλέξανδρο Μαυρόπουλο, Δημήτρη Πασσά, Κρις Ραντάνοφ, Σταύρο Σβήγκο, Θοδωρή Σκυφτούλη, Μάνο Στεφανάκη και Αλέξανδρο Χρυσανθόπουλο.

 

Ο Αίαντας επιλέγει την προσωπική του πτώση μετά το βίαιο λέκιασμα της προσωπικότητάς του, ένα βάρος που θα τον ακολουθήσει μέχρι το τέλος. Είναι ο ήρωας του χθες που πρέπει να αποκαθηλωθεί. Και το ερώτημα που μένει είναι εάν διαθέτουμε, χρειαζόμαστε ή πρέπει να απορρίψουμε κάθε σύγχρονο «Αίαντα» της εποχής μας. 

 

 

 

Ο Αίας, σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου, μετά το Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου και το Θέατρο Βράχων , θα παρουσιαστεί τον Σεπτέμβριο σε επιλεγμέν θέατρα στην Αττική. 

Εκτύπωση
Περισσότερα
«Το ’21»: Ελληνική Επανάσταση σε ροκ τόνους
22.11.2016 12:09
Τι μουσικές θα συνόδευαν ιδανικά την Ελληνική Επανάσταση; Παραδοσιακοί ήχοι όπως τους έχουμε συνηθίσει ή μήπως οι ροκ και πανκ αποχρώσεις αποτελούν ένα πιο ταιριαστό «χαλί» στα γεγονότα; Ο Άρης Μπινιάρης φαίνεται να απαντά σε αυτήν την απορία, μέσα από «Το ’21», μια παράσταση που ύστερα από τη μεγάλη επιτυχία της σε Φεστιβάλ Αθηνών και Gazarte, την βρίσκουμε αυτή τη φορά στο θέατρο Πορεία.
Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών: Top Girls, Αλέξης Ρίγλης
28.07.2016 14:58
Σε μια εποχή που κυλάει με φρενήρεις ρυθμούς, τα διλήμματα και οι ενδοιασμοί που γεννιούνται στη σύγχρονη γυναίκα είναι πολλαπλοί. Ζητήματα όπως η επιλογή καριέρας ή οικογένειας ή η κοινωνική ανέλιξη με πολλά θύματα και σκληρές συνέπειες, είναι μόνο μερικά από όσα αναδύθηκαν τα χρόνια της έντονης ανάγκης για χειραφέτηση. Στον απόηχο όλων αυτών των κοινωνικών συγκυριών, αλλά ταυτόχρονα την περίοδο ενός πολιτικού αναβρασμού, η Caryl Churchill γράφει τα «Top Girls», με τα οποία εξερευνά ένα σύνολο φεμινιστικών ανησυχιών και επιδιώκει να απομυθοποιήσει τις κατηγορίες της τάξης και του φύλου, προκειμένου να συμβάλει στην πολιτική μεταμόρφωση των γυναικών.
«Τρεις αδερφές»: Ζωές γεμάτες ανεκπλήρωτες προσδοκίες
23.05.2016 17:11
Από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα του Τσέχωφ, οι «Τρεις αδερφές», αφηγούνται το ταξίδι τριών γυναικών σε ένα σύμπαν πλημμυρισμένο συναισθήματα και τρυφερές, ανεκπλήρωτες προσδοκίες.
«Χειρόγραφο» - Χάρις Αλεξίου: Απολογισμός μιας μεγάλης πορείας
15.04.2016 11:27
«Σήμερα ήταν τρύγος και πατήσαμε σταφύλια», είναι η πρώτη φράση που ακούγεται από το στόμα της γυναίκας που μπαίνει κρατώντας στα χέρια ένα ηλεκτρονικό σημειωματάριο, του οποίου η οθόνη είναι το μοναδικό πράγμα που φωτίζει το πρόσωπό της στο πυκνό σκοτάδι. Ξεκινά τότε μια επισκοπική απαρίθμηση γεγονότων της πρώιμης ζωής της. «Σήμερα η γιαγιά έφτιαξε τηγανίτες και έβαλε πετιμέζι», «Σήμερα ο μπαμπάς είναι άρρωστος», «Σήμερα η μαμά έβαψε τα ρούχα μαύρα για να είναι έτοιμα», «Σήμερα ο μπαμπάς πήγε στην εκκλησία, γύρισε και πέθανε».
«Άννα Καρένινα»: Καταστροφικά πάθη στην Ρωσία του 19ου αιώνα
08.04.2016 15:45
Ακόμα και όποιος δεν έχει ποτέ πιάσει στα χέρια του το μυθιστόρημα του Τολστόι, γνωρίζει επιγραμματικά την τραγική ιστορία της ηρωίδας που απελπισμένη έπεσε στις ράγες του τρένου, αποζητώντας διέξοδο στα βασανιστικά της διλήμματα και αμφιθυμίες. Το βιβλίο αποτελεί ψηφιδωτό της ρωσικής κοινωνίας του 19ου αιώνα, ενώ την κεντρική του πλοκή, αποτελεί το ερωτικό δράμα μιας νέας και όμορφης γυναίκας, της Άννας, η οποία αδυνατώντας να ζήσει όπως πραγματικά επιθυμεί κοντά στο πρόσωπο που αγαπά, πνίγεται μέσα στις κοινωνικές συμβάσεις.
«Το Κουκλόσπιτο»: Συναισθηματική αποκάλυψη με πρώιμη φεμινιστική χροιά
28.03.2016 13:36
Χρειάζονται μόνο λίγες μέρες ανελέητης συναισθηματικής πίεσης και εκβιαστικής αγωνίας για μια σύζυγο και μητέρα στην Σκανδιναβία του 19ου αιώνα, ώστε να αποφευχθεί η αναμενόμενη κατάρρευσή της και να αποκαλυφθεί ένας πηγαίος δυναμισμός και μια αναπάντεχη διάθεση για ανεξαρτησία. Η Νόρα είναι μια γυναίκα ευτυχισμένη και ικανοποιημένη με τον μέχρι τώρα συζυγικό βίο. Με μια φαινομενική αφέλεια, απολαμβάνει να ξοδεύει χρήματα για την οικογένειά της, γεγονός που εκνευρίζει τον άνδρα της, Τόρβαλντ.
«Victor-Victoria»: Ερωτικά μπερδέματα υπό τους ήχους της jazz
02.03.2016 16:20
Το τελευταίο διάστημα το μιούζικαλ βρίσκει στην Ελλάδα ένα πρόσφορο έδαφος για να αναδειχθεί και να αγαπηθεί εν τέλει από συντελεστές και κοινό. Χρειάστηκε πολύς χρόνος για να αναιρεθεί η αντίληψη μιας παλιακής αισθητικής ως προς το είδος και να επενδυθεί αρκετό χρήμα στις διάφορες παραγωγές, καθώς και εκσυγχρονισμός της σκηνοθετικής/ερμηνευτικής οπτικής τους. Ένα από τα πιο πολυδιαφημισμένα μιούζικαλ της φετινής σεζόν, το «Victor-Victoria», παίζεται αυτόν τον καιρό στο θέατρο Πάνθεον.
Φάουστ- Κατερίνα Ευαγγελάτου: Κριτική θεάτρου
03.02.2016 15:47
Ο Φάουστ του Γκαίτε αποτελεί πάντοτε μια μεγάλη πρόκληση τόσο για τους σκηνοθέτες που αναλαμβάνουν να φέρουν στα μέτρα ενός θεατρικού σκηνικού τον οργιαστικό κόσμο του Γερμανού δημιουργού, όσο και για τους ηθοποιούς που καλούνται να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις κάποιων από τους πιο διφορούμενους και απαιτητικούς ρόλους της παγκόσμιας δραματουργίας.