Σάββατο, 10 Δεκεμβρίου 2016

Η Γη, του Αλεξάντρ Ντοβζένκο

Η Γη, του Αλεξάντρ Ντοβζένκο

Η NEW STAR θα προβάλει από 2 Ιουλίου 2015 στους κινηματογράφους την κορυφαία ταινία του Αλεξάντρ ΝτοβζένκοΗ ΓΗ” (Zemlya). Ένα επικό - λυρικό αριστούργημα του σοβιετικού κινηματογράφου, που αφηγείται την μετάβαση στην κολεκτιβοποίηση σε μια κοινότητα της Ουκρανίας και τη λυσσαλέα αντίδραση των ντόπιων κουλάκων, που δεν διστάζουν να φτάνουν ως το φόνο, από οργή και αντίδραση. Η τελευταία ταινία της “Τριλογίας του Πολέμου”, μετά το “Σβενιγκόρα” και το “Άρσεναλ”, προσφέρει στιγμές σπάνιας κινηματογραφικής ομορφιάς, καθώς ο Ντοβζένκο απεικονίζει με άπειρη τρυφερότητα τη φύση, τη γονιμότητα της γης και τη ζωή που αιώνια αναγεννιέται μέσα από το θάνατο. Η πλοκή δεν είναι αυτό που έχει σημασία στη “Γη”.  Αυτό που συγκλονίζει και μένει στο θεατή είναι ο λυρισμός του συνόλου, βασισμένος στη φιλοσοφική αίσθηση του Ντοβζένκο για τη ζωή και το θάνατο και την απαράμιλλη δεξιοτεχνία του ως κινηματογραφιστή. Πρόκειται για ένα πολιτικό ποίημα , που καταγράφει το πέρασμα από την παλιά τάξη πραγμάτων σε μια νέα, καλύτερη για όλους ζωή.

 

Ένας νέος δολοφονείται, αλλά η εξέλιξη δεν σταματά...

Ο κύκλος της ζωής συνεχίζεται αιώνια...

 

Το 1958, στην Παγκόσμια Έκθεση Βρυξελλών, ψηφίστηκε από 117 ιστορικούς του κινηματογράφου ως ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ

Το Διεθνές Συμπόσιο Κριτικών Κινηματογράφου, τη χαρακτήρισε ως ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 10 ΚΟΡΥΦΑΙΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ

Το 1995, στο Δημοψήφισμα του Αιώνα του περιοδικού Time Out κατέλαβε την 88η θέση ανάμεσα στις 100 καλύτερες ταινίες του αιώνα

 

Σκηνοθεσία: Αλεξάντρ Ντοβζένκο

Σενάριο: Αλεξάντρ Ντοβζένκο

Παίζουν: Στεπάν Σκουράτ, Σεμιόν Σβασένκο, Γιούλια Σόλντσεβα

Φωτογραφία: Ντανιήλ Ντεμουίσκι

Μουσική: Λέβκο Ρεβούτσκι, Βιατσλάβ Οβτσινίκοφ

Παραγωγή: ΕΣΣΔ, (WUFKU), 1930

Διάρκεια: 76΄

Σοβιετική Ένωση, 1930

 

Σύνοψη

 

Σε μια στέπα της Ουκρανίας, ανάμεσα στην οικογένειά του, ο παππούς Συμεών ζει ειρηνικά τις τελευταίες στιγμές του, κάνοντας αστεία με ένα παλιό του φίλο. Τρώει ένα αχλάδι, δίπλα σε ένα μωρό και μετά ξαπλώνει γαλήνια στη γη και πεθαίνει, ανάμεσα σε μήλα που πέφτουν από τα δέντρα.

 

Οι κουλάκοι της περιοχής, ο Αρκίπ Μπιλόκιν και η οικογένειά του, θρηνούν για την κολεκτιβοποίηση που έρχεται. Ένα από τα μέλη της οικογένειας απειλεί να σκοτώσει το άλογό του, παρά να το δώσει στην κολεκτίβα. Οι γυναίκες ουρλιάζουν, ενώ ο Αρκίπ Μπιλόκιν διαβάζει τι γράφει η εφημερίδα για τους κουλάκους.

 

Ο εγγονός του Συμεών, ο Βασίλι, και η τοπική οργάνωση της Κομσομόλ οργανώνουν μια συνάντηση σπίτι του για να συζητήσουν για την κολεκτιβοποίηση. Ο πατέρας του Βασίλι,ο Οπανάς, αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τις νέες μεθόδους.

 

Ο Βασίλι φέρνει με συνοδεία στο χωριό το πρώτο τρακτέρ. Το νερό του τρακτέρ εξατμίζεται και οι άντρες εφευρίσκουν ένα τρόπο να το αντικαταστήσουν: ουρούν μέσα στο ψυγείο!

 

Οι χωρικοί οργώνουν, σπέρνουν και θερίζουν με τη βοήθεια του Βασίλι που οδηγεί το τρακτέρ. Οι γυναίκες δένουν δεμάτια και οι άντρες λιχνίζουν. Η σκηνή αυτή περιγράφει, με μοντάζ, όλη τη διαδικασία παραγωγής στην κολεκτίβα, από το φύτεμα του σπόρου μέχρι το ψήσιμο του ψωμιού.

 

Έπειτα από τη σκληρή δουλειά της μέρας, οι νεαροί αγρότες συναντούν τις αγαπημένες τους. Μέσα σε μια παράξενη νυχτερινή ομίχλη, η Νατάσα, το κορίτσι του Βασίλι, βρίσκει καταφύγιο στην αγκαλιά του αγαπημένου της. Επιστρέφοντας στο σπίτι του, κάτω από το ολόγιομο φεγγάρι, ο Βασίλι χορεύει ένα λαϊκό χορό, το χοπάκ. Όμως, φτάνοντας σε ένα σταυροδρόμι, πέφτει σε δολοφονική ενέδρα.

 

Ο πατέρας του αρνείται θρησκευτική τελετή για την κηδεία του γιου του. Οι χωρικοί θάβουν το Βασίλι τραγουδώντας “νέα τραγούδια”, αφού ο νέος δολοφονήθηκε παλεύοντας για μια “νέα ζωή”. Με ένα πολύπλοκο μοντάζ, στη σκηνή της κηδείας παρεμβάλλονται η μητέρα του Βασίλι, που φέρνει στον κόσμο ένα μωρό, ο Κόμα Μπιλόκιν που τρελαίνεται και ομολογεί ότι αυτός σκότωσε το Βασίλι, η Νατάσα, που θρηνεί γυμνή το θάνατο του αγαπημένου της, ο παπάς του χωριού που παρακαλεί το θεό του να τιμωρήσει τους “άπιστους” αγρότες.

 

Η ταινία τελειώνει με μια ομιλία που σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια νέα εποχή και, κλείνοντας ένα κύκλο, με εικόνες από τη φύση και τη γονιμότητα της γης.

 

Πρόσθετες πληροφορίες

 

Το πολιτικο-οικονομικό πλαίσιο της ταινίας: Όταν αποφασίστηκε η σταδιακή συνένωση των μικρών αγροτικών καλλιεργειών, για να γλυτώσουν οι φτωχοί αγρότες από την εκμετάλλευση και τους εκβιασμούς των κουλάκων, που κατείχαν εκτάσεις γης με τσαρικές αποφάσεις, εκείνοι αντέδρασαν με λύσσα: χαλούσαν τις μηχανές, πυρπολούσαν την περιουσία του κολχόζ, σκότωναν ζώα, εμπόδιζαν τη συγκομιδή των σιτηρών. Ιδιαίτερα έντονη ήταν η αντίδραση στην Ουκρανία, αφενός γιατί η γη της είναι πλούσια και επομένως οι κουλάκοι ζημιώνονταν σημαντικά, αφετέρου γιατί, ιδίως στις περιοχές που συνόρευαν με την Πολωνία, οι αντεπαναστατικές δυνάμεις είχαν ερείσματα από την εποχή του εμφυλίου. Το Μάιο του 1930 καταγράφηκαν στην Ουκρανία 2.945 ένοπλες επιθέσεις, ενώ δολοφονήθηκαν πάνω από χίλιοι άνθρωποι, επαρχιακά στελέχη και κολχόζνικοι αγρότες.

 

Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο γυρίστηκε η “Γη”, που είναι η τελευταία βωβή ταινία του Ντοβζένκο και πιο βατή, αφηγηματικά, της “Τριλογίας του Πολέμου”. Ο Ντοβζένκο έγραψε το αρχικό σενάριο το 1929, ανταποκρινόμενος στις θεμελιακές αλλαγές που γίνονταν εκείνη την περίοδο, την οποία περιέγραψε ως “μια περίοδο όχι μόνο οικονομικής μεταμόρφωσης, αλλά επίσης και πνευματικής μεταμόρφωσης ολόκληρου του λαού”. Ο χαρακτήρας του παππού που πεθαίνει στην αρχή βασίζεται στον πραγματικό παππού του, τον Συμεών Ταράσοβιτς Ντοβζένκο, ενώ η δολοφονία του Βασίλι σε μια ανάλογη ενός σοβιετικού αντιπροσώπου που έγινε στο χωριό του.

 

Με τα λόγια του Ντοβζένκο

 

“...Σε όλες μου τις ταινίες υπάρχει αποχωρισμός. Οι ήρωές μου λένε αντίο καθώς ξεκινούν για κάπου μακριά, για μια διαφορετική ζωή, άγνωστη αλλά δελεαστική. Για να μη σπάσει η καρδιά τους λένε αντίο βιαστικά και αδιάφορα, χωρίς να κοιτάξουν πίσω. Εκείνοι που μένουν πίσω κλαίνε. Αυτή ήταν η μητέρα μου. Γεννημένη για να τραγουδάει, πέρασε όλη της ζωή κλαίγοντας και αποχαιρετώντας. Τα ζητήματα της ζωής και του θανάτου επηρέασαν τόσο ζωηρά τη φαντασία μου, όταν ήμουν ακόμη παιδί, ώστε άφησαν το αποτύπωμά τους σε όλη τη δουλειά μου. Έτσι, η εικόνα της μητέρας επισκίαζε τους λιγοστούς άλλους γυναικείους χαρακτήρες στις ταινίες μου.

 

Ο παππούς στη “Γη” είναι ο πραγματικός παππούς μου, ο αείμνηστος Σίμεν Ταράσοβιτς Ντοβζένκο, ένας καλοσυνάτος, τίμιος και ευγενικός έμπορος αλατιού. Όλοι οι παππούδες στις ταινίες μου δημιουργήθηκαν με αγάπη, με πρότυπη εκείνον, με όλη τη ζεστασιά των παιδικών μου αναμνήσεων...

 

Πάντοτε πίστευα πως δεν μπορεί κάποιος να είναι καλλιτέχνης, χωρίς να αγαπά παθιασμένα τη φύση. Αυτό ισχύει και για άλλα επαγγέλματα, ιδιαίτερα σήμερα που πρέπει να ξαναχτίσουμε σχεδόν τα πάντα, ανάμεσά τους και όλες τις πόλεις, όπου για πρώτη φορά οι επιστήμες, και ιδιαίτερα η μηχανική και η αρχιτεκτονική, έχουν την ευκαιρία να υπάρξουν σε αρμονική ένωση με τη φύση, προς όφελος της ανθρωπότητας...”

 

Από την “Αυτοβιογραφία” του Αλεξάντρ Ντοβζένκο

 

Βιογραφία του Ντοβζένκο

 

Πολυτάλαντος και πολυπράγμων, ο Αλεξάντρ Ντοβζένκο θεωρείται ένας από τους τρεις κορυφαίους σκηνοθέτες του κλασικού σοβιετικού κινηματογράφου, μαζί με τον Σεργκέι Αϊζενστάιν και τον Βσεβολόντ Πουντόβκιν. Γεννήθηκε στις 11 Νοεμβρίου 1894, στο χωριουδάκι Βιουνίσε της Ουκρανίας (σήμερα μέρος του Σόσνιτσι) και ήταν αρχικά το έβδομο από δεκατρία παιδιά μιας φτωχής αγροτικής οικογένειας. Όμως τα μεγαλύτερα αδέλφια του πέθαναν και ο παππούς του θέλησε αυτός τουλάχιστον να μορφωθεί. Έτσι έγινε δάσκαλος και δίδαξε μερικά χρόνια. Ανήσυχο πνεύμα, αποφάσισε να εγκαταλείψει τη διδασκαλία και συνέχισε τις σπουδές του στις φυσικές πρώτα και μετά στις εμπορικές επιστήμες. Τα χρόνια 1917-19 πολέμησε ως στρατιώτης του Κόκκινου Στρατού και στη συνέχεια έγινε γραμματέας του Κόμματος στην περιοχή του Κιέβου.

 

Φανατικός κομμουνιστής και προσωπικός φίλος του Στάλιν, ο Ντοβζένκο μπήκε στο διπλωματικό σώμα και υπηρέτησε για μερικά χρόνια στην Πολωνία και στη Γερμανία. Εκεί σπούδασε σπούδασε ζωγραφική δίπλα στον Τζορτζ Γκρος και τον Έριχ Χέκελ και στη συνέχεια δούλεψε ως σκιτσογράφος σε εφημερίδες, ενώ παράλληλα άρχισε να δοκιμάζει τις δυνάμεις του στην πεζογραφία.

 

Με τον κινηματογράφο ήρθε πρώτη φορά σε επαφή το 1925, ενώ βρισκόταν στην Οδησσό, και έκτοτε του αφιερώθηκε ολοκληρωτικά. Στην αρχή ασχολήθηκε με την κωμωδία , είδος αγαπητό στους σοβιετικούς. Από τις πρώτες του ταινίες ξεχωρίζει ο “Βάσια ο Μεταρρυθμιστής”, σε δικό του σενάριο. Η ταινία που τον καθιέρωσε ήταν το “Σβενιγκόρα” (1928), που αποτέλεσε στη συνέχεια το πρώτο μέρος της λεγόμενης “Τριλογίας του Πολέμου”, μαζί με το “Οπλοστάσιο” (1928-29) και τη”Γη” (1930).

 

Στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, υπηρέτησε ως πολεμικός ανταποκριτής στον Κόκκινο Στρατό.

 

Ο Ντοβζένκο δούλεψε πολλά χρόνια στα Μοσφίλμ Στούντιος, , στη Μόσχα, κυρίως ως παραγωγός και σεναριογράφος. Στη διάρκεια της καριέρας του, που κράτησε πάνω από είκοσι χρόνια, σκηνοθέτησε προσωπικά μόνο 7 ταινίες. Τιμήθηκε δύο φορές με το Βραβείο Στάλιν, για το “Χσορς” (1941) και το “Μιτσούριν” (1949).

 

Τα τελευταία του χρόνια είχε στραφεί περισσότερο στη συγγραφή μυθιστορημάτων.

 

Πέθανε από καρδιακή ανακοπή στις 25 Νοεμβρίου 1956, στο εξοχικό του, στο Περεντελκίνο.

 

Ο Ντοβζένκο θεωρείται ο κατεξοχήν σκηνοθέτης που στη δεκαετία του '30 έκανε διεθνώς γνωστό το σοβιετικό κινηματογράφο. Παρότι καθαρά πολιτικές, οι ταινίες του είναι γεμάτες συναίσθημα και συμβολισμούς, που συχνά κυριαρχούν στη γραμμική σεναριακή αφήγηση . Επηρέασε πολλούς σοβιετικούς σκηνοθέτες και υπήρξε μέντορας των νεαρών τότε Λαρίσα Σεπίτκο και Σεργκέι Παρατζάνοφ. Μετά το θάνατό του δόθηκε το όνομά του στα κινηματογραφικά στούντιο του Κιέβου. Η γυναίκα του, Γιούλια Σόλντσεβα, συνέχισε κατά κάποιο τρόπο το έργο του, παράγοντας δικές της ταινίες και ολοκληρώνοντας σχέδια που εκείνος δεν είχε προφτάσει.

 

Φιλμογραφία

1926..Γιάχιντκα Κοχάνια / Oi καρποί του έρωτα

1927 Βάσια /Βάσια ο Μεταρρυθμιστής

1927 Τέκα Ντιπκουριέρα / Η διπλωματική βαλίτσα

1928 Ζβένιγκορα / Το βουνό με το θησαυρό

1929 Άρσεναλ / Το οπλοστάσιο

1932 Ζεμλιά / Η γη

1932 Ιβάν

1935 Αερογκράντ

1939 Χσορς Το ξεσήκωμα ενός λαού

1940 Οσβομποτζντένι /Απελευθέρωση

1943 Μπίτβα Ζα Νόσου Σοβιέτσκιου Ουκράινου /

Η μάχη της Ουκρανίας-ντοκιμαντέρ

1946 Στρανά Ραντνάγια - ντοκιμαντέρ

1949 Μιτσούριν / Η ανθισμένη ζωή(1949)

Σχετικές ειδήσεις
29ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου
18.10.2016 12:34
To 29o Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου (17-27 Νοεμβρίου 2016) επιφυλλάσσει δύο εκπλήξεις στους φίλους του καλού ελληνικού και ευρωπαϊκού κινηματογράφου: ένα αφιέρωμα με όλες τις μεγάλου μήκους ταινίες του Νίκου Παναγιωτόπουλου, ως φόρο τιμής στον πρόωρα χαμένο πολυσχιδή έλληνα δημιουργό, αλλά και μια επιλογή ταινιών του πολιτικοποιημένου ιταλού σκηνοθέτη Μάρκο Μπελόκιο. Θα προβάλλει μάλιστα σε αβαν πρεμιέρ και τη νέα ταινία του Μπελόκιο «Sweet Dreams» από το πρόσφατο Φεστιβαλ των Καννών.
Suntan: Μία από τις πενήντα καλύτερες ταινίες για τα «Ευρωπαϊκά Όσκαρ»
24.08.2016 15:10
Το «Suntan» βρίσκεται ανάμεσα στις 50 καλύτερες ευρωπαϊκές ταινίες της χρονιάς, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου.
Η Κιβωτός των Ανθρώπων, του Αλεξάντρ Σοκούροφ
23.03.2016 14:54
Η filmtrade παρουσιάζει στους κινηματογράφους από τις 31 Μαρτίου 2016 την ταινία του ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΣΟΚΟΥΡΟΦ με τίτλο Η ΚΙΒΩΤΟΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ (Francofonia).
Οι ταινίες της εβδομάδας στις αίθουσες του ΦΚΘ
23.03.2016 12:49
Οι ταινίες που προβάλλονται αυτή την κινηματογραφική εβδομάδα, 24 με 30 Μαρτίου 2016, στις αίθουσες του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης είναι οι εξής
Οι ταινίες της εβδομάδας στις αίθουσες του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
20.01.2016 12:06
Οι ταινίες της εβδομάδας 21 έως 27 Ιανουαρίου 2016 που θα προβάλλονται στις αίθουσες του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης είναι Η επιστροφή, Δεσμοί αίματος, Το μεγάλο σορτάρισμα και Brooklyn.