Παρασκευή, 9 Δεκεμβρίου 2016
Αντίο Βερολίνο - Κρίστοφερ Ίσεργουντ: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Δευτέρα, 25 Μαΐου 2015 10:06
Αντίο Βερολίνο - Κρίστοφερ Ίσεργουντ: Κριτική βιβλίου

Σε ένα Βερολίνο που φλέγεται από τον εσωτερικό του πυρετό λόγω της ανασφάλειας που επικρατεί στα κοινωνικά στρώματα και που μυρίζει πόλεμο και αγωνία, στήνει ο Ίσεργουντ το σκηνικό του εισχωρώντας στις ζωές διαφόρων ανθρώπων ποικίλων τάξεων και καταβολών.

Αυτοί οι άνθρωποι ακροβατούν ανάμεσα στην ύπαρξη και την ανυπαρξία, την δέσμευση και την αδιαφορία, την θέληση και την εγκατάλειψη του εγώ τους, δέσμιοι ή απελευθερωμένοι από τις καθημερινές τους διεργασίες. Ο ίδιος ο συγγραφέας συμμετέχει ως αφηγητής και όχι αμιγώς ως πρωταγωνιστής παρόλο που το όνομά του κυκλοφορεί και εκούσια αφήνει να πλανάται η ιδέα πως γίνεται αυτοαναφορικός. Καταγράφει σαν φωτορεπόρτερ και ως παρατηρητής τις κινήσεις των ηρώων του και έτσι με αποστασιοποιημένη ματιά καταφέρνει να εισβάλει στον κόσμο τους, τον πολύ ιδιαίτερο για να δώσει ως πληροφοριοδότης το στίγμα και τον παλμό της εποχής. Μίας εποχής εξαιρετικά αμφίρροπης και επισφαλούς ως προς τις συνθήκες διαβίωσης και κυρίως ως προς την διατάραξη των κοινωνικών ισορροπιών που πηγάζει από την ανισότητα μεταξύ των μελών της βερολινέζικης κοινωνίας και από την έλευση ενός προαναγγελθέντος πολιτικού τέλματος.

Αυτό που διαφαίνεται μέσα από την επαφή και την επικοινωνία του Βρετανού Κρίστοφερ και αφηγητή - ενδεχομένως και του ίδιου του συγγραφέα, ο οποίος έζησε εκ του σύνεγγυς το Βερολίνο αυτών των ταραγμένων και περίεργων χρόνων - είναι άνθρωποι κλεισμένοι ή καλύτερα κλειδαμπαρωμένοι στο κελί της ευδαιμονίας και φυλακισμένοι μέσα σε μία πλασματική ευτυχία που οι ίδιοι έχτισαν σε νεφελώδεις βάσεις, πληγωμένοι από την ήττα που υπέστησαν στον Μεγάλο πόλεμο. Κλυδωνίζονται από ένα άρωμα θλίψης που πλησιάζει επικίνδυνα, κάτι σαν τον επισκέπτη του Ντύρενματ, την γηραιά του κυρία που φτάνει στην πόλη για να μοιράσει χαρά αλλά αντ'αυτού  εξασφαλίζει για τους κατοίκους της πόνο και απροσδόκητη απελπισία. Οι ήρωες του Ίσεργουντ μοιάζει να ζουν το όνειρο της αιώνιας και διαρκούς ευμάρειας και παραδόξως αισθάνονται πως πλέουν στο καράβι ενός αισιόδοξου παρόντος ενώ ενδόμυχα και ψυχολογικά καταρρακωμένοι αδυνατούν να ξεφύγουν από την σκιά που καλύπτει τις ζωές τους. Εγκυμονεί εν ολίγοις στην συμπεριφορά τους μία υποδόρια ανησυχία για το αύριο που έρχεται και είναι άκρως απειλητικό.

Ο Ίσεργουντ, με εκπληκτικό και άμεσο τρόπο και χωρίς να διατυμπανίζει τις γνώσεις του, ραντίζει με ιστορικές αναφορές και ενημερώνει τον αναγνώστη για την έλευση του ναζιστικού κινδύνου, ενός κινδύνου που θα μετατραπεί ούτε λίγο ούτε πολύ σε ανοιχτή πληγή με την δίωξη και τελικά τον αφανισμό σχεδόν όλου του εβραϊκού στοιχείου με διαδικασίες απολυταρχικές και συνοπτικές. Μία συγκυρία τρομακτικά απάνθρωπη και σκληρή που φωνάζει αντίο στο Βερολίνο, έτσι όπως αυτό ήταν και το γνωρίζαμε την δεκαετία του 1920. Ένα Βερολίνο που θα διχαστεί, θα "διχοτομηθεί" στα δύο πρόωρα και θα σημάνει έναν εσωτερικό εμφύλιο στις συνειδήσεις των κατοίκων της. Ποιον δρόμο τελικά θα κληθούν να διαλέξουν οι Βερολινέζοι, σε ποια πολιτική όχθη θα πλεύσουν και πως θα αντιμετωπίσουν τις εφιαλτικές πολιτικές ζυμώσεις και την κοινωνική κατακραυγή των ειδεχθών εγκλημάτων του χιτλερικού τέρατος που θα σκορπίσει την αρμονία του κοινωνικού ιστού στους πέντε ανέμους;

Οι ιστορίες των ανθρώπων του είναι ματιές μέσα στην καθημερινή τους πάλη και πραγματικότητα. Αναδεικνύει ο συγγραφέας την αδυναμία των προσωπικών τους στιγμών, τους έρωτές τους, τις όποιες αναστολές τους, τις εκφράσεις τους και τις υπερβολές τους που θα γίνουν αμαρτίες τους. Ο ίδιος εντός εκτός και επί τα αυτά και με τον φακό ενός κατασκόπου με διεισδυτική διάθεση, φωτογραφίζει τους πρωταγωνιστές του όταν νιώθουν, τρομοκρατούνται, απελπίζονται, εγκαταλείπουν, υποχωρούν, αναρωτιούνται. Κάθε κεφάλαιο περιγράφει και μία διαφορετική πάστα ανθρώπων, άλλοτε αλλόκοτοι, εκκεντρικοί και άλλοτε απλά θύματα των παθών τους, των ανατροπών που συμβαίνουν μέσα τους. Το φάντασμα της ανεργίας εν τω μεταξύ επιταχύνει με ρυθμούς τέτοιους που σκορπάει ανεξέλεγκτα φόβο και μιζέρια στους ανθρώπους σαν το ουράνιο τόξο που κάλυπτε την πόλη της γιορτής και τώρα έχει απολέσει τα φωτεινά του χρώματα και έχει δώσει την θέση του στο γκρίζο.

Με προσέγγιση που παραπέμπει στον ψυχαναλυτή Τσέχοφ, ο συγγραφέας τόσο στο σώμα αυτό καθαυτό της αφήγησης όσο και στα ημερολόγιά με τα οποία ντύνει την αρχή και το τέλος του βιβλίου, παρουσιάζει την μελαγχολία που τον διακατέχει για τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της πόλης που χάνεται και για την μαγεία του ένδοξου παρελθόντος που σβήνει. Και με άρωμα νοσταλγίας μένει με την πικρία και  την απορία αν τα όνειρα που ρίχτηκαν στον Καιάδα μέσα σε τόσο σε λίγο χρόνο θα ξαναφωτίσουν τις ζωές των ανθρώπων διώχνοντας μακριά την απογοήτευσή τους.

"Μερικές φορές είσαι απρόθυμος να παραδεχτείς ορισμένα πράγματα στον εαυτό σου, επειδή είναι δυσάρεστα για την αυτοεκτίμησή σου..."

Το βιβλίο του Κρίστοφερ Ίσεργουντ, Αντίο Βερολίνο, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.
Μια ματιά στον κόσμο της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ - Αλέξανδρος Κεφαλάς: Κριτική βιβλίου
07.11.2016 10:31
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να βλέπουν το φως της δημοσιότητας τέτοιου είδους βιβλία, τα οποία εντρυφούν συνοπτικά μεν, ουσιωδώς δε σε προσωπικότητες που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία της λογοτεχνίας. Αυτό εδώ το μικρό εγχειρίδιο είναι αφιερωμένο στη ζωή της Βρετανίδας Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, την οποία λίγοι γνωρίζουν και ακόμα λιγότεροι έχουν διαβάσει.
Η πτώση και άλλες ιστορίες - Friedrich Dϋrrenmatt: Κριτική βιβλίου
25.10.2016 10:13
Η ανθρώπινη ιστορία χρειάζεται πολύ μελάνι για να γραφτεί και ίσως αυτό να μην είναι αρκετό. Χωρίς αμφιβολία, αυτή η ιστορία που ονομάζεται άνθρωπος, αυτό το μέγα ανεξάντλητο κεφάλαιο και τα συν αυτώ έχει τόσες εκδοχές, τόσες όψεις και τόσα τρωτά σημεία που κάθε συγγραφέας κομίζει την δική του οπτική γωνία με οδηγό τα βιώματά του και τα αναγνώσματά του.
Το βιβλίο των φανταστικών όντων - Χόρχε Λούις Μπόρχες: Κριτική βιβλίου
11.10.2016 09:59
Φανταστικά όντα στοιχειώνουν από γεννήσεως του κόσμου τις ανθρώπινες ζωές γιατί ο άνθρωπος μπροστά στη δύναμη της φύσης και στο μεγαλείο της έχει ανάγκη να εκφράσει τις φοβίες του, τις απορίες του, τις σκέψεις του με τρόπο πολλές φορές παράλογο, μεταφυσικό και υπερβολικό.
Ρομάντσο και άλλα πεζά - Μαρία Πολυδούρη: Κριτική βιβλίου
26.09.2016 10:20
"Όσο πιο πολύ αγαπάμε και τόσο πιο πολύ άσκυφτοι γινόμαστε. Όσο πιο αληθινά αγαπάμε τόσο πιο ωραία υποφέρουμε" θα γράψει σε ύφος μελαγχολικό και ποιητικό η Μαρία Πολυδούρη προς τον ποιητή Φίλιππο Κλεωνά.
Άρτουρ Σοπενχάουερ - Peter B. Lewis: Κριτική βιβλίου
16.09.2016 16:18
Είναι ελπιδοφόρο το γεγονός πως ολοένα και περισσότερο τα βιβλία φιλοσοφίας αποτελούν πόλο έλξης και πεδίο ανακάλυψης για πολλούς αναγνώστες που αναζητούν δρόμους διαφυγής και διεξόδους μέσω αυτών.
Ο Άποικος της Μάλατα - Τζόζεφ Κόνραντ: Κριτική βιβλίου
12.09.2016 10:10
Αν μπορούσε κάποιος να αποδώσει ζωγραφικά τα έργα του Κόνραντ και κυρίως το παρόν, το οποίο είναι άμεσα συνυφασμένο με την ίδια την πολυτάραχη του ζωή του Κόνραντ λόγω των διαφόρων ταξιδιών του, σίγουρα θα επέλεγε έναν πίνακα του επίσης πολυταξιδεμένου Γκωγκέν.