Τετάρτη, 7 Δεκεμβρίου 2016
Στροχάιμ - Σταμάτης Φασουλής: Κριτική θεάτρου
Δημοσίευση: Τρίτη, 5 Μαΐου 2015 12:48
Στροχάιμ - Σταμάτης Φασουλής: Κριτική θεάτρου

Το 1950 ήταν το έτος κυκλοφορίας μίας σπουδαίας ταινίας που κατέκτησε επάξια θέση στα κινηματογραφικά χρονικά. Μέχρι σήμερα χαρακτηρίζεται ως ένα από τα αριστουργήματα του παγκόσμιου σινεμά και βρίσκεται μέσα στις 100 καλύτερες παραγωγές όλων των εποχών.

 

Η «Λεωφόρος της Δύσης» του Γουάιλντερ αποτελεί σταθμό, όχι μόνο για τις 11 υποψηφιότητες για Όσκαρ (κέρδισε εν τέλει μόνο τρία και μάλιστα το σημαντικότερο ήταν του «πρωτότυπου σεναρίου»), αλλά και για το γεγονός ότι παρελαύνουν πολλοί καλλιτέχνες του Χόλιγουντ σε ρόλους-κλειδιά, συχνά υποδυόμενοι τον εαυτό τους ή βάζοντας στοιχεία της πραγματικής τους ζωής στο σενάριο . Δύο τέτοιες περιπτώσεις είναι η εμβληματική πρωταγωνίστρια Γκλόρια Σουάνσον και ο Βιεννέζος σκηνοθέτης Έριχ φον Στροχάιμ.

 

Η Σουάνσον ήταν μία δοξασμένη ηθοποιός του βωβού κινηματογράφου για την οποία η μετάβαση στη νέα εποχή δεν ήταν ομαλή και η καριέρα της ουσιαστικά διακόπηκε. Για τους παραγωγούς μάλιστα, ήταν η τελευταία επιλογή για την ενσάρκωση της «Νόρμα Ντέσμοντ», μίας ξεπεσμένης ντίβας του σινεμά, που έχει την ευκαιρία να επανακάμψει μέσα από μία νέα παραγωγή. Εδώ η τέχνη κυριολεκτικά αντιγράφει τη ζωή. Ως προς τον Έριχ φον Στροχάιμ, ο οποίος σκηνοθέτησε μερικές ταινίες στο μεταίχμιο της εποχής βωβού-ομιλούντος κινηματογράφου, μετρά περισσότερες συμμετοχές ως ηθοποιός, ενώ είχε σκηνοθετήσει την Σουάνσον αρκετά χρόνια πριν την ερμηνευτική συνύπαρξη στη «Λεωφόρο», στην ταινία «Βασίλισσα Κέλλυ» (1929).

 

Ο Δημήτρης Δημητριάδης, στο θεατρικό του έργο «Στροχάιμ», ξετυλίγει το αφηγηματικό νήμα επτά χρόνια μετά το τέλος των γυρισμάτων της «Λεωφόρου», την ημέρα του θανάτου του σκηνοθέτη από καρκίνο, στο σπίτι του στη Γαλλία. Και με αφορμή αυτό το γεγονός ξετυλίγονται σκέψεις, στοχασμοί και μυθοπλαστικά τρικ για την τέχνη, το θέατρο και τη σχέση κοινού-δημιουργίας. Είναι πάντως σημαντικό για το θεατή να έχει παρακολουθήσει την ταινία ή να έχει καταλάβει τη σύνδεση των ηθοποιών με τους ρόλους τους, πριν τα βήματά του τον βγάλουν στο «Από Μηχανής» για την παρακολούθηση του έργου.

 

12 Μαΐου 1957. Ιβελίν, Γαλλία. Ο Έριχ φον Στροχάιμ παραλυμένος και καταβεβλημένος, συζεί με την σύντροφό του, Ντενίζ, η οποία τον περιποιείται. Εμβρόντητοι δέχονται μία απροσδόκητη επίσκεψη που θα τους κάνει να απορήσουν. Η Νόρμα Ντέσμοντ, ακριβώς όπως τη θυμούνται από το κινηματογραφικό πανί, στέκεται μπροστά τους και προαναγγέλλει το κακό που θα ‘ρθει με το δικό της αφηρημένο τρόπο. Μπερδεμένοι και απορημένοι, προσπαθούν να καταλάβουν τι γίνεται, ώσπου πραγματικότητα, φαντασία και μνήμη, γίνονται ένα, μπερδεύοντας τα όρια μεταξύ τους.

 

Εδώ η χαρακτηριστική φιγούρα της Ντέσμοντ, του ρόλου που ερμήνευσε η Σουάνσον, παρουσιάζεται ως Άγγελος Θανάτου και ψυχοπομπός, που έρχεται να πάρει τον Στροχάιμ, κάνοντάς τον να καταλάβει πως το τέλος πλησιάζει. Μέσα από διαλόγους σαρκαστικούς, δηλητηριώδεις, μα και συχνά αφαιρετικούς, ξεπηδά η κινηματογραφική ιστορία, η μεταβολή της ανάμεσα στις εποχές και η πορεία ηθοποιών και σκηνοθετών που κλήθηκαν να υπηρετήσουν αυτό το όραμα. Μα τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, καθώς το όραμα της Νόρμα, δεν το παρακολουθεί μόνο ο ετοιμοθάνατος σκηνοθέτης , αλλά και η σύντροφός του, η οποία μάλιστα λειτουργεί ως μέσο μίας θεατρικής αυτοαναφορικότητας. Αποκόπτεται από τη σκηνή , τριγυρίζει ανάμεσα στους θεατές και αναφέρεται αόριστα στο μυστήριο που καλύπτει τη σχέση σανιδιού-πλατείας. Τέλος, αφού τα πράγματα έχουν γίνει ομιχλώδη ανάμεσα στην αλήθεια και το ψέμα, το παρελθόν και το παρόν, τους ρόλους και τις πραγματικές προσωπικότητες, εμφανίζεται μπροστά στον Στροχάιμ ο  αυτοκράτορας Φραγκίσκος-Ιωσήφ, για μια τελική φωτογραφία, για την επισφράγηση της δόξας, της όποιας αθανασίας και της υστεροφημίας του.

 

Το κείμενο του Δημητριάδη, περιέχει ενδιαφέρουσες νεωτερικές συλλήψεις και εντυπωσιακά ευρήματα, όμως υπάρχουν σημεία με ασάφειες που δεν διευκολύνουν την ροή και δεν βρίσκουν πάντοτε στόχο. Η κεντρική ιδέα παραμένει γοητευτική, όπως και η προσπάθεια αναβίωσης και αποτίμησης της πορείας των συγκεκριμένων καλλιτεχνών με τη γοητευτική ζωή και προσωπικότητα. Ακόμα και την ίδια την παρουσία της Νόρμα, θα μπορούσαμε να την εκλάβουμε ως μία πιθανή αναφορά σε σεναριακές δομές της εποχής εκείνης όπου ηθοποιοί και ρόλοι μπερδεύονταν υπό το πρίσμα της καλλιτεχνικής δημιουργίας.

 

Η σκηνοθεσία του Σταμάτη Φασουλή ακολούθησε πιστά τη ροή του κειμένου, σε μία μάλλον συμβατική γραμμή, χωρίς περιττούς εντυπωσιασμούς. Χρησιμοποιεί αποσπάσματα από την ταινία ώστε να μυήσει το θεατή πριν την έναρξη του έργου στον ασπρόμαυρο κόσμο των ηρώων, που ύστερα θα πάρει χρώμα, σάρκα και οστά στο σκηνικό του Νίκου Αναγνωστόπουλου, που θυμίζει εσκεμμένα κάτι ανάμεσα σε ένα σπιτικό και σε ένα κινηματογραφικό πλατό. Ατμοσφαιρικά και πιστά στο στόχο και την εποχή ήταν τα κοστούμια της Ντένης Βλαχιώτη, όπως και οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη.


 

 

Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, υπηρέτησε τις σκηνοθετικές εντολές και ενώ τις πρώτες στιγμές, μιμείται σαρκαστικά και με υπερβολή την ιδιαίτερη ηρωίδα, στην συνέχεια βάζει με ενδιαφέροντα τρόπο τις δικές της πινελιές στην ερμηνεία. Νάρκισσος και εγωπαθής, εύθραυστη και ευαίσθητη, αναβιώνει την κινηματογραφική Νόρμα Ντέσμοντ. Ο Άκις Βλουτής ως Έριχ Στροχάιμ παρουσιάζεται με έναν εσωτερικό πυρετό που προσπαθεί να καλύψει υπό την επιφανειακή αδιαφορία και δυσκαμψία του σώματος. Η ένταση αρχίζει να αποκαλύπτεται με την παρουσία του οράματος. Η Αγλαΐα Παππά, ερμηνεύει μεστά, με ακρίβεια και χωρίς εξάρσεις την συμβατική σύντροφο που ισορροπεί μεταξύ σκηνής και πραγματικότητας και εν τέλει μετατρέπεται σε ένα ακόμα φανταστικό είδωλο του κεντρικού ήρωα.

 

Στην «Λεωφόρο της Δύσης», την ηρωίδα τύλιξε το όνειρο που παραδόθηκε αμαχητί. Το ίδιο σχεδόν συμβαίνει και στον «Στροχάιμ» του Δημητριάδη, που αφήνεται πριν το οριστικό τέλος, στις φαντασιώσεις μίας ζωής, οι οποίες τον καταλύουν ολοκληρωτικά.

 

 

H Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, ο Άκις Βλουτής και η Αγλαϊα Παππά, παρουσιάζουν το έργο του Δημήτρη Δημητριάδη, Στροχάιμ, σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή, στο Από Μηχανής θέατρο. Περισσότερες πληροφορίες.

Εκτύπωση
Περισσότερα
«Δεύτερη φωνή»: Μια κοινωνία γεμάτη απωθημένα
07.12.2016 12:18
Η κρίση και η περίοδος που τη γέννησε, τροφοδοτεί αρκετά συχνά το θέατρό μας, δίνοντας στους δημιουργούς διάφορες αφορμές για δραματουργικούς σχολιασμούς. Ένα τέτοιο έργο, είναι και η «Δεύτερη φωνή» του Μιχάλη Ρέππα και του Θανάση Παπαθανασίου, που απεικονίζει με απόλυτο ρεαλισμό, την ελληνική κοινωνία που παρακμάζει σταθερά, μέσα από τον πιο «ισχυρό» πυρήνα της: την οικογένεια.
«Το ’21»: Ελληνική Επανάσταση σε ροκ τόνους
22.11.2016 12:09
Τι μουσικές θα συνόδευαν ιδανικά την Ελληνική Επανάσταση; Παραδοσιακοί ήχοι όπως τους έχουμε συνηθίσει ή μήπως οι ροκ και πανκ αποχρώσεις αποτελούν ένα πιο ταιριαστό «χαλί» στα γεγονότα; Ο Άρης Μπινιάρης φαίνεται να απαντά σε αυτήν την απορία, μέσα από «Το ’21», μια παράσταση που ύστερα από τη μεγάλη επιτυχία της σε Φεστιβάλ Αθηνών και Gazarte, την βρίσκουμε αυτή τη φορά στο θέατρο Πορεία.
Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών: Top Girls, Αλέξης Ρίγλης
28.07.2016 14:58
Σε μια εποχή που κυλάει με φρενήρεις ρυθμούς, τα διλήμματα και οι ενδοιασμοί που γεννιούνται στη σύγχρονη γυναίκα είναι πολλαπλοί. Ζητήματα όπως η επιλογή καριέρας ή οικογένειας ή η κοινωνική ανέλιξη με πολλά θύματα και σκληρές συνέπειες, είναι μόνο μερικά από όσα αναδύθηκαν τα χρόνια της έντονης ανάγκης για χειραφέτηση. Στον απόηχο όλων αυτών των κοινωνικών συγκυριών, αλλά ταυτόχρονα την περίοδο ενός πολιτικού αναβρασμού, η Caryl Churchill γράφει τα «Top Girls», με τα οποία εξερευνά ένα σύνολο φεμινιστικών ανησυχιών και επιδιώκει να απομυθοποιήσει τις κατηγορίες της τάξης και του φύλου, προκειμένου να συμβάλει στην πολιτική μεταμόρφωση των γυναικών.
«Τρεις αδερφές»: Ζωές γεμάτες ανεκπλήρωτες προσδοκίες
23.05.2016 17:11
Από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα του Τσέχωφ, οι «Τρεις αδερφές», αφηγούνται το ταξίδι τριών γυναικών σε ένα σύμπαν πλημμυρισμένο συναισθήματα και τρυφερές, ανεκπλήρωτες προσδοκίες.
«Χειρόγραφο» - Χάρις Αλεξίου: Απολογισμός μιας μεγάλης πορείας
15.04.2016 11:27
«Σήμερα ήταν τρύγος και πατήσαμε σταφύλια», είναι η πρώτη φράση που ακούγεται από το στόμα της γυναίκας που μπαίνει κρατώντας στα χέρια ένα ηλεκτρονικό σημειωματάριο, του οποίου η οθόνη είναι το μοναδικό πράγμα που φωτίζει το πρόσωπό της στο πυκνό σκοτάδι. Ξεκινά τότε μια επισκοπική απαρίθμηση γεγονότων της πρώιμης ζωής της. «Σήμερα η γιαγιά έφτιαξε τηγανίτες και έβαλε πετιμέζι», «Σήμερα ο μπαμπάς είναι άρρωστος», «Σήμερα η μαμά έβαψε τα ρούχα μαύρα για να είναι έτοιμα», «Σήμερα ο μπαμπάς πήγε στην εκκλησία, γύρισε και πέθανε».
«Άννα Καρένινα»: Καταστροφικά πάθη στην Ρωσία του 19ου αιώνα
08.04.2016 15:45
Ακόμα και όποιος δεν έχει ποτέ πιάσει στα χέρια του το μυθιστόρημα του Τολστόι, γνωρίζει επιγραμματικά την τραγική ιστορία της ηρωίδας που απελπισμένη έπεσε στις ράγες του τρένου, αποζητώντας διέξοδο στα βασανιστικά της διλήμματα και αμφιθυμίες. Το βιβλίο αποτελεί ψηφιδωτό της ρωσικής κοινωνίας του 19ου αιώνα, ενώ την κεντρική του πλοκή, αποτελεί το ερωτικό δράμα μιας νέας και όμορφης γυναίκας, της Άννας, η οποία αδυνατώντας να ζήσει όπως πραγματικά επιθυμεί κοντά στο πρόσωπο που αγαπά, πνίγεται μέσα στις κοινωνικές συμβάσεις.
«Το Κουκλόσπιτο»: Συναισθηματική αποκάλυψη με πρώιμη φεμινιστική χροιά
28.03.2016 13:36
Χρειάζονται μόνο λίγες μέρες ανελέητης συναισθηματικής πίεσης και εκβιαστικής αγωνίας για μια σύζυγο και μητέρα στην Σκανδιναβία του 19ου αιώνα, ώστε να αποφευχθεί η αναμενόμενη κατάρρευσή της και να αποκαλυφθεί ένας πηγαίος δυναμισμός και μια αναπάντεχη διάθεση για ανεξαρτησία. Η Νόρα είναι μια γυναίκα ευτυχισμένη και ικανοποιημένη με τον μέχρι τώρα συζυγικό βίο. Με μια φαινομενική αφέλεια, απολαμβάνει να ξοδεύει χρήματα για την οικογένειά της, γεγονός που εκνευρίζει τον άνδρα της, Τόρβαλντ.
«Victor-Victoria»: Ερωτικά μπερδέματα υπό τους ήχους της jazz
02.03.2016 16:20
Το τελευταίο διάστημα το μιούζικαλ βρίσκει στην Ελλάδα ένα πρόσφορο έδαφος για να αναδειχθεί και να αγαπηθεί εν τέλει από συντελεστές και κοινό. Χρειάστηκε πολύς χρόνος για να αναιρεθεί η αντίληψη μιας παλιακής αισθητικής ως προς το είδος και να επενδυθεί αρκετό χρήμα στις διάφορες παραγωγές, καθώς και εκσυγχρονισμός της σκηνοθετικής/ερμηνευτικής οπτικής τους. Ένα από τα πιο πολυδιαφημισμένα μιούζικαλ της φετινής σεζόν, το «Victor-Victoria», παίζεται αυτόν τον καιρό στο θέατρο Πάνθεον.